Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः

Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue

गौतमो<5पि ततो<भ्येत्य धनुर्वेदपरो5भवत्‌ | कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धिताविति,गौतम (शरद्वान) भी उस आश्रमसे अन्यत्र जाकर धरनुर्वेदके अभ्यासमें तत्पर रहने लगे। राजा शन्तनुने यह सोचकर कि मैंने इन बालकोंको कृपापूर्वक पाला-पोसा है, उन दोनोंके वे ही नाम रख दिये--कृप और कृपी। राजाके द्वारा पालित हुई अपनी दोनों संतानोंका हाल गौतमने तपोबलसे जान लिया

Vaiśampāyana uvāca | Gautamo 'pi tato 'bhyetya dhanurveda-paro 'bhavat | kṛpayā yan mayā bālāv imau saṃvardhitāv iti |

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਫਿਰ ਗੌਤਮ (ਸ਼ਰਦਵਾਨ) ਉੱਥੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਸ਼ੰਤਨੂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਹੈ,” ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪੀ ਰੱਖੇ। ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੌਤਮ ਨੇ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ।

गौतमःGautama
गौतमः:
Karta
TypeNoun
Rootगौतम
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अभ्येत्यhaving gone/approached
अभ्येत्य:
TypeVerb
Rootअभि-इ
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
धनुर्वेदपरःdevoted to the science of archery
धनुर्वेदपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootधनुर्वेद-पर
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
कृपयाwith compassion
कृपया:
Karana
TypeNoun
Rootकृपा
FormFeminine, Instrumental, Singular
यत्that (which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मयाby me
मया:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
बालौtwo boys/children
बालौ:
Karma
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Accusative, Dual
इमौthese two
इमौ:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Dual
संवर्धितौnurtured/raised
संवर्धितौ:
TypeVerb
Rootसम्-वृध्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Dual
इतिthus/quoting
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
Gautama (Śaradvat)
D
Dhanurveda
Ś
Śantanu
K
Kṛpa
K
Kṛpī