Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे प्रियव्रतवंशानुकीर्त्तनं नाम चतुदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासन्निवेशं श्रुत्वा वै शांशपायनिः / पप्रच्छ नियतं सूतं पृथिव्युद धिविस्तरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਪੂਰਵਭਾਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਨੁਸ਼ੰਗਪਾਦ ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਵੰਸ਼ਾਨੁਕੀਰਤਨ’ ਨਾਮ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਜਾ-ਵਿਨਿਆਸ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨੀ ਨੇ ਨਿਯਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 2

कति द्वीपा समुद्रा वा पवता वा कति स्मृताः / कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः

ਦਵੀਪ ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਕਿੰਨੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ? ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਸ਼ ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ?

Verse 3

महा भूतप्रमाणं च लोकालोकं तथैव च / पर्यायं परिमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोस्तथा / एतत्प्रबूहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थतः

ਮਹਾਭੂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ, ਲੋਕਾਲੋਕ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਉਸ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਤੇ ਪਰਿਮਾਣ, ਅਤੇ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਸਾਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 4

सूत उवाच हन्त वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पृथिव्यायामविस्तरम्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 5

संख्यां चैव समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् / द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਦੀਪਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸੱਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਦੀਪ-ਭੇਦਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪ ਵੀ।

Verse 6

न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैः सततं जगत् / सप्त द्वीपान्प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਗਤ ਸਦਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 7

तेषां मनुष्या स्तर्क्केण प्रमाणानि प्रचक्षते / अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत्

ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਤਰਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਭਾਵ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਚਿੰਤ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ।

Verse 8

प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं प्रचक्षते / नववर्षं प्रवक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्

ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਿੰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਨੌਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਯਥਾਵਤ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 9

विस्तरान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत / शतमेकं सहस्राणां योजनाग्रात्समन्ततः

ਉਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੋ; ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 10

नानाजनपदाकीर्णः पुरैश्च विविधैश्शुभैः / सिद्धचारणसंकीणः पर्वतैरुपशोभितः

ਉਹ ਅਨੇਕ ਜਨਪਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼ੁਭ ਨਗਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਕੀਰਨ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 11

सर्वधातुनिबद्धैश्च शिलाजाल समुद्भवैः / पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतस्ततः

ਉੱਥੇ ਸਭ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਚਟਾਨਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚੋਂ ਉੱਭਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 12

जंबूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः पृथुमण्डलः / नवभिश्चावृतः सर्वो भुवनैर्भूतभावनैः

ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕ ਨੌਂ ਭੁਵਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰਿਆ ਸੀ।

Verse 13

लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / जंबूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः

ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਵਣ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਸੀ।

Verse 14

प्रागायताः सूपर्वाणः षडिमे वर्षपर्वताः / अवगाढा ह्युभयतः मसुद्रौ पूर्वपश्चिमौ

ਇਹ ਛੇ ਵਰ੍ਹਸ਼-ਪਰਬਤ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਸੁਗਠਿਤ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ—ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ—ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਧਸੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 15

हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् / सर्वर्त्तुषु सुखश्चापि निषधः पर्वतो महान्

ਹਿਮ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹਿਮਵਾਨ, ਸੁਵਰਨ-ਸ਼ਿਖਰ ਹੇਮਕੂਟ ਅਤੇ ਹੇਮਵਾਨ; ਅਤੇ ਸਭ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦ ਮਹਾਨ ਨਿਸ਼ਧ ਪਰਬਤ।

Verse 16

चतुर्वर्णश्च सौवर्णो मेरुश्चारुतमः स्मृतः / द्वात्रिंशच्च सहस्राणि विस्तीर्णः स च मूर्द्धनि

ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੁਵਰਨਮਯ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਮੇਰੂ; ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 17

वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समुच्छ्रितः / नानावर्णास्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः

ਇਸ ਦਾ ਮਾਪ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚਤੁਰਸ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਾਨਾ ਰੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।

Verse 18

नाभिबन्धनसंभूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः / पूर्वतर्ः श्वेतवर्णश्च ब्राह्मणस्तस्य तेन तत्

ਅਵ੍ਯਕਤ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਭਿ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫੈਦ ਵਰਣ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

Verse 19

पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्मः स्वभावतः / तेनास्य क्षत्त्रभावस्तु मेरोर्नानार्थकारणात्

ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਲਾਲ ਵਰਣ ਦਾ ਆਵਰਨ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮੇਰੂ ਦਾ ਖੱਤਰੀ ਭਾਵ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 20

पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते / भृङ्गपत्रनिभश्चापि पश्चिमेन समाचितः

ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੀਲੇ ਵਰਣ ਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਸ਼੍ਯਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਭ੍ਰਿੰਗ-ਪੱਤਰ ਵਰਗੇ ਵਰਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 21

तेनास्य शूद्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्त्तिताः / वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः

ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ-ਭਾਵ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 22

नीलश्च वैदुर्यमयः श्वेतः घुक्लो हिरण्मयः / मयुरबर्हवर्णस्तु शातकैंभश्च शृङ्गवान्

ਇੱਕ ਨੀਲਾ, ਵੈਦੂਰ੍ਯ ਮਣੀ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਸ਼ਵੇਤ, ਉਜਲਾ ਅਤੇ ਸੁਵਰਨਮਯ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਯੂਰ-ਪੰਖ ਵਰਗੇ ਵਰਣ ਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਤਕੁੰਭ ਵਰਗਾ, ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 23

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः / तेषामन्तरविष्कंभो नवसाहस्र उच्यते

ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਵਸਾਹਸ੍ਰ (ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 24

मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्तमः / नवैवं तु सहस्राणि विस्तीर्णं सर्वतस्तु तत्

ਮੱਧ ਵਿੱਚ ‘ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਮੇਰੂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਸਾਹਸ੍ਰ (ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ) ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 25

मध्ये तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः / वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्

ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਮੇਰੂ ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦਾ ਦੱਖਣ ਅਰਧ ਵੇਦੀ-ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਅਰਧ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 26

वर्षाणि यानि षट् चैव तेषां ये वर्षपर्वताः / द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनानां समुच्छ्रयात्

ਜੋ ਛੇ ਵਰ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹਾ-ਪਰਬਤ ਉਚਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ-ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 27

जंबूद्वीपस्य विस्तारात्तेषामायाम उच्यते / योजनानां सहस्राणि शतं द्वावायतौ गिरी

ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਪਹਾੜ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੇ ਹਨ।

Verse 28

नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनास्तु ये परे / श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांस्तथा

ਨੀਲ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਹੋਰ ਪਰਬਤ—ਸ਼ਵੇਤ, ਹੇਮਕੂਟ, ਅਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹਿਮਵਾਨ ਵੀ ਹੈ।

Verse 29

नवती द्वे अशीती द्वे सहस्राण्यायतास्तु तेः / तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्णाणि सप्त वै

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਾਨਵੇਂ ਅਤੇ ਬਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨਪਦ ਹਨ; ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੱਤ ਵਰਣਾਂ ਵਜੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 30

प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु / संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम्

ਉਹ ਦੇਸ਼ ਝਰਨਿਆਂ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਮ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਅਗਮ ਹਨ।

Verse 31

वसंति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः / इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्

ਉਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਅਨੇਕ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਿਮਵੰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਰ੍ਹਾ ‘ਭਾਰਤ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 32

हेमकूटं परं ह्यस्मा न्नान्ना किंषुरुपं स्मृतम् / नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ‘ਹੇਮਕੂਟ’ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਕਿੰਸ਼ੁਰੂਪ’ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ‘ਨੈਸ਼ਧ’ ਹੈ; ਉਹੀ ‘ਹਰਿਵਰਸ਼’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

हरिवर्षात्परं चापि मेरोश्व तदिलावृतम् / इलावृतात्पिरं नीलं सम्यकं नाम विश्रुतम्

ਹਰਿਵਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ‘ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ’ ਹੈ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ‘ਨੀਲ’ ਹੈ, ਜੋ ‘ਸਮ੍ਯਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 34

रम्यकात्परतर्ः श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् / हिरण्मयात्परं चैव शृङ्गवत्तः कुरु स्मृतम्

ਰਮ੍ਯਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ‘ਸ਼ਵੇਤ’ ਹੈ, ਜੋ ‘ਹਿਰਣ੍ਮਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹਿਰਣ੍ਮਯ ਤੋਂ ਪਰੇ ‘ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ’ ਵੱਲ ਦਾ ‘ਕੁਰੂ’ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 35

धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे / दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्

ਧਨੁ-ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ (ਦੇਸ਼) ਜਾਣਣਯੋਗ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਲੰਮੇ ਭਾਗ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹੀ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ।

Verse 36

अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्द्धं दक्षिणं स्मृतम् / परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम्

ਨਿਸ਼ਧ ਪਹਾੜ ਦੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵੇਦੀ ਦਾ ਦੱਖਣਾਰਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਨੀਲਵਤ ਦੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵੇਦੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਰਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 37

वेद्यर्द्धे दक्षिणे त्रीणि त्रीणि वर्षाणि चोत्तरे / तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्मध्य इलावृतम्

ਵੇਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣਾਰਧ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹੇ (ਦੇਸ਼) ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ; ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਹੈ, ਜੋ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

Verse 38

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेम तु / उदगायेतो महाशैलो माल्यवान्नाम नामतः

ਨੀਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ‘ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ।

Verse 39

योजनानां सहस्रं तु आनील निषधायतः / आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रकीर्तितः

ਨੀਲ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਧ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 40

तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः / आयामतो ऽथ विस्तारान्माल्यवा नितिविश्रुतः

ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 41

परिमण्डलयोर्मेरुर्मध्ये कनकपर्वतः / चतुर्वणः स सौवर्णः चतुरस्रः समुच्छ्रितः

ਪਰਿਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕਨਕ ਪਰਬਤ ਹੈ; ਉਹ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੁਵਰਨਮਯ, ਚਤੁਰਸ੍ਰ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 42

सुमेरुः शुशुभेशुभ्रो राजव त्समधिष्ठितः / तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः

ਸੁਮੇਰੂ ਚਿੱਟੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਉਹ ਨਵੇਂ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ, ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਿੱਖਦਾ ਸੀ।

Verse 43

योजनानां सहस्राणि चतुरशीतरुच्छ्रितः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु

ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਸੋਲ੍ਹਾਂ (ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ) ਅੰਦਰ ਧੰਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ (ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ) ਹੀ ਹੈ।

Verse 44

शरावसंस्थितत्वात्तु द्वात्रिंशन्मूर्ध्निविस्तृतः / विस्तारात्रिगुणस्तस्य परिणाहः समन्ततः

ਸ਼ਰਾਵ (ਕਟੋਰੇ) ਵਰਗੀ ਬਣਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਬੱਤੀ (ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ) ਹੈ; ਅਤੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਧੀ ਉਸ ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ।

Verse 45

मण्डलेन प्रमाणेन त्र्यस्रे मानं तदिष्यते / चत्वारिंशत्सहस्राणि योजनानां समन्ततः

ਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਆਸ੍ਰ ਦਾ ਮਾਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ।

Verse 46

अष्टाभिरधिकानि स्युस्त्र्यस्रे मानं प्रकीर्त्तितम् / चतुरस्रेण मानेन परिणाहः समन्ततः

ਤ੍ਰਿਆਸ੍ਰ ਦਾ ਮਾਪ ਅੱਠ ਵੱਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਚਤੁਰਸ੍ਰ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਪਰਿਧੀ (ਪਰਿਣਾਹ) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 47

चतुः षष्टिसहस्राणि योजनानां विधीयते / स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः

ਉਸ ਦਾ ਮਾਪ ਚੌਂਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਪਰਬਤ ਮਹਾਦਿਵ੍ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।

Verse 48

भुवनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः / तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः

ਉਹ ਸਭ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁਭ ਸੁਵਰਨਮਯ ਭੁਵਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ, ਗੰਧਰਵ, ਉਰਗ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 49

शैलराजे प्रदृश्यन्ते शुभाश्चाप्सरसां गणाः / स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः

ਸ਼ੈਲਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮੇਰੂ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਭੁਵਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 50

चत्वारो यस्य देशा वै चतुःपार्श्वेष्वधिष्ठिताः / भद्राश्वा भरताश्वैव केतुमालाश्च पश्चिमाः

ਜਿਸ ਦੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਭਰਤਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਤੁਮਾਲ।

Verse 51

उत्तराः कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः / गन्धमादनपर्श्वे तु परैषापरगण्डिका

ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਹਨ, ਜੋ ਕੀਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ; ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸੇ ਪਰੈਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਪਰਗੰਡਿਕਾ ਹਨ।

Verse 52

सर्वर्त्तुरमणीया च नित्यं प्रमुदिता शिवा / द्वात्रिंशत्तु सहस्राणि योजनैः पूर्वपश्चिमात्

ਉਹ ਸਭ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਹਰ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਕਲਿਆਣਮਈ ਹੈ; ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ।

Verse 53

आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रमाणतः / तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः प्रतिष्ठिताः

ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਕੇਤੁਮਾਲ ਵਾਸੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ।

Verse 54

तत्र काला नराः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः / स्त्रियश्चोत्पल पत्राभाः सर्वास्ताः प्रियदर्शनाः

ਉੱਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਦੇ, ਮਹਾਨ ਸੱਤਵ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਭ ਹੀ ਮਨੋਹਰ ਹਨ।

Verse 55

तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पड्रसाश्रयः / ईश्वरो ब्रह्मणः पुत्रः कामचारी मनोजवः

ਉੱਥੇ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਾਵ੍ਰਿਕ੍ਸ਼—ਪਨਸ—ਹੈ, ਜੋ ਛੇ ਰਸਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ; ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਨ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ।

Verse 56

तस्य पीत्वा फलरसं जीवन्ति च समायुतम् / पार्श्वे माल्यवतश्चापि पूर्वे ऽपूर्वा तु गण्डिका

ਉਸ ਦੇ ਫਲ-ਰਸ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੀਊਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਪੂਰਵ ਗੰਡਿਕਾ ਹੈ।

Verse 57

आयामादथ विस्ताराद्यथैषापरगण्डिका / भद्राश्वास्तत्र विज्ञेया नित्यं मुदितमानसाः

ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਅਪਰ-ਗੰਡਿਕਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹੀ (ਦੂਜੀ) ਗੰਡਿਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 58

भद्रशालवनं चात्र कालाम्रस्तु महाद्रुमः / तत्र ते पुरुषाः स्वेता महोत्साहा बलान्विताः

ਇੱਥੇ ਭਦ੍ਰਸ਼ਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲਾਮ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ ਵੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਚਿੱਟੇ ਵਰਣ ਦੇ, ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ।

Verse 59

स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः / चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्र निभाननाः

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਚੰਦਰ ਵਰਣ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

Verse 60

चन्द्रशीतलगात्र्यस्ताः स्त्रिय उत्पलगन्धिकाः / दशवर्षसहस्राणि तेषामायुरनामयम्

ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਠੰਢੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਪਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰੋਗ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 61

कालाम्रस्य रसं पीत्वा सर्वे च स्थिरयौवनाः / दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्यैवोत्तरेण च

ਕਾਲੇ ਆਂਬ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਸਭ ਦਾ ਜਵਾਨੀ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਸ਼ਵੇਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਨੀਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ।

Verse 62

वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः / रतिप्रधाना विमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः

ਉੱਥੇ ‘ਰਮਣਕ’ ਨਾਮ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਰਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਨਿਰਮਲ, ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 63

शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः / तत्रापि सुमहान्वृक्षो न्यग्रोधो रोहितो महान्

ਉਹ ਸਭ ਸ਼ੁੱਧ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹੈ—ਮਹਾਨ ਨਿਆਗਰੋਧ, ‘ਰੋਹਿਤ’ ਨਾਮ ਦਾ।

Verse 64

तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्त्तयन्ति वै / दशवर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च

ਉਹ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਸੌ (ਅਰਥਾਤ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ) ਵਰ੍ਹੇ।

Verse 65

जीवन्ति ते महाभागाः सदा त्दृष्टा नरोत्तमाः / दक्षिणे वै शृङ्गवतः श्वेतस्याप्युत्तरेण च

ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਸ਼ਵੇਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੱਸਦੇ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਨਰੋਤਮ ਸਦਾ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 66

वर्षं हैरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी / महाबलाः सुतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः

ਉੱਥੇ ‘ਹੈਰਣਵਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਵਰ੍ਹਸ਼ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੈਰਣਵਤੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 67

यक्षा वीरा महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः / एकादशसहस्राणि वर्षाणां ते महौजसः

ਉਹ ਯਕਸ਼ ਵੀਰ, ਮਹਾਸੱਤਵ ਵਾਲੇ, ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁਹਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਮਹਾਉਜਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ।

Verse 68

आयुः प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च / यस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः षड्रसाश्रयः

ਉਹ ਆਯੁ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਵਰ੍ਹਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਲਕੁਚ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਛੇ ਰਸਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।

Verse 69

तस्य पीत्वा फलरसं ते जीवन्ति निरामयाः / त्रीणि शृङ्गवतः शृङ्गाण्युच्छ्रितानि महान्ति च

ਉਸ ਦੇ ਫਲ-ਰਸ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਨਿਰੋਗ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੋਟੀਆਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ।

Verse 70

एकं मणिमयं तेषामेकं चैव हिरण्मयम् / सर्वरत्नमयं चैकं भवनैरुपशोभितम्

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਨ—ਇੱਕ ਮਣੀਆਂ ਦਾ, ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਦਾ; ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਭਵਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ।

Verse 71

उत्तरे वै शृङ्गावतः समुद्रस्य च दक्षिणे / कुरवस्तत्र तद्वर्षं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्

ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ‘ਕੁਰੂ’ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਵਰ੍ਹਸ਼ ਹੈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੈ।

Verse 72

तत्र वृक्षा मधु फला नित्यपुष्पफलोपगाः / वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च

ਉੱਥੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸਦਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।

Verse 73

सर्वकामप्रदास्तत्र केचिद्वक्षा मनोरमाः / गन्धवर्णरसो पेतं प्रक्षरन्ति मधूत्तमम्

ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਮਨੋਹਰ ਰੁੱਖ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੁਗੰਧ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉੱਤਮ ਸ਼ਹਿਦ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 74

अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः / ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं ह्यमृतोपमम्

ਉੱਥੇ ‘ਖੀਰਿਣ’ ਨਾਮ ਦੇ ਹੋਰ ਮਨੋਹਰ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਨ; ਜੋ ਸਦਾ ਛੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਦੁੱਧ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 75

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका / सर्वर्तुसुखसंपन्ना न्निष्पङ्का नीरजा शुभा

ਉੱਥੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੇਤ ਬਹੁਤ ਸੁੱਖੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਣਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕੀਚੜ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।

Verse 76

देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः / शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च स्थिरयौवनाः

ਉੱਥੇ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਚ੍ਯੁਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਉੱਚੇ ਕੁਲ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੌਵਨ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 77

मिथुनानि प्रसूयन्ते स्त्रियश्चाप्सरसः समाः / तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतो पमम्

ਉੱਥੇ ਜੋੜੇ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 78

मिथुनं जायते सद्यः समं चैव विवर्द्धते / समं शीलं च रूपं च प्रियता चैव तत्समा

ਜੋੜਾ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਤੇ ਰੂਪ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵੀ ਓਹੀ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 79

अन्योन्यमनुरक्ताश्च चक्रवाकसधर्मिणः / अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं सुखनिषेविणः

ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕਨਿਸ਼ਠ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਸ਼ੋਕ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖ ਦਾ ਆਸਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 80

त्रयोदशसहस्राणि शतानि दश पञ्च च / जीवन्ति ते महावीर्या न चान्यस्त्रीनिषेविणः

ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ ਤੇਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਊਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।