Shloka 89
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
रहस्याहूय मतिमान्वशिष्ठं स्वपुरोहितम् / उवाचाचारसंशुद्धः सर्वशास्त्रार्थवेदिनम्
Transliteration
rahasyāhūya matimānvaśiṣṭhaṃ svapurohitam / uvācācārasaṃśuddhaḥ sarvaśāstrārthavedinam
Translation
ਤਦ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
Word by Word
rahasyāsecretly
rahasyā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootrahas (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Tṛtīyā (3rd), Ekavacana; adverbial instrumental ‘in secret’
āhūyahaving summoned
āhūya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootā-hū (हू धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ल्यप्), avyaya-kṛdanta; prior action
matimānintelligent, wise
matimān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmatimat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of (implicit) nṛpaḥ/daśarathaḥ
vaśiṣṭhamVasiṣṭha
vaśiṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaśiṣṭha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; proper noun
sva-purohitamhis own family priest
sva-purohitam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + purohita (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: svasya purohitaḥ); Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; apposition to vaśiṣṭham
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
ācāra-saṃśuddhaḥpurified in conduct
ācāra-saṃśuddhaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootācāra (प्रातिपदिक) + saṃśuddha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तृतीया-तत्पुरुष sense: ācāreṇa saṃśuddhaḥ / ācāra-viśeṣeṇa śuddhaḥ); Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate adjective of speaker
sarva-śāstra-artha-vedinamknower of the meanings of all scriptures
sarva-śāstra-artha-vedinam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + śāstra (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक) + vedin (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (multiple determinatives: sarveṣāṃ śāstrāṇām arthaṃ veda iti); Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of vaśiṣṭham