Adhyaya 14
Lalitopākhyāna: Devagaṇa-samāgamaḥ and Śrīnagaryāḥ Nirmāṇam (Assembly of Devas; Construction and Splendor of the Divine City)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ–ਅਗਸਤ੍ਯ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿਨਤਾਸੁਤ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਗੰਧਰਵ (ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁ) ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਰਗੀ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਪ੍ਰਾਕਾਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਰਾਜਮਾਰਗ, ਅਸ਼ਵਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਮਾਤ੍ਯ, ਸੈਨਿਕ, ਦ੍ਵਿਜ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਸਮੇਤ। ਅੱਗੇ ਤੇਜੋਮਯ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਲ, ਨਵਰਤਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਮਣੀ-ਨਿਰਮਿਤ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਸਰਬਭੌਮ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਾਨਿਧਤਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਰਤਬਾ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਾਜਤ੍ਵ/ਅਭਿਸੇਕ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਭ ਆਚਾਰ੍ਯ, ਉੱਤਮ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਸਹਧਰਮਣੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਰਿਤੀਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने ललितास्तवराजो नाम त्रयोदशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा लोकपितामहः / आजगामाथ देवेशीं द्रष्टुकामो महर्षिभिः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ… ‘ਲਲਿਤਾਸਤਵਰਾਜ’ ਨਾਮਕ ਤੇਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਬੋਲੇ—ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵੇਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆਏ।
Verse 2
आजगाम ततो विष्णुरारूढो विनतासुतम् / शिवो ऽपि वृषमारूढः समायातो ऽखिलेश्वरीम्
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਨਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਆਏ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਅਖਿਲੇਸ਼ਵਰੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 3
देवर्षयो नारदाद्याः समाजग्मुर्महेश्वरीम् / आययुस्तां महादेवीं सर्वे चाप्सरसां गणाः
ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਦੇਵੀ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 4
विश्वावसुप्रभृतयो गन्धर्वाश्चैव यक्षकाः / ब्रह्मणाथ समादिष्टो विश्वकर्मा विशांपतिः
ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਆਦਿ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਯੱਖ ਵੀ ਸਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ।
Verse 5
चकार नगरं दिव्यं यथामरपुरं तथा / ततो भगवती दुर्गा सर्वमन्त्राधिदेवता
ਉਸ ਨੇ ਅਮਰਪੁਰੀ ਵਰਗਾ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ ਸਭ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਦੇਵੀ ਭਗਵਤੀ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
Verse 6
विद्याधिदेवता श्यामा समाजग्मतुरंबिकाम् / ब्राहयाद्या मातरश्चैव स्वस्वभूतगणावृताः
ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਅਧਿਦੇਵੀ ਸ਼ਿਆਮਾ ਅੰਬਿਕਾ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੀ; ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਆਦਿ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਭੂਤਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਆਈਆਂ।
Verse 7
सिद्धयो ह्यणिमाद्याश्च योगिन्यश्चैव कोटिशः / भैरवाः क्षेत्रपालाश्च महाशास्ता गणाग्रणीः
ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਯੋਗਿਨੀਆਂ; ਭੈਰਵ, ਖੇਤਰਪਾਲ ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਮਹਾਸ਼ਾਸਤਾ ਵੀ (ਉੱਥੇ ਆਏ)।
Verse 8
महागणेश्वरः स्कन्दो बटुको वीरभद्रकः / आगत्य ते महादेवीं तुष्टुवुः प्रणतास्तदा
ਮਹਾਗਣੇਸ਼ਵਰ ਸਕੰਦ, ਬਟੁਕ ਅਤੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਵੀ ਆਏ; ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 9
तत्राथ नगरीं रम्यां साट्टप्राकारतोरणाम् / गजाश्वरथशालाढ्यां राजवीथिविराजिताम्
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਗਰੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਤੋਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੀ; ਹਾਥੀ-ਘੋੜੇ-ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
Verse 10
सामन्तानाममात्यानां सैनिकानां द्विजन्म नाम् / वेतालदासदासीनां गृहाणि रुचिराणि च
ਉੱਥੇ ਸਾਮੰਤਾਂ, ਅਮਾਤਿਆਂ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਵੇਤਾਲ-ਸੇਵਕਾਂ, ਦਾਸਾਂ ਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਸਨ।
Verse 11
मध्यं राजगृहं दिव्यं द्वारगोपुरभूषितम् / शालाभिर्बहुभिर्युक्तं सभा भिरुषशोभितम्
ਨਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਸੀ, ਜੋ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਪੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ; ਬਹੁਤੀਆਂ ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਭਾ-ਮੰਡਪਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।
Verse 12
सिंहासनसभां चैव नवरत्नमयीं शुभाम् / मध्ये सिंहासनं दिव्यं चिन्तामणिवीनिर्मितम्
ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਨਵਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸਿੰਘਾਸਨ-ਸਭਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਰਤਨ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਦਿਵ੍ਯ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸੀ।
Verse 13
स्वयं प्रकाशमद्वन्द्वमुदयादित्यसंनिभम् / विलोक्य चिन्तयामास ब्रह्मा लोकपितामहः
ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਦਵੰਦ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਉਸ ਤੇਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ-ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
Verse 14
यस्त्वेतत्समधिष्ठाय वर्तते बालिशो ऽपिवा / पुरस्यास्य प्रभावेण सर्वलोकाधिको भवेत्
ਜੋ ਇਸ ਪੁਰੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਬਾਲਿਸ਼ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਵਰਤਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 15
न केवला स्त्री राज्यार्हा पुरुषो ऽपि तया विना / मङ्गलाचार्यसंयुक्तं महापुरुषलक्षणम् / अनुकूलाङ्गनायुक्तमभिषिञ्चेदिति श्रुतिः
ਕੇਵਲ ਇਸਤਰੀ ਹੀ ਰਾਜ-ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੁਰਖ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ—ਮੰਗਲ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਹਾਪੁਰਖ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਪੁਰਖ ਦਾ ਹੀ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 16
विभातीयं वरारोहा भूर्ता शृङ्गारदेवता / वरो ऽस्यास्त्रिषु लोकेषु न चान्यः शङ्करादृते
ਇਹ ਵਰਾਰੋਹਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ-ਦੇਵਤਾ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ।
Verse 17
जडिलो मुण्डधारी च विरूपाक्षः कपालभृत् / कल्माषी भस्मदिग्धाङ्गः श्मशानास्थिविभूषणः
ਉਹ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਮੁੰਡਧਾਰੀ, ਵਿਰੂਪਾਖ਼, ਕਪਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਕਲਮਾਸ਼ੀ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 18
अमङ्गलास्पदं चैनं वरयेत्सा सुमङ्गला / इति चिन्तयमानस्य ब्रह्मणो ऽग्रे महेश्वरः
‘ਇਹ ਤਾਂ ਅਮੰਗਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸੁਮੰਗਲਾ ਇਸੇ ਨੂੰ ਵਰ ਲਵੇਗੀ’—ਇਉਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
Verse 19
कोटिकन्दर्पलावण्ययुक्तो दिव्य शरीरवान् / दिव्यांबरधरः स्रग्वी दिव्यगन्धानुलेपनः
ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਦੇ ਲਾਵਣ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਮਾਲਾ-ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਲੇਪਿਤ ਸੀ।
Verse 20
किरीटहारकेयूरकुण्डलाद्यैरलङ्कृतः / प्रादुर्बभूव पुरतो जगन्मोहन रुपधृक्
ਕਿਰਿਟ, ਹਾਰ, ਕੇਯੂਰ, ਕੁੰਡਲ ਆਦਿ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
Verse 21
तं कुमारमथालिङ्ग्य ब्रह्मा लोकपितामहः / चक्रे कामेश्वरं नाम्ना कमनीयवपुर्धरम्
ਤਦ ਲੋਕ-ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
Verse 22
तस्यास्तु परमाशक्तेरनुरूपो वरस्त्वयम् / इति निश्चित्य तेनैव सहितास्तामथाययुः
‘ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਵਰ ਇਹੀ ਹੈ’—ਇਉਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ।
Verse 23
अस्तुवंस्ते परां शक्तिं ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः / तां दृष्ट्वा मृगशावाक्षीं कुमारो नीललोहितः / अभवन्मन्मथाविष्टो विस्मृत्य सकलाः क्रियाः
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਮ੍ਰਿਗ-ਸ਼ਾਵ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ ਮਨਮਥ ਦੇ ਆਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਕਰਮ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
Verse 24
सापि तं वीक्ष्य तन्वङ्गो मूर्तिंमन्तमिव स्मरम् / मदनाविष्टसर्वाङ्गी स्वात्मरूपममन्यत / अन्योन्यालोकनासक्तौ तावृभौ मदनातुरौ
ਉਹ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਸਮਰ ਹੋਵੇ—ਮਦਨ ਦੇ ਆਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਸਮਝ ਬੈਠੀ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਕਾਮਾਤੁਰ ਹੋ ਗਏ।
Verse 25
सर्वभावविशेषज्ञौ धृतिमन्तौ मनस्विनौ / परैरज्ञातचारित्रौ मुहूर्तास्वस्थचेतनौ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਮਨਸਵੀ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਚਿੱਤ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 26
अथोवाच महादेवीं ब्रह्मा लोकैकनायिकाम् / इमे देवाश्च ऋषयो गन्धर्वाप्सरसां गणाः / त्वामीशां द्रष्टुमिच्छन्ति सप्रियां परमाहवे
ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਨਾਇਕਾ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਦੇਵ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ-ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਹੇ ਈਸ਼ਵਰੀ! ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸਮੇਤ ਪਰਮ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 27
को वानुरूपस्ते देवि प्रियो धन्यतमः पुमान् / लोकसंरक्षणार्थाय भजस्व पुरुषं परम्
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੇਰੇ ਯੋਗ, ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਿਯ ਉਹ ਪਰਮ ਧੰਨ ਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹੈ? ਲੋਕ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੂੰ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵਰ ਲੈ।
Verse 28
राज्ञी भव पुरस्यास्य स्थिता भव वरासने / अभिषिक्तां महाभागैर्देवार्षे भिरकल्मषैः
ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣ; ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ। ਨਿਰਮਲ ਮਹਾਭਾਗ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਤੇਰਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ।
Verse 29
साम्राज्यचिह्नसंयुक्तां सर्वाभरणसंयुताम् / सप्रियामासनगतां द्रष्टुमिच्छामहे वयम्
ਅਸੀਂ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸਮੇਤ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
Frequently Asked Questions
It is narrated by Hayagrīva within the Hayagrīva–Agastya saṃvāda of the Lalitopākhyāna, describing a ceremonial convergence of deities and attendant beings around the Mahādevī.
The chapter enumerates layered divine classes—Trimūrti, devarṣis, apsarases, gandharvas, yakṣas, mātr̥kās, siddhis, yoginīs, bhairavas, kṣetrapālas, and major gaṇa leaders (Gaṇeśa, Skanda, Vīrabhadra). This functions as cosmological metadata, mapping the Devī’s court as a totalizing hierarchy of beings.
The divine city (built by Viśvakarmā) and the self-luminous cintāmaṇi throne encode Shākta sovereignty: the Devī’s seat becomes a cosmogram of authority, where ritual enthronement, auspicious order, and the presence of the consort motif articulate sacral kingship and cosmic legitimacy.