Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Devahūti’s Prayers, Kapila’s Departure, and Devahūti’s Liberation

Siddhapada

पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्‍मपरिच्छदा: । आसनानि च हैमानि सुस्पर्शास्तरणानि च ॥ १६ ॥

payaḥ-phena-nibhāḥ śayyā dāntā rukma-paricchadāḥ āsanāni ca haimāni susparśāstaraṇāni ca

ਇੱਥੇ ਕਰਦਮ ਮੁਨੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਓ-ਸ਼ੌਕਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਦੇ ਫੇਨ ਵਰਗੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਤੇ ਗੱਦੇ; ਹਾਥੀਦਾਂਤ ਦੇ ਆਸਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀਦਾਰ ਢੱਕਣ ਨਾਲ ਢੱਕੇ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਲੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਤਕੀਆਂ ਤੇ ਬਿਛੌਨੇ ਸਨ।

payaḥ-phena-nibhāḥresembling milk-foam
payaḥ-phena-nibhāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpayaḥ (प्रातिपदिक) + phena (प्रातिपदिक) + nibhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom. 1), Bahuvacana (pl.); विशेषण (adjective) qualifying śayyāḥ
śayyāḥbeds
śayyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśayyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom. 1), Bahuvacana (pl.)
dāntāḥwith ivory/teeth-like (ivory) parts; ivory-inlaid
dāntāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdānta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom. 1), Bahuvacana (pl.); विशेषण qualifying (rukma-paricchadāḥ/śayyāḥ)
rukma-paricchadāḥadorned with gold furnishings
rukma-paricchadāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrukma (प्रातिपदिक) + paricchada (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā (Nom. 1), Bahuvacana (pl.); विशेषण (having golden furnishings/coverings)
āsanāniseats
āsanāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāsana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (n.), Prathamā (Nom. 1), Bahuvacana (pl.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction/particle)
haimānigolden
haimāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothaima (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (n.), Prathamā (Nom. 1), Bahuvacana (pl.); विशेषण qualifying āsanāni
susparśa-astaraṇānisoft-to-the-touch coverings/spreads
susparśa-astaraṇāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsu (अव्यय) + sparśa (प्रातिपदिक) + astaraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (n.), Prathamā (Nom. 1), Bahuvacana (pl.); (su-sparśa) as adjective-member qualifying astaraṇāni
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction/particle)
K
Kapila
D
Devahūti

FAQs

This verse describes refined opulence—golden seats, ivory ornaments, and soft coverings—often used in the narrative to contrast external comfort with the inner goal of spiritual realization and detachment.

Śukadeva Gosvāmī narrates these details while describing the setting connected with Kapila and Devahūti’s episode in Canto 3.

Enjoy necessities responsibly, but cultivate non-attachment—recognizing that comfort and wealth are secondary to steady devotion, purity of mind, and the pursuit of liberation.