Adhyaya 33
Trailokya-vijaya Kavacha (Śrī Kṛṣṇa-kavaca) — त्रैलोक्यविजयकवचम्
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸੰਵਾਦ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਰਵਸਿੱਧ ਕਵਚ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ‘ਪਰਮਾਦਭੁਤ’ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਕਵਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਦਸ਼ਾਰਣ, ਸ੍ਵਾਹਾਂਤ ਮਹਾਮੰਤ੍ਰ; ਰਿਸ਼ੀ-ਛੰਦ-ਦੇਵਤਾ-ਵਿਨਿਯੋਗ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵੇਰਵਾ; ਅਤੇ ਅੰਗਨਿਆਸ ਵਾਂਗ ਗੋਵਿੰਦ, ਗੋਪਾਲ, ਮੁਕੁੰਦ, ਹਰਿ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ, ਰਾਧੀਕੇਸ਼ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ, ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ, ਕੰਨ, ਗਲਾ, ਮੋਢੇ, ਪਿੱਠ, ਪੇਟ, ਹੱਥ-ਬਾਂਹ ਆਦਿ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਨਿਯੁਕਤੀ। ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਗੂੰਥਿਆ ਇਹ ਵਿਧਾਨ ਭਗਤੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਭੁਕਤੀ-ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਰਵਾਂਗ-ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते द्वात्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३२// सगर उवाच श्रुतं सर्वं मुनिश्रेष्ठ कीर्त्यमानं त्वया विभो / कवचं वद सर्वत्र त्रैलोक्यविजयप्रदम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵਾਯੁ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਭਾਗ, ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤਪਾਦ ਦੇ ਭਾਰਗਵ-ਚਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸਗਰ ਬੋਲੇ— ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸਭ ਸੁਣ ਲਿਆ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰ ਥਾਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ-ਵਿਜਯ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਵਚ ਦੱਸੋ।
Verse 2
वसिष्ठ उवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि कवचं परमाद्भुतम् / मन्त्र च सिद्धिद शश्वत्साधकानां सुखावहम्
ਵਸਿਸ਼ਠ ਬੋਲੇ— ਵਤਸ, ਸੁਣ; ਮੈਂ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਕਵਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧਕਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।
Verse 3
गोपीजनपदस्यात वल्लभाय समुच्चरेत् / स्वाहान्तो ऽयं महामन्त्रो दशार्णो भुक्तिमुक्तिदः
‘ਗੋਪੀਜਨਪਦਸ੍ਯਾਤ् ਵੱਲਭਾਯ’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰੋ। ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਇਹ ਦਸ-ਅੱਖਰੀ ਮਹਾਮੰਤ੍ਰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 4
सदाशिवस्त्वस्य ऋषिः पङ्क्तिश्छन्द उदाहृतम् / देवता कृष्ण उदितो विनियोगो ऽखिलाप्तये
ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਹਨ; ਛੰਦ ‘ਪੰਕਤੀ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਉਦਿਤ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ; ਇਸ ਦਾ ਵਿਨਿਯੋਗ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ।
Verse 5
त्रैलोक्यविजयस्याथ कवचस्य प्रजापतिः / ऋषिश्छन्दश्च जगती देवो राजेश्वरः स्वयम्
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ-ਵਿਜੈ ਕਵਚ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ। ਛੰਦ ‘ਜਗਤੀ’ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਹੀ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ ਹਨ।
Verse 6
त्रैलोक्यविजयप्राप्तौ विनियोगः प्रकीर्त्तितः / प्रणवो मेशिरः पातु श्रीकृष्णाय नमः सदा
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ-ਵਿਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਵਿਨਿਯੋਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਵ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਸਦਾ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 7
पायात्कपालं कृष्णाय स्वाहेति सततं मम / कृष्णेति पातु नेत्रे मे कृष्णस्वाहेति तारकाम्
‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਕਪਾਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ’ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸ੍ਵਾਹਾ’ ਮੇਰੀ ਤਾਰਕਾ (ਪੁਪਿਲ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
Verse 8
हरये नम इत्येष भ्रूलतां पातु मे सदा / ॐ गोविन्दाय स्वाहेति नासिकां पातु संततम्
‘ਹਰਯੇ ਨਮಃ’ ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਦਾ ਮੇਰੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ‘ਓਂ ਗੋਵਿੰਦਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਇਹ ਮੰਤਰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੇਰੀ ਨੱਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
Verse 9
गोपालाय नमो गण्डं पातु मे सततं मनुः / क्लीं कृष्णाय नमः कर्णौं पातु कल्पतरुर्मम
ਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਮੇਰੇ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ‘ਕਲੀੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਯ ਨਮਹ’—ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲਪਤਰੂ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲੇ।
Verse 10
श्रीं कृष्णाय नमः पातु नित्यं मे ऽधरयुग्मकम् / ॐ गोपीशाय स्वाहेति दन्तपङ्क्तिं ममावतु
‘ਸ਼੍ਰੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਯ ਨਮਹ’—ਮੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਦੀ ਨਿੱਤ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ‘ਓਂ ਗੋਪੀਸ਼ਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’—ਮੇਰੀ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਏ।
Verse 11
श्रीकृष्णेति रदच्छिद्रं पातुमे त्र्यक्षरो मनुः / ॐ श्रीकृष्णाय स्वाहेति जिह्विकां पातु मे सदा
‘ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ’—ਇਹ ਤ੍ਰਿਅਕਸ਼ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਮੇਰੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ‘ਓਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’—ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਨੂੰ ਸਦਾ ਬਚਾਏ।
Verse 12
रामेश्वराय स्वाहेति तालुकं पातु मे सदा / राधिकेशाय स्वाहेति कण्ठं मे पातु सर्वदा
‘ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’—ਮੇਰੇ ਤਾਲੂ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ‘ਰਾਧਿਕੇਸ਼ਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’—ਮੇਰੇ ਗਲੇ ਦੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
Verse 13
नमो गोपीगणेशाय ग्रीवां मे पातु सर्वदा / ॐ गोपेशाय स्वाहेति स्कन्धौ पातु सदा मम
ਗੋਪੀਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਮੇਰੀ ਗਰਦਨ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ‘ਓਂ ਗੋਪੇਸ਼ਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’—ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਚਾਏ।
Verse 14
नमः किशोरवेषाय स्वाहा पृष्ठं ममावतु / उदरं पातु मे नित्यं मुकुन्दाय नमो मनुः
ਕਿਸੋਰ ਵੇਸਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ੍ਵਾਹਾ—ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਨਮੋ ਮਨੁ—ਮੇਰੇ ਉਦਰ ਦੀ ਨਿੱਤ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
Verse 15
ह्नीं श्रीङ्क्लीङ्कृष्णाय स्वाहा करौ पातु सदा मम / ॐ विष्णवे नमः स्वाहा बाहुयुग्मं ममावतु
ਹ੍ਨੀੰ ਸ਼੍ਰੀੰ ਕ੍ਲੀੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ—ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਸਦਾ ਬਚਾਓ। ਓਂ ਵਿਸ਼ਣਵੇ ਨਮਹ ਸ੍ਵਾਹਾ—ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Verse 16
ॐ ह्रींभगवते स्वाहा नखपङ्क्तिं ममावतु / नमो नारायणायेति नखरन्ध्रं ममावतु
ਓਂ ਹ੍ਰੀੰ ਭਗਵਤੇ ਸ੍ਵਾਹਾ—ਮੇਰੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ‘ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣਾਯ’—ਮੇਰੇ ਨਖ-ਰੰਧਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Verse 17
ॐ ह्रींश्रींपद्मनाभाय नाभिं पातु सदा मम / ॐ सर्वेशाय स्वाहेति केशान्मम सदावतु
ਓਂ ਹ੍ਰੀੰ ਸ਼੍ਰੀੰ ਪਦ੍ਮਨਾਭਾਯ—ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਓਂ ਸਰਵੇਸ਼ਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ—ਮੇਰੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Verse 18
नमः कृष्णाय स्वाहेति ब्रह्मरन्ध्रं सदावतु / ॐ माधवाय स्वाहेति भालं मे सर्वदावतु
‘ਨਮਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’—ਮੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮਰੰਧਰ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ‘ਓਂ ਮਾਧਵਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ’—ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਦੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Verse 19
ॐ ह्रींश्रींरसिकेशाय कटिं मम सदावतु / नमो गोपीजनेशाय ऊरू पातु सदा मम
ਓਂ ਹ੍ਰੀਂ-ਸ਼੍ਰੀਂ ਰਸਿਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਹ ਮੇਰੀ ਕਮਰ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਗੋਪੀਜਨੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਤ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
Verse 20
ॐ नमो दैत्यनाशाय स्वाहेत्यवतु जानुनी / यशोदानन्दनायेति नमोतो जङ्घके ऽवतु
ਓਂ ਦੈਤ੍ਯਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਘੁੱਟਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਯਸ਼ੋਦਾ-ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਏ।
Verse 21
रासारंभप्रियायेति स्वाहान्तो हीं ममावतु / वृन्दाप्रियाय स्वाहेति सकलाङ्गानि मे ऽवतु
‘ਰਾਸਾਰੰਭਪ੍ਰਿਯ’ ਕਹਿ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਹੀਂ’—ਇਹ ਜਪ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ‘ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਪ੍ਰਿਯ’ ਕਹਿ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’—ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
Verse 22
परिबुर्णमनाः कृष्मः प्राच्यां मां सर्वदावतु / स्वयं गोलोकनाथो मामाग्नेय्यां दिशि रक्षतु
ਪਰਿਪੂਰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਆਪ ਗੋਲੋਕਨਾਥ ਅਗਨੇਯ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਨ।
Verse 23
पूर्णब्रह्मस्वरूपश्च दक्षिणे मां सदावतु / नैरृत्यां पातु मां कृष्णाः पश्चिमे पातु मां हरिः
ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਭਗਵਾਨ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੇਰੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਨ; ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Verse 24
गोविन्दः पातु वायव्यामुत्तरे रसिकेश्वरः / ऐशान्यां मे सदा पातु वृन्दावनविहार कृत्
ਵਾਯਵ੍ਯ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰਸਿਕੇਸ਼ਵਰ। ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ-ਵਿਹਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Verse 25
वृन्दाप्राणेश्वरः शश्वत्पातु मामूर्द्ध्वदेशतः / सदैव मामधः पातु बलिध्वंसी महाबलः
ਉੱਪਰਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾ-ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਵਰ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਬਲੀ ਬਲਿਧਵੰਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Verse 26
जले स्थले चान्तरिक्षे नृसिंहः पातु मां सदा / स्वप्ने जागरणे चैव पातु मां माधवः स्वयम्
ਜਲ ਵਿੱਚ, ਥਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਸਿੰਹ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪ ਮਾਧਵ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Verse 27
सर्वान्तरात्मा निर्लिप्तः पातु मां सर्वतो विभुः / इति ते कथितं भूप सर्वाघौघविनाशनम्
ਸਭ ਦੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ, ਨਿਰਲੇਪ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਵਿਭੂ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਹੇ ਭੂਪ! ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 28
त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमेशितुः / मया श्रुतं शिवमुखात्प्रवक्तव्यं न कस्यचित्
ਇਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ‘ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯ’ ਨਾਮਕ ਕਵਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
Verse 29
गुरुमभ्यर्च्य विधिवत्कवचं धारयेत्तु यः / कण्ठे वा दक्षिणे बाहौ सो ऽपि विष्णुर्न संशयः
ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਕਵਚ ਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਸਰੂਪ ਹੈ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 30
स साधको ऽवसद्यत्र तत्र वाणीरमे स्थिते / यदि स्यात्सिद्धकवचो जीवन्मुक्तो न संशयः
ਉਹ ਸਾਧਕ ਜਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਾਣੀਰਮ (ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਧਾਮ) ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਸ ਦਾ ਕਵਚ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਹੈ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 31
निश्चितं कोटिवर्षाणां पूजायाः फलमाप्नुयात् / राजसूर्यसहस्राणि वाजपेयशतानि च
ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰੋੜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ।
Verse 32
महादानानि यान्येव भुवश्चापि प्रदक्षिणा / त्रैलोक्यविजयस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਮਹਾਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਇਸ ‘ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯ’ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਕਲਾ ਦੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
Verse 33
व्रतोपवासनियमाः स्वाध्यायाध्ययने तथा / स्नानं च सर्वतीर्थेषु नास्यार्हन्ति कलामपि
ਵ੍ਰਤ, ਉਪਵਾਸ, ਨਿਯਮ, ਸਵਾਧਿਆਇ-ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ—ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾ ਦੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
Verse 34
सिद्धत्वममरत्वं च दासत्वं श्रीहरेरपि / यदि स्यात्सिद्धकवचः सर्वं प्राप्नोति निश्चितम्
ਸਿੱਧੀ, ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾ ਵੀ—ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸਿੱਧ ਕਵਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 35
स भवेत्सिद्धकवचो दशलक्षं जपेत्तु यः / यो भवेत्सिद्धकवचो विजयी स भवेद् ध्रुवम्
ਜੋ ਦਸ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿੱਧ ਕਵਚ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਸਿੱਧ ਕਵਚ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜੇਤੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 36
राज्यं देयं शिरो देयं प्राणा देयाश्च भूपते / एतत्तु कवचं वत्स न देयं संकटे ऽपि च
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਜ ਵੀ ਦੇ ਦੇ, ਸਿਰ ਵੀ ਦੇ ਦੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਦੇ ਦੇ; ਪਰ ਵਤਸ, ਇਹ ਕਵਚ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਈਂ।
Verse 37
मया प्रकाशितं यत्ते चैतेषां त्राणकारणात् / ममाज्ञाकरणाच्चैव तद्विद्धि कुलभास्कर / इदं धृत्वा तु कवचं चक्रवर्त्ती भवान्भव
ਕੁਲਭਾਸਕਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਣ। ਇਹ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਚਕਰਵਰਤੀ ਬਣ।
Frequently Asked Questions
King Sagara petitions Vasiṣṭha for a kavaca described as ‘sarvatra’ effective and ‘trailokya-vijaya-prada’—protective power/victory extending across the three worlds.
The chapter explicitly supplies mantra metadata: one segment assigns Sadāśiva as ṛṣi with Paṅkti chandas and Kṛṣṇa as devatā for all-attainment; another frames the Trailokya-vijaya kavaca with Prajāpati as ṛṣi, Jagatī as chandas, and a sovereign deity-form (Rājeśvara) with viniyoga aimed at attaining tri-loka victory.
Through a systematic body-part mapping (nyāsa-like structure) where specific names/mantras of Kṛṣṇa and related epithets are recited to ‘guard’ the head, eyes, nose, ears, mouth, tongue, throat, shoulders, back, abdomen, hands, and arms—turning devotion into an all-limbs protective enclosure.