Adhyaya 60
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ (Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ (ਕੋਲੋਫ਼ਨ ਵਿੱਚ “ਵੈਵਸਵਤੋਤਪੱਤੀ”) ਵਿੱਚ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨਵੰਤਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਦੇਵ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਸੌਂਪੀ। ਫਿਰ ਮਨੂ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ—ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੁ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਰ੍ਯਾਤੀ, ਨਰਿਸ਼੍ਯੰਤ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਨਾਭਾਗ, ਦਿਸ਼ਟ, ਕਰੂਸ਼ ਅਤੇ ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ—ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਮਨੂ ਨੇ ਕਾਮ੍ਯ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਦਾ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਕਾਮੇਸ਼ਟੀ ਦਾ ਭਾਵ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਦੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ-ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਲਾ ਦਾ ਮਨੂ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੇ ਸਤ੍ਯਨਿਸ਼ਠਾ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਵੰਸ਼ਵਰਧਕ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਦੇ ਇਸਤ੍ਰੀਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪਾਂਤਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते तृतीय उपोद्धातपादे वैवस्वतोत्पत्तिर्नामैकोनषष्टितमोध्यायः // ५९// सूत उवाच ततो मन्वन्तरे ऽतीते चाक्षुषे दैवतैः सह / वैवस्वताय महते पृथिवीराज्यमादिशत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤਪਾਦ ਦਾ ‘ਵੈਵਸਵਤ ਉਤਪੱਤੀ’ ਨਾਮਕ ਇਕੋਣਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਬੀਤ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ।
Verse 2
तस्माद्वैवस्वतात्पुत्रा जज्ञिरे दश तत्समाः / इक्ष्वाकुश्च नृगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेवच
ਉਸ ਵੈਵਸਵਤ ਤੋਂ ਸਮਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ—ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਵੀ।
Verse 3
नरिष्यन्तस्तथा प्रांशुर्नाभागो दिष्ट एव च / करूषश्च पृषध्रश्च नवैते मानवाः स्मृताः
ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਨਾਭਾਗ, ਦਿਸ਼ਟ, ਕਰੂਸ਼ ਅਤੇ ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ—ਇਹ ਨੌਂ ‘ਮਾਨਵ’ (ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 4
ब्रह्मणा तु मनुः पूर्वं चोदितस्तु प्रबोधितम् / यष्टुं प्रजक्रमे कामं हयमेधेन भूपतिः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਨੁ—ਉਹ ਭੂਪਤੀ—ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਇਆ।
Verse 5
अथाकरोत्पुत्रकामः परामिष्टिं प्रजापतिः / मित्रावरुणयोरंशे अनलाहुतिमेव यत्
ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ-ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਪਰਮ ਇਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ; ਜੋ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਲਈ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ।
Verse 6
तत्र दिव्यांबरधरा दिव्याभरणभूषिता / दिव्यासंहनना चैव इला जज्ञ इति श्रुतम्
ਉੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ-ਸੌੰਦਰ੍ਯ ਵਾਲੀ ਇਲਾ ਜਨਮੀ—ਇਉਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 7
तामिलेत्यथ होवाच मनुर्दण्डधरस्ततः / अनुगच्छस्व भद्रं ते तमिला प्रत्युवाच ह
ਤਦ ਦੰਡਧਾਰੀ ਮਨੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ‘ਇਲਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਆਖਿਆ—“ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆ; ਤੇਰਾ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।” ਤਦ ਤਮਿਲਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 8
धर्मयुक्तमिदं वाक्यं पुत्रकामं प्रजापतिम् / मित्रावरुणयोरंशे जातास्मि वदतां वर
ਇਹ ਬਚਨ ਧਰਮ-ਯੁਕਤ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ—ਹੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਮੈਂ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹਾਂ।
Verse 9
तयोः सकाशं यास्यामि मातो धर्मो हतो वधीत् / एवमुक्त्वा पुनर्देवी तयोरन्तिकमागमत्
“ਮਾਂ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵੀ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੀ।
Verse 10
गत्वान्तिकं वरारोहा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् / अंशे ऽस्मिन्युवयोर्जाता देवौ किं करवाणि वाम्
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?”
Verse 11
मनुनैवाहमुक्तास्मि अनुगच्छस्व मामिति / तथा तु ब्रुवतीं साध्वीमिडामाश्रित्य तावुभौ
ਮਨੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ— ‘ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆ।’ ਇਉਂ ਕਹਿੰਦੀ ਸਾਧਵੀ ਇੜਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ।
Verse 12
देवौ च मित्रावरुणाविदं वचनमूचतुः / अनेन तव धर्मज्ञे प्रश्रयोण दमेन च
ਤਦ ਦੇਵ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ— ‘ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ।’
Verse 13
सत्येन चैव सुश्रोणि प्रीतौ स्वौ वरवर्णिनि / आवयोस्त्वं महाभागे ख्यातिं कन्ये प्रयास्यसि
ਹੇ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਣ ਵਾਲੀ! ਤੇਰੇ ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੀ ਕੁੜੀਏ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕਾਰਨ ਖਿਆਤੀ ਪਾਵੇਂਗੀ।
Verse 14
सुद्युम्न इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु पूजितः / जगत्प्रियो धर्मशीलो मनोर्वंशविवर्द्धनः
ਉਹ ‘ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 15
मानवः स तु सुद्युम्नः स्त्रीभावमगमत्प्रभुः / सा तु देवी वरं लब्ध्वा निवृत्ता पितरं प्रति
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਇਸਤਰੀ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ।
Verse 16
बुधेनोत्तरमासाद्य मैथुनायोपमन्त्रिता / सोमपुत्राद्बुधाच्चास्यामैलो जज्ञे पुरूखाः
ਬੁੱਧ ਕੋਲ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਸੰਯੋਗ ਲਈ ਬੁਲਾਈ ਗਈ। ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭੋਂ ‘ਐਲ’ ਪੁਰੂਰਵਾ ਜੰਮਿਆ।
Verse 17
बुधात्सा जनयित्वा तु सुद्युम्नत्वं पुनर्गताः / सुद्युम्नस्य तु दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः
ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਣ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਵਾਰਸ ਹੋਏ।
Verse 18
उत्कलश्च गयश्चैव विनतश्च तथैव च / उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनतस्यापि पश्चिमम्
ਉਤਕਲ, ਗਯ ਅਤੇ ਵਿਨਤ—ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਸਨ। ਉਤਕਲ ਦਾ ਰਾਜ ‘ਉਤਕਲ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਨਤ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੀ।
Verse 19
दिक्पूर्वा तस्य राजर्षेर्गयस्य तु गया पुरी / प्रविष्टेतु मनौ तस्मिन्प्रजाः सृष्ट्वा दिवाकरम्
ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਗਯ ਦੀ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਗਯਾ’ ਨਗਰੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਮਨੁ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਰਚ ਕੇ ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 20
दशधा तदधात्क्षत्त्रमकरोत्पृथिवीमिमाम् / इक्ष्वाकुरेव दायादो भागं दशममाप्तवान्
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੱਤਰੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਖ਼ਵਾਕੂ ਦਾ ਹੀ ਵਾਰਸ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ।
Verse 21
कन्याभावत्तु सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान् / वसिष्ठवचनाच्चासीत्प्रतिष्ठाने महाद्युतिः
ਕੰਨਿਆ-ਭਾਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭਾਗ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹੋਇਆ।
Verse 22
प्रतिष्ठां धर्मराजस्य सुद्युम्नस्य महात्मनः / एतच्छ्रुत्वा तु ऋषयः पप्रच्छुः सूतजं प्रति / मानवः स तु सुद्यम्नः स्त्रीभावमगमत्कथम्
ਧਰਮਰਾਜ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ ਇਸਤਰੀ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ?
Verse 23
सूत उवाच पुरा महेश्वरं द्रष्टुं कुमारास्सनकादयः / इलावृतं समाजग्मुर्ददृशुर्वृषभध्वजम्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸਨਕ ਆਦਿ ਕੁਮਾਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਗਏ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
Verse 24
उमया रममाणं तं विलोक्य पिहितेस्थले / प्रतिजग्मुस्ततः सर्वे व्रीडिताभूच्छिवाप्यथ
ਉਮਾ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਸ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ; ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਲੱਜਿਤ ਹੋਇਆ।
Verse 25
प्रोवाच वचनं देवी प्रियहेतोः प्रियं प्रिया / इमं ममाश्रमं देव यः पुमान्सं प्रवेक्ष्यति
ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੀ ਦੇਵੀ ਬੋਲੀ—ਹੇ ਦੇਵ! ਜੋ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਮੇਰੇ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ…
Verse 26
भविष्यति ध्रुवं नारी स तुल्याप्सरसां शुभा / तत्र सर्वाणि भूतानि पिशाचाः पशवश्च ये
ਉਹ ਨਾਰੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀ ਸੁੰਦਰ। ਉੱਥੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਹਨ, ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ।
Verse 27
स्त्रीभूताः सहरुद्रेण क्रोडन्त्यप्सरसो यथा / उमावनं प्रविष्टस्तु स राजा मृगयां गतः
ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸਤਰੀ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਮਾਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
Verse 28
पिशाचैः सह भूतैस्तु रुद्रे स्त्रीभावमास्थिते / तस्मात्सराजा सुद्युम्नः स्त्रीभावं लब्धवान्पुनः / महादेवप्रसादाच्च मानवत्वमवाप्तवान्
ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਇਸਤਰੀ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨਾਲ ਸਨ, ਤਦ ਉਸ ਕਾਰਨ ਰਾਜਾ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਨੇ ਫਿਰ ਇਸਤਰੀ-ਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵੀ ਪਾਈ।
Frequently Asked Questions
It catalogs the Vaivasvata Manu lineage by listing his sons—prominently including Ikṣvāku (key to the Solar dynasty traditions) alongside Nṛga, Dhṛṣṭa, Śaryāti, Nariṣyanta, Prāṃśu, Nābhāga, Diṣṭa, Karūṣa, and Pṛṣadhra.
Manu’s desire for progeny is framed through a sacrifice (with putrakāma intent and aśvamedha aspiration), from which Ilā arises; the narrative treats yajña, divine shares (Mitra–Varuṇa), and boons as causal instruments for dynastic continuation.
Ilā functions as a divinely produced lineage-node whose dharmic compliance earns a boon; Sudyumna becomes the renowned figure through whom the narrative explores sex-transformation while still safeguarding the continuity and expansion of Manu’s line.