Shloka 65

Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)

Devanagari script

यदात्थ मां त्वं प्रसभं सखा ते5हमिति द्विज । संगतानीह जीर्यन्ति कालेन परिजीर्यत:,“तभी तो तुम मुझसे यह कहनेकी धृष्टता कर रहे हो कि “राजन! मैं तुम्हारा सखा हूँ!” समयके अनुसार मनुष्य ज्यों-ज्यों बूढ़ा होता है, त्यों-त्यों उसकी मैत्री भी क्षीण होती चली जाती है

Translation

ਹੇ ਦਵਿਜ! ਤੂੰ ਜੋ ਧਿੱਠਾਈ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ—“ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਖਾ ਹਾਂ”—ਇਹੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਮਿਤਰਤਾ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੀਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Word by Word

यत्that which

आत्थyou said

माम्me

त्वम्you

प्रसभम्boldly, forcibly, presumptuously

सखाfriend

तेof you, your

अहम्I

इतिthus (quotative)

द्विजO brahmin

संगतानिformed/contracted (relationships), associated (ties)

इहhere, in this world

जीर्यन्तिwear away, decay

कालेनby time

परिजीर्यतःof one who is growing old/decaying

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes