Shloka 37
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
एकाम्रमूले भगवान्भवानीविरहार्तिमान् / गौरीसंप्राप्तये दध्यौ कामाक्षीं नियतेन्द्रियः
Transliteration
ekāmramūle bhagavānbhavānīvirahārtimān / gaurīsaṃprāptaye dadhyau kāmākṣīṃ niyatendriyaḥ
Translation
ਏਕਾਮ੍ਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਮੂਲ ਹੇਠਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਗੌਰੀ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Word by Word
एकाम्रमूलेat the root of a mango tree
एकाम्रमूले:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootएक-आम्र-मूल (प्रातिपदिक; components: एक + आम्र + मूल)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण (place)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
भवानीविरहार्तिमान्afflicted by separation from Bhavānī
भवानीविरहार्तिमान्:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootभवानी-विरह-आर्ति-मत् (प्रातिपदिक; components: भवानी + विरह + आर्ति + मत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् ‘भगवान्’
गौरीसंप्राप्तयेfor attaining Gaurī
गौरीसंप्राप्तये:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative-purpose)
TypeNoun
Rootगौरी-सम्-प्राप्ति (प्रातिपदिक; components: गौरी + संप्राप्ति)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजन (purpose)
दध्यौhe meditated/thought
दध्यौ:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
कामाक्षीम्Kāmākṣī (the goddess)
कामाक्षीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकामाक्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नियतेन्द्रियःwith controlled senses
नियतेन्द्रियः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootनियत-इन्द्रिय (प्रातिपदिक; components: नियत + इन्द्रिय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् ‘भगवान्’