Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 105
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
गणेशं क्षेत्रपालं च योगिनीं बटुकं तथा / आदाविन्द्रादयो न्यस्याः पदाङ्गुष्ठद्वयाग्रके
Transliteration
gaṇeśaṃ kṣetrapālaṃ ca yoginīṃ baṭukaṃ tathā / ādāvindrādayo nyasyāḥ padāṅguṣṭhadvayāgrake
Translation
ਪਹਿਲਾਂ ਗਣੇਸ਼, ਖੇਤਰਪਾਲ, ਯੋਗਿਨੀ ਅਤੇ ਬਟੁਕ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰ; ਫਿਰ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ।
Word by Word
gaṇeśamGaṇeśa
gaṇeśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (singular)
kṣetrapālamthe guardian of the sacred place
kṣetrapālam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra+pāla (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (kṣetrasya pālaḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
yoginīmYoginī
yoginīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyoginī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
baṭukamBaṭuka (youthful Bhairava)
baṭukam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbaṭuka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: likewise/also)
ādauat first
ādau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootādi (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-रूपेण सप्तमी/स्थान-अर्थे (locative used adverbially): ‘in the beginning/first’
indrādayaḥIndra and others
indrādayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra+ādi (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (indraḥ ādiḥ yeṣām)
nyasyāḥto be placed
nyasyāḥ:
Vidhi (विधेय/आदेश)
TypeAdjective
Rootni+as (धातु) → nyasya (कृदन्त)
Formविधेय-विशेषण; भाव्य/आदेशार्थे ‘-ya’ (gerundive/तव्यत्-समर्थ अर्थः), प्रथमा बहुवचन पुंलिङ्ग; ‘to be placed/should be placed’
padāṅguṣṭha-dvaya-agrakeon the tip/front of the pair of big toes
padāṅguṣṭha-dvaya-agrake:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpada+aṅguṣṭha+dvaya+agra (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: ‘padayoḥ aṅguṣṭhayoḥ dvayasya agre’