Adhyaya 9
Ajāna Lineages, Divine Classes, Ṛṣi Catalogues, and the Merit of Śravaṇa-Smaraṇa
ਗਰੁੜ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ‘ਅਜਨਮਾ’ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਾਨਾ/ਅਜਨਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਅਤੇ ਵੰਸ਼-ਬੱਧ ਨਿਯੰਤਰਕ ਕਹਿ ਕੇ ਗੰਧਰਵ ਆਦਿ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਨਾਮ ਗਿਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ (ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਬੇਹੱਦ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਕਹੀ ਗਈ), ਯਕਸ਼ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਪੜਾਵਾਂ ਦੱਸ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਮਜ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਉਲੇਖ, ਕਾਸ਼ੇਰੂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਅਤੇ ਅਜਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਪਾਰ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਦੂਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੱਖ ਕੇ ਸ਼੍ਰਵਣ-ਸਮਰਣ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰੀ-ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਪੇਖਾ ਮਾਇਆ-ਜਨਿਤ ਮੋਹ ਹੈ। ਦਿਨਚਰਿਆ ਨਾਲ ਸਮਰਣ ਜੋੜ ਕੇ ਅਗਲੇ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਫਲ-ਪਰਿਣਾਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨੈਤਿਕ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
अजानजस्वरूपं च ब्रूहि कृष्ण महामते / तदन्यांश्च क्रमेणेव वक्तुं कृष्ण त्वमर्हसि
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਹਾਮਤੀ! ਅਜਾਨ (ਅਜਨਮਾ) ਦਾ ਸਰੂਪ ਦੱਸੋ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯੋਗ ਹੋ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ।
Verse 2
श्रीकृष्ण उवाच / अजानाख्या देवतास्तु तत्तद्देवकुले भवाः / अजानदेवतास्ता हि तेभ्योग्याः कर्मदेवताः
ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—‘ਅਜਾਨ’ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਵਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਜਾਨ-ਦੇਵਤੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਕੁਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
Verse 3
विराधश्चारुदेष्णश्च तथा चित्ररथस्तथा / धृतराष्ट्रः किशोरश्च हूहूर्हाहास्तथैव च
ਵਿਰਾਧ, ਆਰੁਦੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਰਥ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੂਹੂ ਅਤੇ ਹਾਹਾ ਵੀ।
Verse 4
विद्याधरश्चोग्रसेनो विश्वावसुपरावसू / चित्रसेनश्च गोपालो बलः पञ्चदश स्मृताः
ਵਿਦਿਆਧਰ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਅਤੇ ਪਰਾਵਸੁ; ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਗੋਪਾਲ, ਬਲ—ਇਹ ਸਭ ਪੰਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 5
एवमाद्यश्च गन्धर्वाः शतसंख्याः खगेश्वर / अजानजसमा ज्ञेया मुक्तौ संसार एव च
ਹੇ ਖਗੇਸ਼ਵਰ ਗਰੁੜ! ਆਦਿ ਗੰਧਰਵ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਜਾਣੇ ਜਾਣ; ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਅਜਾਨਜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 6
अज्ञानजास्तु मे देवाः कर्मजेभ्यः शतावराः / घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा
ਪਰ ਮੇਰੇ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੇਵ-ਗਣ ਕਰਮਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹਨ—ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਮੇਨਕਾ, ਰੰਭਾ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ ਵਰਗੇ।
Verse 7
सुकेतुः शबरी चैव मञ्जुघोषा च पिङ्गला / इत्यादिकं यक्षरत्नं सह संपरिकीर्तितम्
ਸੁਕੇਤੁ, ਸ਼ਬਰੀ, ਮੰਜੁਘੋਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲਾ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਯਕਸ਼-ਰਤਨ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਰਤਿਤ ਹਨ।
Verse 8
अजानजसमा ह्येते कर्मजेभ्यः शतावराः / विश्वामित्रो वसिष्ठश्च नारदश्च्यवनस्तथा
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਅਜਾਨਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਮਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਸਿਸ਼ਠ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ।
Verse 9
उतथ्यश्च मुनिश्चैतान्द्राजपित्वा खगेश्वर / ऋषयश्च महात्मानो ह्यजानजसमाः स्मृताः
ਹੇ ਖਗੇਸ਼ਵਰ! ਮੁਨੀ ਉਤਥ੍ਯ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਬਿਆਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ; ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਅਜਾਨਜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 10
शतर्चिः कश्यपो ज्ञेयो मध्यमश्च पराशरः / पावमान्यः प्रगाथश्च क्षुद्रसूक्तश्च देवलः
ਸ਼ਤਰਚਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੋ; ‘ਮੱਧਯਮ’ ਪਰਾਸ਼ਰ ਹਨ। ਪਾਵਮਾਨ੍ਯ ਪ੍ਰਗਾਥ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਸੂਕ੍ਤ ਦੇਵਲ ਹੈ।
Verse 11
गृत्समदो ह्यासुरिश्च भरद्वाजोथ मुद्गलः / उद्दालको ह्यृ शृङ्गः शङ्खः सत्यव्रतस्तथा
ਗ੍ਰਿਤ੍ਸਮਦ, ਆਸੁਰੀ, ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਅਤੇ ਮੁਦ੍ਗਲ; ਅਤੇ ਉੱਦਾਲਕ, ਰਿਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ—ਇਹ ਵੀ ਪੂਜ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।
Verse 12
सुयज्ञश्चैव बाभ्रव्यो माण्डूकश्चैव बाष्कलः / धर्माचार्यस्तथागस्त्यो दाल्भ्यो दार्ढ्यच्युतस्तथा
ਸੁਯਜ੍ਞ, ਬਾਭ੍ਰਵ੍ਯ, ਮਾਣ੍ਡੂਕ ਅਤੇ ਬਾਸ਼੍ਕਲ; ਅਤੇ ਧਰਮਾਚਾਰ੍ਯ, ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ, ਦਾਲ੍ਭ੍ਯ ਤੇ ਦਾਰ੍ਢ੍ਯਚ੍ਯੁਤ—ਇਹ ਵੀ ਉਲੇਖਿਤ ਹਨ।
Verse 13
कवषो हरितः कण्वो विरूपो मुसलस्तथा / विष्णुवृद्धश्च आत्रेयः श्रीवत्सो वत्सलेत्यपि
ਕਵਸ਼, ਹਰਿਤ, ਕਣ੍ਵ, ਵਿਰੂਪ ਅਤੇ ਮੁਸਲ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਣੁਵ੍ਰਿਧ੍ਧ, ਆਤ੍ਰੇਯ, ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸ ਤੇ ਵਤ੍ਸਲ—ਇਹ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।
Verse 14
भार्गवश्चाप्नवानश्च माण्डूकेयस्तथैव / मण्ड्कश्चैव जाबचलिः वीतिहव्यस्तथैव च
ਭਾਰ੍ਗਵ, ਆਪ੍ਨਵਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣ੍ਡੂਕੇਯ; ਅਤੇ ਮੰਡਕ, ਜਾਬਚਲਿ ਤੇ ਵੀਤਿਹਵ੍ਯ—ਇਹ ਵੀ (ਰਿਸ਼ੀ) ਹਨ।
Verse 15
गृत्समदः शौनकश्च इत्याद्या ऋषयः स्मृताः / एतेषां श्रवणादेव हरिः प्रीणाति सर्वदा
ਗ੍ਰਿਤ੍ਸਮਦ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 16
ब्रुवे द्व्यष्टसहस्रं च शृणु तार्क्ष्य मम स्त्रियः / अग्निपुत्रास्तु यद्द्व्यष्टसहस्रञ्च मम स्त्रियः / अजानजसमा ह्येता (ते) नात्र कार्या विचारणा
ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਣ, ਹੇ ਤਾਰਕ੍ਸ਼੍ਯ—ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠਾਈ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠਾਈ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਅਜਨਮ-ਜਨਮ ਸਮਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ।
Verse 17
त्वष्टुः पुत्री कशेरूश्च तासां मध्ये गुणाधिका / तदनन्तरजान्वक्ष्ये शृणु सम्यक् खगेश्वर
ਤ੍ਵਸ਼੍ਟ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਕਸ਼ੇਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ ਹੋਇਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਹੇ ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
Verse 18
आजानेभ्यस्तु पितरः सप्तभ्योन्ये शतावराः / तथाधिका हि पितर इति वेदविदां मतम्
ਆਜਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਤ੍ਰ ਦੇਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸੱਤ (ਵਰਗਾਂ) ਤੋਂ ਹੋਰ ਪਿਤ੍ਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਿਤ੍ਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਨ—ਇਹ ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ।
Verse 19
तदनन्तराजान्वक्ष्ये शृणु त्वं द्विजसत्तम / अष्टाभ्यो देवगन्धर्वा अष्टोत्तरशतं विना
ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁਣ। ਉਹ ਅੱਠ (ਮੁੱਖ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 20
तेभ्यः शतगुणानन्दा देवप्रेष्यास्तु मुख्यतः / स्वमुकेनेव देवैश्च आज्ञाप्याः सर्वदा गणाः
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਆਨੰਦ ਵਾਲੇ ਦੇਵਪ੍ਰੇਸ਼੍ਯ (ਦੇਵ-ਦੂਤ) ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਣ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਤੋਂ, ਆਗਿਆਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 21
आख्याता देवगन्धर्वास्तेभ्यस्ते च शतावराः / तेभ्यस्तु क्षितिपा ज्ञेया अवराश्च शतैर्गुणैः
ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ‘ਸ਼ਤਾਵਰ’ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੌ ਗੁਣਾ ਨੀਵੇਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲ ਹੇਣੇ ਸਮਝੇ ਜਾਣ।
Verse 22
तेभ्यः शतगुणाज्ञेया मानुषेषूत्तमा गणाः / एवं प्रासंगिकानुक्त्वा प्रकृतं ह्यनुसराम्यहम् / एवं ब्रह्मादयो देवा लक्ष्म्याद्या अपि सर्वशः
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਗਣ ਸੌ ਗੁਣਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਮਝੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਰੀਤ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਸਮਝਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 23
स्तुत्वा तूष्णीं स्थिताः सर्वे प्राञ्जलीकृत्य भो द्विज
ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਖੜੇ ਰਹੇ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ।
Verse 24
तेषामायतनं दातुं मनसा समचिन्तयत्
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਨਿਵਾਸ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
Verse 25
इदं पवित्रमारोग्यं पुण्यं पापप्रणाशनम् / हरिप्रसादजनकं स्वरूपसुखसाधनम्
ਇਹ ਆਚਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਰੋਗ੍ਯ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰਿ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵ-ਸਰੂਪ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 26
इदं तु स्तवनं विप्रा न पठन्तीह मानवाः / न शृण्वन्ति च ये नित्यं ते सर्वे चैव मायिनः
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਤਵਨ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਨਿਤ ਸੁਣਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹਨ।
Verse 27
नस्मरन्तोन्तरं नित्यं ये भुञ्जन्ति नराधमाः / तैर्भुक्ता सततं विष्ठा सदा क्रिमिशतैर्युता
ਜੋ ਨਰਾਧਮ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਨੂੰ ਨਿਤ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਸੈਂਕੜੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਵਿਸ਼ਠਾ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
They are described as arising within their respective divine lineages and serving as presiding powers connected to actions (karma), implying a governance of activity and its fruits through lineage-specific divine agency.
It uses repeated “hundredfold” comparisons to express relative excellence and happiness: divine emissaries are said to enjoy happiness far exceeding Gandharvas; Deva-Gandharvas are placed higher than other Gandharva classes; earthly kings are ranked below these, with the best humans described as superior to lower human groupings.