Brahma Purana — Krishna Slays the False Vasudeva and Burns Varanasi with the Sudarshana Chakra, Shloka 6
Devanagari script
दूत उवाच त्यक्त्वा चक्रादिकं चिह्नं मदीयं नाम मात्मनः वासुदेवात्मकं मूढ मुक्त्वा सर्वम् अशेषतः //
Translation
ਇਹ ਛੇਵਾਂ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ—ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Word by Word
dūtaḥthe messenger
dūtaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdūta (दूत प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Purvakala (पूर्वकाल/Preceding action)
TypeVerb
Roottyaj (त्यज् धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having abandoned)
cakra-ādikam(things) like the discus etc.
cakra-ādikam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeNoun
Rootcakra (चक्र) + ādi (आदि)
Formतत्पुरुष-समास (आदि-समासार्थः: ‘चक्रादि’ = beginning with the discus), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘cihnam’ इत्यस्य विशेषणम्
cihnammark/emblem
cihnam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootcihna (चिह्न प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
madīyammy
madīyam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootmadīya (मदीय प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘nāma’ इत्यस्य विशेषणम्
nāmaname
nāma:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootnāman (नामन् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
mādo not
mā:
Pratishedha (प्रतिषेध/Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootmā (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)
ātmanaḥof yourself
ātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootātman (आत्मन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
vāsudeva-ātmakamhaving the nature of ‘Vāsudeva’
vāsudeva-ātmakam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootvāsudeva (वासुदेव) + ātmaka (आत्मक)
Formतत्पुरुष-समास (‘वासुदेव-स्वरूपम्/वासुदेव-आत्मक’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘nāma’ इत्यस्य विशेषणम्
mūḍhaO fool
mūḍha:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootmūḍha (मूढ प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
muktvāhaving given up
muktvā:
Purvakala (पूर्वकाल/Preceding action)
TypeVerb
Rootmuc (मुच् धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having relinquished)
sarvameverything
sarvam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsarva (सर्व प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
aśeṣataḥentirely, without remainder
aśeṣataḥ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootaśeṣatas (अशेषतः अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
Speaker
Pauṇḍraka’s messenger speaking to Kṛṣṇa