Adhyaya 46
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying (Parashurama’s Vow against the Kshatriyas)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਗਵ (ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ) ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਕ੍ਰਿਤਵਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਖੱਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਦੈਵੀ ਰਥ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चचत्वारिंशत्तमोध्यायः // ४५// वसिष्ठ उवाच सगच्छन्पथि शुश्राव मुनिभ्यस्त त्त्वमादितः / राजपुत्रव्यवसितं पित्रौः स्वर्गतिमेव च
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵਾਯੁ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਮ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸਗਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਭਾਰਗਵ-ਚਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਉਹ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਮੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਦਾ ਗਿਆ— ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਵਰਗਗਤੀ ਵੀ।
Verse 2
पितुस्तु जीवहरणं शिरोहरणमेव च / तन्मृतेरेव मरणं श्रुत्वा मातुश्च केवलम्
ਪਿਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣਹਰਨ ਤੇ ਸਿਰ ਕੱਟਣਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ—ਮਾਤਾ ਨੇ ਕੇਵਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
Verse 3
विललाप महाबाहुर्दुःखशोकसमन्वितः / तमथाश्वासयामास तुल्यदुःखो ऽकृतव्रणः
ਮਹਾਬਾਹੂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਤਦ ਸਮਦੁੱਖੀ ਪਰ ਬਿਨਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
Verse 4
हेतुभिः शास्त्रनिर्दिष्टैर् वीर्यसामर्थ्यसूचकैः / युक्तिलौकिकदृष्टान्तैस्तच्छोकं संव्यशामयत्
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਕਾਰਨਾਂ, ਵੀਰਤਾ-ਸਮਰੱਥਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ।
Verse 5
सांत्वितस्तेन मैधावी धृतिमालंब्य भार्गवः / प्रययौ सहितः सख्या भ्रातॄणां तु दिदृक्षया
ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਤਵਨਾ ਨਾਲ ਮੇਧਾਵੀ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਧੀਰਜ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ।
Verse 6
स तान्दृष्ट्वाभिवाद्यैतान्दुःखितान्दुःखकर्शितः / शोकामषयुतस्तैश्च सह त्स्थौ दिनत्रयम्
ਉਹਨਾਂ ਦੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਰੋਸ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਟਿਕਿਆ।
Verse 7
ततो ऽस्य सुमाहान्क्रोधः स्मरतो निधनं पितुः / बभूव सहसा सर्वलोकसंहरणक्षमः
ਉਦੋਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਇੰਨਾ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
Verse 8
मातुरर्थे कृतां पूर्वं प्रतिज्ञां सत्यसंगरः / दृढीचकार हृदये सर्वक्षत्रवधोद्यतः
ਸੱਚੇ ਵਚਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਨੇ ਮਾਤਾ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਹੁੰ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
Verse 9
क्षत्रवंश्यानशेषेण हत्वा तद्देहलोहितैः / करिष्ये तर्पणं पित्रोरिति निश्चित्य भार्गवः
ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, 'ਖੱਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ।'
Verse 10
भ्रातॄणां चैव सर्वेषामाख्यायात्मसमीहितम् / प्रययौ तदनुज्ञातः कृत्वा संस्थांपितुः क्रियाम्
ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਦੱਸ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 11
अकृतव्रणसंयुक्तः प्राप्य माहिष्मतीं ततः / तद्बाह्योपवने स्थित्वा सस्मार स महोदरम्
ਅਕ੍ਰਿਤਵਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹੋਦਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
Verse 12
स तस्मै रथचापाद्यं सहसाश्वसमन्वितम् / प्रेषयामास रामाय सर्वसंहननानि च
ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਲਈ ਰਥ, ਧਨੁਸ਼ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਯੁੱਧ-ਸਾਮਗਰੀ ਤੁਰੰਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ।
Verse 13
रामो ऽपि रथमारुह्य सन्नद्धः सशरं धनुः / गृहीत्वापूरयच्छङ्खं रुद्रदत्तममित्रजित्
ਅਮਿਤ੍ਰਜਿਤ ਰਾਮ ਵੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਜੱਜ ਹੋ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ-ਦੱਤ ਸ਼ੰਖ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਉੱਚੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ।
Verse 14
ज्याघोषं च चकारोच्चै रोदसी कंपयन्निव / सहसाहोथ सारथ्यं चक्रे सारथिनां वरः
ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਘੋਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਕੰਬ ਉਠੇ ਹੋਣ; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸਾਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰਥੀਪਣ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
Verse 15
रथज्याशङ्खनादैस्तु वधात्पित्रोरमर्षिणः / तस्याभून्नगरी सर्वा संक्षुब्धाश्च नरद्विपाः
ਰਥ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਨਾਦ ਨਾਲ—ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ—ਸਾਰੀ ਨਗਰੀ ਹਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਸੂਰਮੇ ਵੀ ਘਬਰਾਏ।
Verse 16
रामं त्वागतमाज्ञाय सर्वक्षत्रकुलान्तकम् / संक्षुब्धाश्चक्रुरुद्योगं संग्रामाय नृपात्मजाः
ਸਾਰੇ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਘਬਰਾਏ ਅਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
Verse 17
अथ पञ्चरथाः शुराः शूरसेनादयो नृप / रामेण योद्धुं सहिता राजभिश्च क्रुरुद्यमम्
ਤਦ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਆਦਿ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਜੇ, ਪੰਜ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਠੋਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
Verse 18
चतुरङ्गवलोपेतास्ततस्ते क्षत्रियर्षभाः / राममासादयामासुः पतङ्गा इव पावकम्
ਤਦ ਉਹ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧੇ ਚਤੁਰੰਗੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧੇ।
Verse 19
निवार्य तानापततो रथेनैकेन भार्गवः / युयुधे पार्थिवैः सर्वैः समरे ऽमितविक्रमः
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰਥ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
Verse 20
ततः पुनरभूद्युद्धं रामस्य सह राजभिः / जघान यत्र संक्रुद्धो राज्ञां शतमुदारधीः
ਫਿਰ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਦਾਰ ਬੁੱਧੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੌ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।
Verse 21
ततः स शूरसेनादीन्हत्वा सबलवाहनान् / त्रणेन पातयामास क्षितौ क्षत्रियमण्डलम्
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।
Verse 22
ततस्ते भग्नसंकल्पा हतस्वबलवाहनाः / हतशिष्टा नृपतयो दुद्रुवुः सर्वतोदिशम्
ਤਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ-ਬਲ ਤੇ ਵਾਹਨ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਰਾਜੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਦੌੜ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
Verse 23
एवं विद्राव्य सैन्यानि हत्वा जित्वाथ संयुगे / जघान शतशो राज्ञः शूराञ्छरवराग्निना
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ-ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਸੂਰਮੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 24
ततः क्रोधपरीतात्मा दग्धुकामो ऽखिलां पुरीम् / उदैरयद्भार्गवो ऽस्त्रं कालाग्निसदृशप्रभम्
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਅਸਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ।
Verse 25
ज्वालाकवलिताशेषपुरप्राकारमालिनीम् / पुरीं सहस्त्यश्वनरां स ददाहास्त्रपावकः
ਜੋ ਨਗਰੀ ਜਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਾਥੀਆਂ-ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸੀ—ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਅਸਤ੍ਰ-ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਸੁੱਟਿਆ।
Verse 26
दह्यमानां पुरीं दृष्ट्वा प्राणत्राणपरायणः / जीवनाय जगामाशु वीतिहोत्रो भयातुरः
ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਚਲ ਪਿਆ।
Verse 27
अस्त्राग्निना पुरीं सर्वां दग्ध्वा हत्वा च शात्रवान् / प्राशयानो ऽखिलान् लोकान् साक्षात्काल इवान्तकः
ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਪੁਰੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ; ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਕਾਲ-ਰੂਪ ਅੰਤਕ ਵਾਂਗ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
Verse 28
अकृतव्रणसंयुक्तः सहसाहेन चान्वितः / जगामरथघोषेण कंपयन्निव मेदिनीम्
ਉਹ ਬਿਨਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ, ਅਤੁੱਟ ਸਾਹਸ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਥ ਦੇ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
Verse 29
विनिघ्नन् क्षत्रियान्सर्वान् संशाम्य पृथिवीतले / महेन्द्राद्रिं ययौ रामस्तपसे धतमानसः
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਮਨ ਧਾਰ ਕੇ ਰਾਮ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ।
Verse 30
तस्मिन्नष्टचतुष्कं च यावत्क्षत्रसमुद्गमम् / प्रत्येत्य भूयस्तद्धत्यै बद्धदीक्षो धृतव्रतः
ਜਦ ਤੱਕ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁੜ ਉਤ্থਾਨ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਤੱਕ ਅੱਠ-ਚਤੁਸ਼ਕ (ਬੱਤੀ) ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਦੀਖ਼ਿਆ-ਬੱਧ ਤੇ ਵਰਤ-ਧਾਰੀ ਹੋਇਆ।
Verse 31
क्षत्रक्षेत्रेषु भूयश्च क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः / निजघान पुनर्भूमौ राज्ञ शतसहस्रशः
ਖ਼ਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਖ਼ਤਰੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਲੱਖਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।
Verse 32
वर्षद्वयेन भूयो ऽपि कृत्वा निःक्षत्रियां महीम् / षट्चतुष्टयवर्षान्तं तपस्तेपे पुनश्च सः
ਦੋ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੱਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਛੇ-ਚਤੁਸ਼ਟਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
Verse 33
भूयो ऽपि राजन् संबुद्धं क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः / जघान भूमौ निःशेषं साक्षात्काल इवान्तकः
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਜੋ ਖੱਤਰੀ ਵਰਗ ਮੁੜ ਜਗਾ ਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਕਾਲ-ਰੂਪ ਅੰਤਕ ਹੋਵੇ।
Verse 34
कालेन तावता भूयः समुत्पन्नं नृपात्त्वयम् / निघ्नंश्चचार पृथिवीं वर्षद्वयमनारतम्
ਇੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜੋ (ਖੱਤਰੀ) ਮੁੜ ਉਪਜੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 35
अलं रामेण राजेन्द्र स्मरता निधनं पितुः / त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਾਮ ਕਾਫ਼ੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ; ਉਸ ਨੇ ਇਕੀ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੱਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 36
त्रिःसप्तकृत्वस्तन्माता यदुरः स्वमताडयत् / तावद्रामेण तस्मात्तु क्षत्रमुत्सादितं भुवि
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਪਿੱਟੀ—ਇਕੀ ਵਾਰ—ਉਤਨੀ ਵਾਰ ਹੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੱਤਰੀ ਵਰਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds the kṣatriya lineages as a collective dynastic target and frames Paraśurāma’s vow as a lineage-shaping event—an episode that explains later disruptions and reconfigurations in royal genealogies.
Māhiṣmatī is the key geographic node; Bhārgava waits in its outer grove, invokes Mahodara for equipment, then mounts a chariot with bow, arrows, and horses, sounding Rudra’s conch—an explicit ‘campaign launch’ marker in the itinerary.
No. The sampled verses place it in the Sagaropākhyāna/Bhārgava-carita context, not the Lalitopākhyāna; its focus is on vow, rites, and dynastic conflict rather than Śākta vidyā/yantra exposition.