Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 25
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
सत्याभिध्यायिनस्तस्य ध्यायिनः सन्निमित्तकम् / रजः सत्त्वतमोव्यक्ता विधर्माणः परस्परम्
Transliteration
satyābhidhyāyinastasya dhyāyinaḥ sannimittakam / rajaḥ sattvatamovyaktā vidharmāṇaḥ parasparam
Translation
ਉਸ ਸਤ੍ਯ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਿਆਤਾ ਲਈ ਉਹੀ ਨਿਮਿੱਤ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਰਜ, ਸਤ੍ਤਵ ਅਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
Word by Word
सत्याभिध्यायिनःthose who contemplate truth
सत्याभिध्यायिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य + अभिध्यायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सत्यं अभिध्यायन्ति इति)
तस्यof that (one/it)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ध्यायिनःmeditators
ध्यायिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्यायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सन्निमित्तकम्having a true cause/occasion
सन्निमित्तकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसत् + निमित्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (सत् निमित्तं यस्य तत्)
रजःrajas (activity-quality)
रजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सत्त्वतमोव्यक्ताःmanifest as sattva and tamas
सत्त्वतमोव्यक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्व + तमस् + व्यक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समाहार/द्वन्द्व-पूर्वपद-तत्पुरुषः (सत्त्व-तमसौ व्यक्ताः)
विधर्माणःhaving contrary natures / opposing properties
विधर्माणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविधर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
परस्परम्mutually, with each other
परस्परम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परस्पर-भावे अव्ययम् (reciprocally)