Shloka 65
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
यथार्थनामवत्येषा पुष्पवत्पेशलाकृतिः / न स्त्त्वं न च वीर्यं वा न संग्रामेषु वा गतिः
Transliteration
yathārthanāmavatyeṣā puṣpavatpeśalākṛtiḥ / na sttvaṃ na ca vīryaṃ vā na saṃgrāmeṣu vā gatiḥ
Translation
ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਯਥਾਰਥ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਪ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਕੋਮਲ; ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੱਤਵ, ਨਾ ਵੀਰਯ, ਨਾ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਗਤੀ ਸੀ।
Word by Word
yathārtha-nāma-vatīhaving a truly fitting name
yathārtha-nāma-vatī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyathā-artha (अव्यय+प्रातिपदिक) + nāma (प्रातिपदिक) + vatī (वती)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; possessive adjective ‘having a name according to reality’
eṣāthis (she)
eṣā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Strīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
puṣpavatlike a flower
puṣpavat:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक) + vat (वत्)
FormUpamā-avyaya (उपमा-अव्यय) used adverbially ‘like a flower’
peśala-ākṛtiḥ(she has) a delicate form
peśala-ākṛtiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpeśala (प्रातिपदिक) + ākṛti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; ‘a delicate form’
nanot/no
na:
Sambandha (negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormPratiṣedha-nipāta (प्रतिषेध-निपात)
sattvamstrength/essence/courage
sattvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsattva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā (1st), Ekavacana
nanor
na:
Sambandha (negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormPratiṣedha-nipāta
caand
ca:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
vīryamvalor/potency
vīryam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvīrya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā (1st), Ekavacana
vāor
vā:
Sambandha (disjunction)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormVikalpa-nipāta (विकल्प-निपात)
nanor
na:
Sambandha (negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormPratiṣedha-nipāta
saṃgrāmeṣuin battles
saṃgrāmeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃgrāma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7th/सप्तमी), Bahuvacana
vāor
vā:
Sambandha (disjunction)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormVikalpa-nipāta
gatiḥmovement/advance
gatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana