Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Ādi Parva, Adhyāya 158 — Aṅgāraparṇa-saṃvāda and Gaṅgā-tīrtha Saṃghaṭṭa

Encounter at the Gaṅgā ford

दृष्टादृष्टफलार्थ हि भार्या पुत्रो धनं गृहम्‌ । सर्वमेतद्‌ विधातव्यं बुधानामेष निश्चय:,पत्नी, पुत्र, धन और घर--ये सब वस्तुएँ दृष्ट और अदृष्ट फल (लौकिक और पारलौकिक लाभ)-के लिये संग्रहणीय हैं। विद्वानोंका यह निश्चय है

dṛṣṭādṛṣṭaphalārtha hi bhāryā putro dhanaṃ gṛham | sarvam etad vidhātavyaṃ budhānām eṣa niścayaḥ ||

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਦਿੱਖੇ ਅਤੇ ਅਦਿੱਖੇ ਫਲ, ਅਰਥਾਤ ਲੋਕਿਕ ਲਾਭ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕੀ ਪੁੰਨ ਲਈ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਘਰ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਯਥੋਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੈ।

दृष्टseen, worldly
दृष्ट:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदृष्ट (√दृश्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अदृष्टunseen, otherworldly
अदृष्ट:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअदृष्ट (अ-उपसर्ग + दृष्ट; √दृश्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
फलार्थम्for the sake of fruit/result
फलार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootफलार्थ (फल + अर्थ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धनम्wealth
धनम्:
Karta
TypeNoun
Rootधन
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गृहम्house, home
गृहम्:
Karta
TypeNoun
Rootगृह
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्वम्all (this)
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विधातव्यम्to be arranged/provided/secured
विधातव्यम्:
TypeAdjective
Rootवि + √धा (धातोः तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बुधानाम्of the wise
बुधानाम्:
TypeNoun
Rootबुध
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निश्चयःdecision, settled conclusion
निश्चयः:
Karta
TypeNoun
Rootनिश्चय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (Brāhmaṇa speaker)
भार्या (wife)
पुत्र (son)
धन (wealth)
गृह (household/home)