Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 58
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
आपत्सु ब्राह्मणो मांसं मेध्यमश्नन्न दोषभाक् / विहितानि तु कार्याणि प्रतिषिद्धानि वर्जयेत्
Transliteration
āpatsu brāhmaṇo māṃsaṃ medhyamaśnanna doṣabhāk / vihitāni tu kāryāṇi pratiṣiddhāni varjayet
Translation
ਆਪੱਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇ ਸ਼ੁੱਧ (ਮੇਧ੍ਯ) ਮਾਸ ਖਾਏ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤੱਬ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਿਧ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ।
Word by Word
आपत्सुin times of distress
आपत्सु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआपद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; locative plural; अर्थे—‘आपत्तिषु’
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; nominative singular
मांसम्meat
मांसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; accusative singular
मेध्यम्pure/fit (for offering)
मेध्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective agreeing with ‘मांसम्’
अश्नन्eating
अश्नन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शतृन्त), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; present active participle ‘eating’ (agreeing with ब्राह्मणः)
दोषभाक्incurring fault / blameworthy
दोषभाक्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदोष + भाज् (धातु)
Formतत्पुरुष-समास (दोषस्य भाक्); कृदन्त-प्रातिपदिक ‘भाक्’ (भाज् धातोः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective
विहितानिprescribed
विहितानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि + धा (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘विहित’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; here as adjective to ‘कार्याणि’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle; contrast/emphasis
कार्याणिduties/acts to be done
कार्याणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; accusative plural
प्रतिषिद्धानिforbidden
प्रतिषिद्धानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रति + सिध् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘प्रतिषिद्ध’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; adjective to an implied ‘कार्याणि’/‘कर्माणि’
वर्जयेत्should avoid
वर्जयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृज्/वर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘should avoid’