Adhyaya 15
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਸੂਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਿਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਕਲਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਭਿਆਸ ਬਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਤ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਹੁਣ ‘ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਟ’ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਰਖ/ਚੋਣ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ-ਧਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਸਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਲੋ, ਪਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਦਵਿਜ ਦੀ ਅਤਿ-ਜਾਂਚ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਏ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਿਲੋ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ-ਪਾਦ੍ਯ, ਅਭ੍ਯੰਗ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰੋ। ਦੇਵ ਅਤੇ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤਿਥੀ-ਸਤਕਾਰ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯਜ੍ਞ-ਫਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਪਿਤਰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵ-ਪਿਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਬੇਅਦਬੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ‘ਸਾੜਦਾ’ ਹੈ, ਆਦਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨੋਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਅਤਿਥੀ ਦਾ ਨਿੱਤ ਸਨਮਾਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ऽशौचविधिर्नाम चतुर्दशो ऽध्योयः // १४// ऋषय ऊचुः अहो धन्यस्त्वया सूत श्राद्धकल्पः प्रकीर्तितः / श्रुता नः श्राद्धकल्पास्तु ऋषिभिर्ये प्रकीर्त्तिताः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੁ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤਪਾਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਕਲਪ ਅੰਦਰ ‘ਅਸ਼ੌਚਵਿਧੀ’ ਨਾਮ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸੂਤ! ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਕਲਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਅਸੀਂ ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਕਲਪ ਵੀ ਸੁਣੇ ਹਨ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕੀਰਤਿਤ ਕੀਤੇ।
Verse 2
अतीव विस्तरो ह्यस्य विशेषेण तु कीर्त्तितः / देवाशेषं महाप्राज्ञ ऋषेस्तस्य मतं यथा
ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮਤ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸੋ।
Verse 3
सूत उवाच कीर्त्तयिष्यामि वो विप्रा ऋषेस्तस्य मतं तु यत् / श्राद्धं प्रति महाभागस्तन्मे श्रुणुत विस्तरात्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਜੋ ਮਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
Verse 4
उक्तं श्राद्धंमया पूर्वं विधिश्च श्राद्धकर्मणि / परिशिष्टं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणानां परिक्षणम्
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ-ਕਰਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਾਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
Verse 5
न मीमांस्याः सदा विप्राः पवित्रंह्येतदुत्तमम् / दैवे पित्र्ये च नियतं श्रूयते वै परीक्षणम्
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਸਦਾ ਮੀਮਾਂਸਾ-ਤਰਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੋ; ਇਹੀ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਪਰਖ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 6
यस्मिन्दोषाः प्रदृश्येरम्स हि कार्येषु वर्जितः / जानीयाद्वापि संवासाद्वर्जयेत्तं प्रयत्नतः
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਸਣ, ਉਹ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਯੋਗ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵੀ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।
Verse 7
अविज्ञातं द्विजं श्राद्धे न परीक्षेत पण्डितः / सिद्धा हि विप्ररूपेण चरन्ति पृथिवीमिमाम्
ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਦਵਿਜ ਦੀ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਪਰਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਧ ਜਨ ਵਿਪ੍ਰ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
Verse 8
तस्मादतिथिमायान्तमभिगच्छेत्कृताञ्जलिः / पूजयेच्चार्घ्यपाद्याभ्यां तथाभ्यञ्जनभोजनैः
ਇਸ ਲਈ ਆਏ ਹੋਏ ਅਤਿਥੀ ਕੋਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਜਾਓ। ਅਰਘ੍ਯ-ਪਾਦ੍ਯ ਦੇ ਕੇ, ਅਤੇ ਅਭ੍ਯੰਗ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
Verse 9
उर्वी सागरपर्यन्तां देवा योगेश्वरः सदा / नानारूपैश्चरन्त्येते प्रजा धर्मेण योजयन्
ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਸਦਾ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
Verse 10
तस्माद्दद्यात्सदा दान्तः समभ्यार्च्यातिथिं नरः / व्यञ्जनानि तु वक्ष्यामि फलं तेषां तथैव च
ਇਸ ਲਈ ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
Verse 11
अग्निष्टोमं पयसा प्राप्नुयाद्वै फलं तथोक्थस्य च पायसेन / सषोडशी सत्रफलं घृतेन मध्वातिरात्रस्य फलं तथैव
ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ्ञ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਾਇਸ ਨਾਲ ਉਕਥ੍ਯ ਦਾ ਫਲ; ਘੀ ਨਾਲ ਸ਼ੋਡਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰ ਦਾ ਫਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 12
तथाप्नुयाच्छ्रद्दधा नो नरो वै सर्वैः कामैर्भोजयेद्यस्तु विप्रान् / सर्वार्थदं सर्वविप्रातिथेयं फलं च भुङ्क्ते सर्वमेधस्य नित्यम्
ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਅਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵਿਪ੍ਰ-ਅਤਿਥੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਸਰਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
Verse 13
यस्तु श्राद्धे ऽतिथिं प्राप्तं दैवे चाप्यवमन्यते / तं वै देवा निरस्यन्ति हतो यद्वत्परावसुः
ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤਿਥੀ ਦਾ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਰਾਵਸੂ ਵਾਂਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 14
देवाश्च पितरश्चैव तेमेवान्तर्हिता द्विजम् / आविश्य विप्रं मोक्ष्यन्ति लोकानुग्रहकारणात्
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 15
अपूजितो दहत्येष दिशेत्कामांश्च पूजितः / सर्वस्वेनापि तस्माद्धि पूजयेदतिथिं सदा
ਅਤਿਥੀ ਅਪੂਜਿਤ ਰਹੇ ਤਾਂ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਰਬਸਵ ਨਾਲ ਵੀ ਸਦਾ ਅਤਿਥੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
Verse 16
वानप्रस्थो गृहस्थश्च सतामभ्यागतो यथा / वालखिल्यो यतिश्चैव विज्ञेयो ह्यतिथिः सदा
ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਤੇ ਯਤੀ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਸਦਾ ‘ਅਤਿਥੀ’ ਹੀ ਜਾਣੇ ਜਾਣ।
Verse 17
अभ्यागतः पाकचारदतिथिः स्यादपावकः / अतिथेरतिथिः प्रोक्तः सो ऽतिथिर्योग उच्यते
ਜੋ ਅਤਿਥੀ ਭੋਜਨ ਵੇਲੇ ਆਵੇ ਉਹ ‘ਅਪਾਵਕ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਦਾ ਅਤਿਥੀ ‘ਯੋਗ’ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਅਤਿਥੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 18
नाव्रती न च संकीर्णो नाविद्यो नाविशेषवित् / न च संतानसंबद्धो न देवी नागसे ऽतिथिः
ਅਤਿਥੀ ਨਾ ਵ੍ਰਤਹੀਨ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ; ਨਾ ਅਗਿਆਨੀ, ਨਾ ਭੇਦ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ; ਨਾ ਸੰਤਾਨ-ਸੰਬੰਧੀ, ਨਾ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਅਪਰਾਧੀ—ਇਹ ਅਤਿਥੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ।
Verse 19
पिपासिताय श्रान्ताय भ्रान्तायातिबुभुक्षते / तस्मै सत्कृत्य दातव्यं यज्ञम्य फलमिच्छता
ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਥੱਕਿਆ, ਭਟਕਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ, ਯਜ੍ਞ-ਫਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 20
न वक्तव्यं सदा विप्र क्षुधिते नास्ति किञ्चन / तस्मै सत्कृत्य दातव्यं सदापचितिरेव सः
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ‘ਕੁਝ ਨਹੀਂ’ ਕਹਿਣਾ ਸਦਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਹੀ ਸਦੀਵੀ ਸਤਕਾਰ ਹੈ।
Verse 21
अक्लिष्ट मव्रणं युक्तं कृशवृत्तिमयाचकम् / एकान्तशीलं धीमन्तं सदा श्राद्धेषु भोजयेत्
ਜੋ ਕਲੇਸ਼-ਰਹਿਤ, ਜ਼ਖ਼ਮ-ਰਹਿਤ, ਸੰਯਮੀ, ਅਲਪ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ, ਮੰਗਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਏਕਾਂਤ-ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 22
नो ददामि तमित्येवं ब्रूयाद्यो वै दुरात्मवान् / अपि जातिशतं गत्वा न स मुच्येत किल्बिषात्
ਜੋ ਦੁਰਾਤਮਾ ‘ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ’ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 23
समोदं भोजयेद्विप्रानेकपङ्क्त्यां तु यो नरः / नियुक्तो ह्यनि युक्तो वा पङ्क्त्या हरति किल्बिषम्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਪੰਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਨਿਯੁਕਤ—ਪੰਗਤੀ-ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 24
पाप्मानं गृह्यते क्षिप्रमिष्टापूर्त्तं च नश्यति / यतिस्तु सर्वविप्राणां सर्वेषामग्रतो भवेत्
ਪਾਪ ਛੇਤੀ ਹੀ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਟ‑ਪੂਰਤ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਯਤੀ (ਸੰਨਿਆਸੀ) ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 25
पञ्च वेदान्सेतिहासान्यः पठेद्द्विजसत्तमः / योगादनन्तरं सो ऽथ नियोक्तव्यो विजानता
ਜੋ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਯੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਰਤੱਬ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 26
त्रिवेदो ऽनन्तरं तस्य द्विवेदस्तदनन्तरम् / एकवेदस्ततः पश्चादुपाध्यायस्ततः परम्
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ, ਫਿਰ ਦ੍ਵਿਵੇਦੀ; ਫਿਰ ਏਕਵੇਦੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਪਾਧਿਆਇ—ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਹੈ।
Verse 27
पावना ये ऽत्र संख्यातास्तान्प्रवक्ष्ये निबोधत / य एते पूर्वनिर्द्दिष्टाः सर्वे ते ह्यनुपूर्वशः
ਇੱਥੇ ਜੋ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ।
Verse 28
षडङ्गविद्ध्यानयोगौ सर्वतत्रस्तथैव च / यायावरश्च पञ्चैते विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
ਛਡੰਗ‑ਵਿਦ, ਧਿਆਨ‑ਯੋਗੀ, ਸਰਵਤੰਤਰ‑ਜਾਣੂ, ਅਤੇ ਯਾਯਾਵਰ—ਇਹ ਪੰਜੇ ਪੰਕਤੀ‑ਪਾਵਨ ਮੰਨੇ ਜਾਣ।
Verse 29
श्राद्धकल्पे भवेद्यस्तु सन्निपत्य तु पावनः / चतुर्दशानां विद्यानामेकस्यामपि पारगाः
ਸ਼ਰਾਧ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ।
Verse 30
यथावद्वर्त्तमानाश्च सर्वे ते पङ्क्तिपावनाः / असंदेहस्तु सौपर्णाः पञ्चाग्नेयाश्च सामगाः
ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ, ਸੌਪਰਨ, ਪੰਜ ਅਗਨੀ-ਵਿਦਿਆ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਮਗਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Verse 31
यश्चरेद्विधिवद्विप्र समा द्वादश संततः / त्रिनाचिकेतस्त्रै विद्यो यश्च धर्मान्द्विजः पठेत्
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਨਾਚਿਕੇਤ ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਵਿਦ੍ਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਦਵਿਜ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ।
Verse 32
बार्हस्पत्ये महाशास्त्रे यश्च पारङ्गतो द्विजः / सर्वे ते पावना विप्राः पङ्क्तीनां समुदात्दृताः
ਬਾਰ੍ਹਸਪਤ੍ਯ ਮਹਾਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਵਿਜ ਪਾਰੰਗਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਪ੍ਰ ਪਾਵਨ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹਨ।
Verse 33
आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे योषितं सेवते द्विजः / पितरस्तस्य तन्मासं तस्मिन्रितसि शेरते
ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਸੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਜੋ ਦਵਿਜ ਇਸਤਰੀ-ਸੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਉਸ ਰਿਤੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 34
ध्याननिष्ठाय दातव्यं सानुक्रोशाय धीमते / यतिं वा वालखिल्यं वा भोजयेच्छ्राद्दकर्मणि
ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ, ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਯਤੀ ਜਾਂ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 35
वानप्रस्थाय कुर्वाणः पूजामात्रेण तुष्यते / गृहस्थं भोजयेद्यस्तु विश्वेदेवास्तु पूजिताः
ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਵੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 36
वानप्रस्थेन ऋषयो वालखिल्यैः पुरन्दरः / यतीनां तु कृता पूजा साक्षाद्ब्रह्मा तुं पूजितः
ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਂ ਦੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਯਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 37
आश्रमो ऽपावनो यस्तु पञ्चमस्संकरात्मकः / चत्वारस्त्वाश्रमाः पूच्याः श्राद्धे देवे तथैव च
ਜੋ ਪੰਜਵਾਂ, ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ (ਸੰਕਰ) ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਉਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।
Verse 38
चतुराश्रमबाह्येभ्य स्तेभ्यः श्राद्धे न दापयेत् / यस्तिष्ठेद्वायुभक्षश्च चातुराश्रमबाह्यतः
ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਹਵਾ-ਭੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਚਾਤੁਰਾਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
Verse 39
अनाश्रमीतपस्तेपे न तं तत्र निमन्त्रयेत् / अयतिर्मोक्षवादी च श्रुतौ तौ पङ्क्तिदूषकौ
ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਸੰਜਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 40
उग्रेण तपसा युक्ता बहुज्ञाश्चित्रवादिनः / निन्दन्ति च द्विजातिभ्यः सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः
ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਜੀਬ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Verse 41
औपवस्तास्तथा सांख्या नास्तिका वेदनिन्दकाः / ध्यानं निन्दन्ति ये केचित्सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः
ਪਖੰਡੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਂਖਿਅ ਮੱਤ ਵਾਲੇ, ਨਾਸਤਿਕ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੋ ਧਿਆਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Verse 42
वृथा मुण्डाश्च जटिलाः सर्वे कार्पटिकास्तथा / निर्घृणान्भिन्नवृत्तांश्च सर्वभक्षांश्च वर्जयेत्
ਵਿਅਰਥ ਸਿਰ ਮੁਨਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਜਟਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਪਖੰਡੀ ਸਾਧੂ, ਨਿਰਦਈ, ਭੈੜੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 43
कारुकादीननाचारांल्लोकवेदबहिष्कृतान् / गाय नान्वेदवृत्तांश्च हव्यकव्ये न भोजयेत्
ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ, ਭੈੜੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਲੋਕ ਅਤੇ ਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Verse 44
एतैस्तु वर्त्तयेद्यस्तु कृष्णवर्णं स गच्छति / यो ऽश्नाति सह शूद्रेणा सर्वे ते पङ्क्तिदूषणाः
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਵਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪੰਕਤੀ-ਦੂਸ਼ਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 45
व्याकर्षणं सत्त्वनिबर्हणं च कृषिर्वणिज्या पशुपालनं च / शुश्रूषणं चाप्यगुरोररेर्वाप्यकार्यमेतद्धि सदा द्विजानाम्
ਹਲ ਚਲਾਉਣਾ, ਜੀਵ-ਹਿੰਸਾ, ਖੇਤੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਪਾਲਣ; ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਵੈਰੀ ਲਈ ਵੀ ਅਨੁਚਿਤ ਕੰਮ—ਇਹ ਸਦਾ ਦਵਿਜਾਂ ਲਈ ਵਰਜਿਤ ਹਨ।
Verse 46
मिथ्यासंकल्पिनः सर्वानुद्वृत्तांश्च विवर्जयेत् / मिथ्याप्रवादी निन्दाकृत्तथा सूचकदांभिकौ
ਝੂਠੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਦੰਡ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਤਿਆਗੋ। ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚੁਗਲਖੋਰ ਅਤੇ ਦੰਭੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਜੋ।
Verse 47
उपपातकसंयुक्ताः पातकैश्च विशेषतः / वेदे नियोगदातारो लोभमोहफलर्थिनः
ਜੋ ਉਪਪਾਤਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ; ਜੋ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਯੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਕੇ ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
Verse 48
ब्रह्मविक्रयिणस्तान्वै श्राद्धकर्मणि वर्जयेत् / न वियोगास्तु वेदानां यो नियुङ्क्ते स पापकृत्
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ/ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਵਰਜੋ। ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਨਿਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 49
वक्ता वेदफलाद्भ्रश्येद्दाता दानफलात्तथा / भृतको ऽध्यापयेद्यस्तु भृतकाध्यापितस्तु यः
ਜੋ ਵੇਦ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰੇ ਉਹ ਵੇਦ-ਫਲ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਵੇ ਉਹ ਦਾਨ-ਫਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਵੇ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਕੇ ਪੜ੍ਹੇ—ਦੋਵੇਂ ਨਿੰਦਣਯ ਹਨ।
Verse 50
नार्हतस्तावपि श्राद्धे ब्रह्माणः क्रयविक्रयी / क्रयश्च विक्रयश्चैवाजीवितार्थे विगर्हितौ
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ-ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਖਰੀਦਣਾ ਤੇ ਵੇਚਣਾ ਨਿੰਦਣਯ ਹੈ।
Verse 51
वृत्तिरेषा तु वैश्यस्य ब्राह्मणस्य तु पातकम् / आहरेद्भृतितो वेदान् वेदेभ्यश्चोपजीवति
ਇਹ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵੈਸ਼ ਲਈ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪਾਪ ਹੈ। ਜੋ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਵੇਦ ਲਿਆਉਂਦਾ/ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜੀਵਿਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ।
Verse 52
उभौ तौ नार्हतः श्राद्धं पुत्रिकापतिरेव च / वृथा दारांश्च यो गच्छेद्यो यजेत वृथाध्वरैः
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ-ਪਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ ਅਯੋਗ ਹੈ।
Verse 53
नार्हतस्तावपि श्राद्धं द्विजो यश्चैव वार्धुषी / स्त्रियो रक्तान्तरा येषां परदारपराश्च ये
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਵਿਜ ਵੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸੂਦ/ਬਿਆਜ ਦੀ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਰਜਸਵਲਾ (ਅਸ਼ੌਚ ਵਿੱਚ) ਹੋਣ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਰ-ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੋਣ—ਉਹ ਵੀ ਅਯੋਗ ਹਨ।
Verse 54
अर्थकामरताश्चैव न ताञ्छ्राद्धेषु भोजयेत् / वर्णाश्रमाणां धर्मेषु विरुद्धाःसर्वकर्मणि
ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਵਰਣਾਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਹਨ।
Verse 55
स्तेनश्च सर्वयाजी च सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः / यश्च सूकरवद्भुङ्क्ते यश्च पाणितले द्विजः
ਚੋਰ ਅਤੇ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਫਿਰੇ—ਇਹ ਸਭ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੂਰ ਵਾਂਗ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਦਵਿਜ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 56
न तदश्नन्ति पितरो यश्च वाच्यं समश्नुते / स्त्रीशूद्रायान्नमेतद्वै श्राद्धोच्छिष्टं न दापयेत्
ਐਸਾ ਅੰਨ ਪਿਤਰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਿੰਦਣਯ (ਵਰਜਿਤ) ਚੀਜ਼ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਅੰਨ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
Verse 57
यो दद्याच्चानुसंमोहान्न तद्गच्छति वै पितॄन् / तस्मान्न देयमन्नाद्यमुच्छिष्टं श्राद्धकर्मणि
ਜੋ ਮੋਹ ਵਸ਼ (ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ) ਐਸਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਅੰਨ ਆਦਿ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
Verse 58
अन्यच्च दधिसर्पिर्भ्यां शिष्टं पुत्राय नान्यथा / अवशेषं तु दातव्यमन्नाद्यं तु विशेषतः
ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਓ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਬਚੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੋ ਹੋਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਨ ਆਦਿ।
Verse 59
पुष्पमूलफलैर्वापि तुष्टा गच्छेयुरन्ततः / यावन्न श्रपितं चान्नं यावतौष्ण्यं न मुञ्चति
ਫੁੱਲ, ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਤਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਤੱਕ ਪਕਿਆ ਅੰਨ ਆਪਣੀ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
Verse 60
तावदश्नन्ति पितरो यावदश्नन्ति वाग्यताः / दत्तं प्रतिग्रहो होमो भोजनं बलिरेव च
ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਵਾਕ-ਸੰਯਮੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਿਤਰ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦਾਨ, ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ, ਹੋਮ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਬਲੀ—ਇਹ ਸਭ (ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ) ਹਨ।
Verse 61
सांगुष्ठेन तथा पाद्यं नासुरेभ्यो यथा भवेत् / एतान्येव च सर्वाणि दानानि च विशेषतः
ਅੰਗੂਠੇ ਸਮੇਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹੀ ਸਾਰੇ ਦਾਨ (ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ) ਯੋਗ ਹਨ।
Verse 62
अन्तर्जानूपविष्टेन तद्वदाचमनं भवेत् / मुण्डाञ्जटिलकाषायाञ्श्राद्धकर्मणि वर्जयेत्
ਘੁੱਟਣਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਤ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਾਇ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ (ਸੰਨਿਆਸ-ਚਿੰਨ੍ਹ) ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੇ।
Verse 63
ये तु वृत्ते स्थिता नित्यं ज्ञानिनो ध्यानिनस्तथा / देवभक्ता महात्मानः पुनीयुर्दर्शनादपि
ਜੋ ਸਦਾ ਸਦਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਧਿਆਨੀ, ਦੇਵ-ਭਕਤ ਮਹਾਤਮਾ ਹਨ—ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
Verse 64
शिखिभ्यो धातुरक्तेभ्यस्त्रिदण्डेभ्यः प्रदापयेत् / सर्वं योगेश्वरैर्व्याप्तं त्रैलोक्यं हि निरन्तरम्
ਧਾਤੂ-ਲਾਲ ਸ਼ਿਖਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਇਹ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ ਨਿਰੰਤਰ ਸਭ ਥਾਂ ਭਰਿਆ ਹੈ।
Verse 65
तस्मात्पश्यन्ति ते सर्वं यत्किञ्चिज्जगतीगतम् / व्यक्ताव्यक्तं वशे कृत्वा सर्वस्यापि च यत्परम्
ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੋ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
Verse 66
सत्यासत्यं च यद्दृष्टं सद सच्च महात्मभिः / सर्वज्ञानानि सृष्टानि मोक्षादीनिमहात्मभिः
ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੇ ਜੋ ਸੱਚ-ਝੂਠ ਅਤੇ ਸਤ्-ਅਸਤ् ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਸਭ ਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Verse 67
तस्मात्तेषां सदा भक्तः फलं प्राप्नोति वोत्तमम्
ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 68
ऋचश्च यो वेद स वेद वेदान्यजूंषि यो वेद यज्ञम् / सामानि यो वेद स वेद ब्रह्म यो मानसं वेद स वेद सर्वम्
ਜੋ ਰਿਚਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯਜੁਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਯੱਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਨਸ (ਮਨ) ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It is primarily ritual-legal: a supplement to śrāddha-kalpa focusing on aśauca-related conduct, Brahmana selection cautions, and the dharma of honoring the atithi; no explicit royal/sage genealogy is cataloged in the sampled verses.
Because siddhas are said to move through the world disguised as Brahmanas; excessive suspicion risks offending a potentially divine visitor, so the text prioritizes respectful hospitality while still advising avoidance when clear faults are observed.
Devas and pitrs are described as ‘entering’ the Brahmana/guest as an instrument of lokānugraha (world-benefit); honoring him yields sacrifice-like merit and desired results, while disrespect leads to divine rejection—making hospitality a cosmically consequential act.