Shloka 23

Bhadrā and Mitravindā: The Fruits of Namaskāra, Pradakṣiṇā, Hari-nāma, and Śravaṇa of Bhāgavata Kathā

हरिप्राप्तौ साधनाः संति तेषु मुख्यं कचिच्चिन्तयामास देवी / तेषां मध्ये श्रवणं श्रेष्ठमाहुः पुराणानां सात्त्विकानां सदापि

hariprāptau sādhanāḥ saṃti teṣu mukhyaṃ kaciccintayāmāsa devī / teṣāṃ madhye śravaṇaṃ śreṣṭhamāhuḥ purāṇānāṃ sāttvikānāṃ sadāpi

ਹਰੀ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਨੇਕ ਸਾਧਨ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਮੁੱਖ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਦਾ ਇਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਧਨ ਸ਼੍ਰਵਣ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ।

हरिप्राप्तौin attaining Hari
हरिप्राप्तौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहरि + प्राप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—हरि-प्राप्ति (षष्ठी-तत्पुरुष)
साधनाःmeans (methods)
साधनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसाधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (साधनम्) बहुवचन-प्रथमा; छन्दसि/पाठभेदे पुंलिङ्ग-प्रयोगः सम्भवः; अत्र ‘means’
सन्तिare/exist
सन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तेषुamong them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, बहुवचन
मुख्यम्the chief (one)
मुख्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; अत्र कर्मरूपे ‘मुख्यं (साधनम्)’
कचित्somehow/at some point
कचित्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकचित् (अव्यय)
Formअनिश्चितार्थक अव्यय (indefinite particle)
चिन्तयामासconsidered
चिन्तयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
देवीthe देवी
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
मध्येamong/in the midst
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (मध्ये = in the midst/among)
श्रवणम्hearing (listening)
श्रवणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रेष्ठम्best
श्रेष्ठम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (श्रवणस्य)
आहुःthey say
आहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
पुराणानाम्of the Purāṇas
पुराणानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
सात्त्विकानाम्sāttvika (pure)
सात्त्विकानाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसात्त्विक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषणम् (पुराणानाम्)
सदाalways
सदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात

Lord Vishnu (teaching Garuda, Vinata-putra)

Concept: Śravaṇa (listening) to sāttvika Purāṇa-s is the foremost upāya for attaining Hari among many sādhana-s.

Vedantic Theme: Sādhana-sādhya-viveka; bhakti as a direct purifier of antaḥkaraṇa leading toward Bhagavat-prāpti.

Application: Establish a daily/weekly discipline of listening to or studying sāttvika Purāṇa-kathā with attention and reverence; prioritize śravaṇa over merely accumulating auxiliary practices.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana (Preta-kalpa/Upadeśa sections): repeated praise of Hari-nāma, śravaṇa, and Viṣṇu-bhakti as rescuing means; Garuda Purana: śravaṇa-kīrtana as superior to many prayāścitta-s (theme echoed in nearby verses)

H
Hari
D
Devi
P
Purāṇas

FAQs

This verse states that among many means to attain Hari, the सर्वोत्तम (best) is śravaṇa—devout listening, especially to sāttvika Purāṇas that elevate the mind toward Vishnu.

Rather than describing punishments or after-death routes, it emphasizes a preventive spiritual path: cultivating devotion through listening to pure Purāṇic teachings, which supports Hari-prāpti (God-realization) and higher destiny.

Regularly listen to or study sāttvika Purāṇic discourse (with faith and attention), making it a daily sādhana that strengthens bhakti and ethical living.