Shloka 68

Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)

Devanagari script

कालो वैनं विहरति क्रोधो वैनं हरत्युत । मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सत्यं भवत्वपाकृधि,“समय एक मित्रको दूसरेसे विलग कर देता है अथवा क्रोध मनुष्यको मित्रतासे हटा देता है। इस प्रकार क्षीण होनेवाली मैत्रीकी उपासना (भरोसा) न करो। हम दोनों एक- दूसरेके मित्र थे, इस भावको हृदयसे निकाल दो”

Transliteration

kālo vainam viharati krodho vainam haraty uta | maivaṁ jīrṇam upāssva tvaṁ satyaṁ bhavatv apākṛdhi ||

Translation

ਸਮਾਂ ਇਸ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਮਿਤਰਤਾ ਜੀਰਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ—ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ—ਨਾ ਕਰ। “ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਸੀ” ਇਹ ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਦਿਲੋਂ ਕੱਢ ਦੇ; ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ।

Word by Word

कालःtime

वाor

एनम्him/this person

विहरतिseparates, removes

क्रोधःanger

वाor

एनम्him/this person

हरतिtakes away, carries off

उतalso/indeed

माdo not

एवम्thus, in this way

जीर्णम्worn out, decayed

उपास्स्वseek/attend to, rely on

त्वम्you

सत्यम्truth

भवतुlet it be

अपाकृधिremove, cast away

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes