भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत् स पराजयम् | हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्ेण स बलेन तु,ट्रपदको अपने क्षात्रबलके द्वारा द्रोणाचार्यकी पराजय होती नहीं दिखायी दी। वे अपनेको ब्राह्मण-बलसे हीन जानकर (द्रोणाचार्यको पराजित करनेके लिये) शक्तिशाली पुत्र प्राप्त करनेकी इच्छासे पृथ्वीपर विचरने लगे। इधर द्रोणाचार्यने (उत्तर-पांचालवर्ती) अहिच्छत्र नामक राज्यको अपने अधिकारमें कर लिया
kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam | hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmeṇa sa balena tu |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ਸਤਰਬਲ ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਹਾਰ ਦਿਸਦੀ ਨਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਬਲ (ਤਪ ਅਤੇ ਤੇਜ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੇਠਲਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗਾ। ਇਧਰ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਅਹਿਚਛਤਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।
वैशग्पायन उवाच