Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Ruru–Ḍuṇḍubha Saṃvāda: Śāpa, Mokṣa, and Ahiṃsā-Upadeśa

Chapter 11

स त्वं रुुरिति ख्यात: प्रमतेरात्मजोडपि च । स्वरूपं प्रतिपद्याहमद्य वक्ष्यामि ते हितम्‌,जान पड़ता है तुम वही रुरु नामसे विख्यात महर्षि प्रमतिके पुत्र हो। अब मैं अपना स्वरूप धारण करके तुम्हारे हितकी बात बताऊँगा

sa tvaṁ rurur iti khyātaḥ pramater ātmajo 'pi ca | svarūpaṁ pratipadyāham adya vakṣyāmi te hitam ||

ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਮਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ‘ਰੁਰੂ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਹਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।

सःhe/that (person)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
रुरुःRuru (proper name)
रुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootरुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus/so (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
ख्यातःknown/famed
ख्यातः:
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) → ख्यात (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रमतेःof Pramati
प्रमतेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootप्रमति
FormMasculine, Genitive, Singular
आत्मजःson
आत्मजः:
TypeNoun
Rootआत्मज
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
स्वरूपम्own form/nature
स्वरूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वरूप
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिपद्यhaving assumed/attained
प्रतिपद्य:
TypeVerb
Rootप्रति + पद् (धातु) → प्रतिपद्य (ल्यप्/क्त्वा-प्रत्यय)
FormAbsolutive (Gerund)
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
वक्ष्यामिI will tell/say
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular
तेto you/for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Dative, Singular
हितम्benefit/welfare (what is good)
हितम्:
Karma
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Accusative, Singular

डुण्ड्रुभ उवाच

R
Ruru
P
Pramati
D
Duṇḍrubha (speaker)

Educational Q&A

The verse foregrounds hita (true welfare) as the aim of speech and counsel: the speaker promises guidance meant for the listener’s good, grounded in truthful self-disclosure (revealing one’s real identity).

Duṇḍrubha addresses Ruru by name and lineage (son of Pramati), then announces that he will assume his own true form and speak words intended for Ruru’s benefit—signaling an imminent revelation and moral instruction.