Previous Verse
Next Verse

Shloka 75

भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः

Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt

क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत्‌ स पराजयम्‌ | हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्ेण स बलेन तु,ट्रपदको अपने क्षात्रबलके द्वारा द्रोणाचार्यकी पराजय होती नहीं दिखायी दी। वे अपनेको ब्राह्मण-बलसे हीन जानकर (द्रोणाचार्यको पराजित करनेके लिये) शक्तिशाली पुत्र प्राप्त करनेकी इच्छासे पृथ्वीपर विचरने लगे। इधर द्रोणाचार्यने (उत्तर-पांचालवर्ती) अहिच्छत्र नामक राज्यको अपने अधिकारमें कर लिया

kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam | hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmeṇa sa balena tu |

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ਸਤਰਬਲ ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਹਾਰ ਦਿਸਦੀ ਨਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਬਲ (ਤਪ ਅਤੇ ਤੇਜ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੇਠਲਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗਾ। ਇਧਰ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਅਹਿਚਛਤਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।

क्षात्रेणby kshatriya power
क्षात्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
बलेनby strength
बलेन:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Instrumental, Singular
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
he
:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पराजयम्defeat
पराजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootपराजय
FormMasculine, Accusative, Singular
हीनम्inferior/deficient
हीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहीन
FormMasculine, Accusative, Singular
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
TypeVerb
Rootविद्
FormAbsolutive (ktvā)
and
:
TypeIndeclinable
Root
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्राह्मेणby brahminical (power)
ब्राह्मेण:
Karana
TypeAdjective
Rootब्राह्म
FormNeuter, Instrumental, Singular
he
:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
बलेनby strength
बलेन:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Instrumental, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Drupada
D
Droṇa (Dronācārya)
A
Ahicchatra
U
Uttara-Pañcāla (northern Pañcāla)