Adhyaya 10

Verse 1

श्रीनारद उवाच भक्तियोगस्य तत्सर्वमन्तरायतयार्भक: । मन्यमानो हृषीकेशं स्मयमान उवाच ह ॥ १ ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ—ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਨ੍ਰਿਸਿੰਹਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ-ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਸਮਝਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੌਲੀ ਜਿਹਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।

Verse 2

श्रीप्रह्राद उवाच मा मां प्रलोभयोत्पत्त्या सक्तं कामेषु तैर्वरै: । तत्सङ्गभीतो निर्विण्णो मुमुक्षुस्त्वामुपाश्रित: ॥ २ ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲਾਲਚ ਨਾ ਦਿਓ; ਜਨਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਵੱਲ ਆਸਕਤ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 3

भृत्यलक्षणजिज्ञासुर्भक्तं कामेष्वचोदयत् । भवान् संसारबीजेषु हृदयग्रन्थिषु प्रभो ॥ ३ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਕਾਮ-ਰੂਪ ਸੰਸਾਰ-ਬੀਜ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ।

Verse 4

नान्यथा तेऽखिलगुरो घटेत करुणात्मन: । यस्त आशिष आशास्ते न स भृत्य: स वै वणिक् ॥ ४ ॥

ਹੇ ਅਖਿਲ-ਗੁਰੂ, ਕਰੁਣਾਮਈ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਭਗਤ ਨੂੰ ਅਹਿਤਕਰ ਕੰਮ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਧੱਕਦੇ। ਜੋ ਭਕਤੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਭੌਤਿਕ ਲਾਭ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤਾਂ ਵਪਾਰੀ ਹੈ।

Verse 5

आशासानो न वै भृत्य: स्वामिन्याशिष आत्मन: । न स्वामी भृत्यत: स्वाम्यमिच्छन्यो राति चाशिष: ॥ ५ ॥

ਜੋ ਸੇਵਕ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਸੇਵਕ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਲਕ ਆਪਣਾ ‘ਮਾਲਕਪਣ’ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ।

Verse 6

अहं त्वकामस्त्वद्भ‍क्तस्त्वं च स्वाम्यनपाश्रय: । नान्यथेहावयोरर्थो राजसेवकयोरिव ॥ ६ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ-ਸੇਵਕ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਿੱਤ ਮਾਲਕ ਹੋ। ਮਾਲਕ ਤੇ ਦਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ—ਰਾਜੇ ਤੇ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ।

Verse 7

यदि दास्यसि मे कामान्वरांस्त्वं वरदर्षभ । कामानां हृद्यसंरोहं भवतस्तु वृणे वरम् ॥ ७ ॥

ਹੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਨਾ ਉੱਗੇ।

Verse 8

इन्द्रियाणि मन: प्राण आत्मा धर्मो धृतिर्मति: । ह्री: श्रीस्तेज: स्मृति: सत्यं यस्य नश्यन्ति जन्मना ॥ ८ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਦੇਹ, ਧਰਮ, ਧੀਰਜ, ਬੁੱਧੀ, ਲਾਜ, ਐਸ਼ਵਰਯ, ਤੇਜ, ਯਾਦ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 9

विमुञ्चति यदा कामान्मानवो मनसि स्थितान् । तर्ह्येव पुण्डरीकाक्ष भगवत्त्वाय कल्पते ॥ ९ ॥

ਹੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਸਭ ਭੌਤਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਭਗਵਦ-ਐਸ਼ਵਰਯ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 10

ॐ नमो भगवते तुभ्यं पुरुषाय महात्मने । हरयेऽद्भ‍ुतसिंहाय ब्रह्मणे परमात्मने ॥ १० ॥

ਓਂ! ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਹਾਤਮਾ ਪਰਮ ਪੁਰਖ! ਦੁੱਖ-ਹਰ ਹਰਿ, ਅਦਭੁਤ ਨਰਸਿੰਹ-ਰੂਪ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ—ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਣਾਮ।

Verse 11

श्रीभगवानुवाच नैकान्तिनो मे मयि जात्विहाशिष आशासतेऽमुत्र च ये भवद्विधा: । तथापि मन्वन्तरमेतदत्र दैत्येश्वराणामनुभुङ्‌क्ष्व भोगान् ॥ ११ ॥

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਏਕਾਂਤ ਭਗਤ ਨਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਭੋਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰ।

Verse 12

कथा मदीया जुषमाण: प्रियास्त्व- मावेश्य मामात्मनि सन्तमेकम् । सर्वेषु भूतेष्वधियज्ञमीशं यजस्व योगेन च कर्म हिन्वन् ॥ १२ ॥

ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਪ੍ਰਿਯ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਟਿਕਾ ਕੇ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੁ। ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਧਿਯਜ੍ਞ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਅਤੇ ਫਲ-ਕਾਮੀ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦੇ।

Verse 13

भोगेन पुण्यं कुशलेन पापं कलेवरं कालजवेन हित्वा । कीर्तिं विशुद्धां सुरलोकगीतां विताय मामेष्यसि मुक्तबन्ध: ॥ १३ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰੇਂਗਾ ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰੇਂਗਾ। ਕਾਲ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਉਪਰੰਤ ਤੇਰੀ ਨਿਰਮਲ ਕੀਰਤੀ ਦੇਵਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 14

य एतत्कीर्तयेन्मह्यं त्वया गीतमिदं नर: । त्वां च मां च स्मरन्काले कर्मबन्धात्प्रमुच्यते ॥ १४ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਗਾਏ ਹੋਏ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषाद‍ृष्टिस्त्वद्भ‍क्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंद‍ृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਪਤਿਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ‘ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ’ ਇਹ ਝੂਠੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਧਾਰ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਭਗਤ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਪਾਪ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।

Verse 16

श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषाद‍ृष्टिस्त्वद्भ‍क्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंद‍ृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥

ਉਸ ਨੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸਰਵਲੋਕ-ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਕ੍ਰੋਧ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ‘ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਹਾ’ ਦੀ ਝੂਠੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਭਗਤ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।

Verse 17

श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषाद‍ृष्टिस्त्वद्भ‍क्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंद‍ृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥

ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਦੁਰੰਤ ਤੇ ਦੁਸਤਾਰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਪਣਵਤਸਲ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਟਾਖ਼-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ।

Verse 18

श्रीभगवानुवाच त्रि:सप्तभि: पिता पूत: पितृभि: सह तेऽनघ । यत्साधोऽस्य कुले जातो भवान्वै कुलपावन: ॥ १८ ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਾਧੂ! ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਇਕੀ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਕੁਲ-ਪਾਵਨ ਹੈਂ।

Verse 19

यत्र यत्र च मद्भ‍क्ता: प्रशान्ता: समदर्शिन: । साधव: समुदाचारास्ते पूयन्तेऽपि कीकटा: ॥ १९ ॥

ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ, ਸਦਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਭਗਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਵੰਸ਼—ਭਾਵੇਂ ਨਿੰਦਿਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ—ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 20

सर्वात्मना न हिंसन्ति भूतग्रामेषु किञ्चन । उच्चावचेषु दैत्येन्द्र मद्भ‍ावविगतस्पृहा: ॥ २० ॥

ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ! ਮੇਰੇ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।

Verse 21

भवन्ति पुरुषा लोके मद्भ‍क्तास्त्वामनुव्रता: । भवान्मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २१ ॥

ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਿਸਾਲ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈਂ; ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਗਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 22

कुरु त्वं प्रेतकृत्यानि पितु: पूतस्य सर्वश: । मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान्यास्यति सुप्रजा: ॥ २२ ॥

ਹੇ ਬੱਚੇ! ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਅੰਗ-ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੇਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਆਦਿ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉੱਤਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਭਗਤ ਬਣੇ।

Verse 23

पित्र्यं च स्थानमातिष्ठ यथोक्तं ब्रह्मवादिभि: । मय्यावेश्य मनस्तात कुरु कर्माणि मत्पर: ॥ २३ ॥

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸੰਭਾਲ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਵੇਦ-ਵਿਧੀ ਨਾ ਲੰਘਦਿਆਂ ਮਤਪਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਕਰ।

Verse 24

श्रीनारद उवाच प्रह्रादोऽपि तथा चक्रे पितुर्यत्साम्परायिकम् । यथाह भगवान् राजन्नभिषिक्तो द्विजातिभि: ॥ २४ ॥

ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ; ਫਿਰ ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 25

प्रसादसुमुखं द‍ृष्ट्वा ब्रह्मा नरहरिं हरिम् । स्तुत्वा वाग्भि: पवित्राभि: प्राह देवादिभिर्वृत: ॥ २५ ॥

ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਨਰਹਰੀ ਹਰਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 26

श्रीब्रह्मोवाच देवदेवाखिलाध्यक्ष भूतभावन पूर्वज । दिष्टय‍ा ते निहत: पापो लोकसन्तापनोऽसुर: ॥ २६ ॥

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼! ਸਾਡੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਪਾਪੀ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 27

योऽसौ लब्धवरो मत्तो न वध्यो मम सृष्टिभि: । तपोयोगबलोन्नद्ध: समस्तनिगमानहन् ॥ २७ ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਵਰ ਪਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ—ਉਹੀ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ ਮਦੋਨੱਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਿਕ ਨਿਗਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਗਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 28

दिष्टय‍ा तत्तनय: साधुर्महाभागवतोऽर्भक: । त्वया विमोचितो मृत्योर्दिष्टय‍ा त्वां समितोऽधुना ॥ २८ ॥

ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਮਹਾਰਾਜ, ਬਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਹੁਣ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

Verse 29

एतद् वपुस्ते भगवन्ध्यायत: परमात्मन: । सर्वतो गोप्तृ सन्त्रासान्मृत्योरपि जिघांसत: ॥ २९ ॥

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਮੌਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਵੀ—ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

श्रीभगवानुवाच मैवं विभोऽसुराणां ते प्रदेय: पद्मसम्भव । वर: क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३० ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੇ ਵਿਭੋ! ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਨਾ ਦੇ; ਕ੍ਰੂਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸੱਪ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਰਗਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਵਰ ਨਾ ਦੇਈਂ।

Verse 31

श्रीनारद उवाच इत्युक्त्वा भगवान् राजंस्ततश्चान्तर्दधे हरि: । अद‍ृश्य: सर्वभूतानां पूजित: परमेष्ठिना ॥ ३१ ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰੀ—ਜੋ ਆਮ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ—ਉਥੋਂ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 32

तत: सम्पूज्य शिरसा ववन्दे परमेष्ठिनम् । भवं प्रजापतीन्देवान्प्रह्रादो भगवत्कला: ॥ ३२ ॥

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਲਾ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ।

Verse 33

तत: काव्यादिभि: सार्धं मुनिभि: कमलासन: । दैत्यानां दानवानां च प्रह्रादमकरोत्पतिम् ॥ ३३ ॥

ਫਿਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਲਾਸਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।

Verse 34

प्रतिनन्द्य ततो देवा: प्रयुज्य परमाशिष: । स्वधामानि ययू राजन्ब्रह्माद्या: प्रतिपूजिता: ॥ ३४ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਵੱਲੋਂ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 35

एवं च पार्षदौ विष्णो: पुत्रत्वं प्रापितौ दिते: । हृदि स्थितेन हरिणा वैरभावेन तौ हतौ ॥ ३५ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਸਾਥੀ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਅਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੂ ਬਣੇ; ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।

Verse 36

पुनश्च विप्रशापेन राक्षसौ तौ बभूवतु: । कुम्भकर्णदशग्रीवौ हतौ तौ रामविक्रमै: ॥ ३६ ॥

ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਹੀ ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਦਸ-ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਬਣੇ; ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।

Verse 37

शयानौ युधि निर्भिन्नहृदयौ रामशायकै: । तच्चित्तौ जहतुर्देहं यथा प्राक्तनजन्मनि ॥ ३७ ॥

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਦਾ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਰਹੇ; ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਲੀਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸੀ।

Verse 38

ताविहाथ पुनर्जातौ शिशुपालकरूषजौ । हरौ वैरानुबन्धेन पश्यतस्ते समीयतु: ॥ ३८ ॥

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਅਤੇ ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਵਜੋਂ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਨਾਲ ਉਹੀ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ; ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 39

एन: पूर्वकृतं यत् तद् राजान: कृष्णवैरिण: । जहुस्तेऽन्ते तदात्मान: कीट: पेशस्कृतो यथा ॥ ३९ ॥

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੈਰੀ ਰਹੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਪੂਰਵਕ੍ਰਿਤ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਵਰਗਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੇ ਭੌਰੇ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਕੀੜਾ ਭੌਰੇ ਜਿਹਾ ਹੀ ਰੂਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

यथा यथा भगवतो भक्त्या परमयाभिदा । नृपाश्चैद्यादय: सात्म्यं हरेस्तच्चिन्तया ययु: ॥ ४० ॥

ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਵਰਗਾ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਪਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੂਪ੍ਯ-ਮੁਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 41

आख्यातं सर्वमेतत्ते यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । दमघोषसुतादीनां हरे: सात्म्यमपि द्विषाम् ॥ ४१ ॥

ਦਮਘੋਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਆਦਿ ਦ੍ਵੈਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਹਰੀ ਨਾਲ ਸਾਤਮ੍ਯ (ਮੁਕਤੀ) ਕਿਵੇਂ ਪਾਈ—ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 42

एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मन: । अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययो: ॥ ४२ ॥

ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯਦੇਵ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੁੰਨ ਅਵਤਾਰ-ਕਥਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਿ ਦੈਤਿਆਂ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ।

Verse 43

प्रह्रादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च । भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथार्थ्यं चास्य वै हरे: ॥ ४३ ॥ सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् । परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४४ ॥

ਇੱਥੇ ਮਹਾਭਾਗਵਤ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਉਸ ਦੀ ਅਡੋਲ ਭਗਤੀ, ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਤੱਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 44

प्रह्रादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च । भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथार्थ्यं चास्य वै हरे: ॥ ४३ ॥ सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् । परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४४ ॥

ਇੱਥੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਿਤੀ-ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ-ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 45

धर्मो भागवतानां च भगवान्येन गम्यते । आख्यानेऽस्मिन्समाम्नातमाध्यात्मिकमशेषत: ॥ ४५ ॥

ਜਿਸ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਯਥਾਰਥ ਸਮਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਾਗਵਤ-ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਆਖਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤੱਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।

Verse 46

य एतत्पुण्यमाख्यानं विष्णोर्वीर्योपबृंहितम् । कीर्तयेच्छ्रद्धया श्रुत्वा कर्मपाशैर्विमुच्यते ॥ ४६ ॥

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਸ ਪੁੰਨ ਆਖਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਮ-ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 47

एतद्य आदिपुरुषस्य मृगेन्द्रलीलां दैत्येन्द्रयूथपवधं प्रयत: पठेत । दैत्यात्मजस्य च सतां प्रवरस्य पुण्यं श्रुत्वानुभावमकुतोभयमेति लोकम् ॥ ४७ ॥

ਜੋ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼ ਨ੍ਰਿਸਿੰਹਦੇਵ ਦੀ ਸਿੰਘ-ਲੀਲਾ, ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦਾ ਵਧ ਅਤੇ ਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੈਤ੍ਯ-ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਿਰਭੈ ਵੈਕੁੰਠ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 48

यूयं नृलोके बत भूरिभागा लोकं पुनाना मुनयोऽभियन्ति । येषां गृहानावसतीति साक्षाद् गूढं परं ब्रह्म मनुष्यलिङ्गम् ॥ ४८ ॥

ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਤੁਸੀਂ ਪਾਂਡਵ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 49

स वा अयं ब्रह्म महद्विमृग्य- कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूति: । प्रिय: सुहृद् व: खलु मातुलेय आत्मार्हणीयो विधिकृद्गुरुश्च ॥ ४९ ॥

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਜਿਸ ਕੈਵਲ੍ਯ-ਨਿਰਵਾਣ ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਉਸੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਮੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਗਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਹ-ਪ੍ਰਾਣ ਵਰਗਾ, ਪੂਜਣਯ ਹੈ; ਪਰ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਵੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।

Verse 50

न यस्य साक्षाद्भ‍वपद्मजादिभी रूपं धिया वस्तुतयोपवर्णितम् । मौनेन भक्त्योपशमेन पूजित: प्रसीदतामेष स सात्वतां पति: ॥ ५० ॥

ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਵਰਣਨ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਨ-ਵ੍ਰਤ, ਧਿਆਨ, ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮਹਾਤਮਾ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ—ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।

Verse 51

स एष भगवान् राजन्व्यतनोद्विहतं यश: । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ ५१ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮਯ ਦਾਨਵ ਨੇ ਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਹ ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ ਯਸ਼ ਮੁੜ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 52

राजोवाच कस्मिन्कर्मणि देवस्य मयोऽहञ्जगदीशितु: । यथा चोपचिता कीर्ति: कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ ५२ ॥

ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਮਯ ਦਾਨਵ ਨੇ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ? ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਧਾਇਆ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੱਸੋ।

Verse 53

श्रीनारद उवाच निर्जिता असुरा देवैर्युध्यनेनोपबृंहितै: । मायिनां परमाचार्यं मयं शरणमाययु: ॥ ५३ ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰ ਹਾਰ ਗਏ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਰਮ ਆਚਾਰਯ ਮਯ ਦਾਨਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ।

Verse 54

स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥

ਮਯ ਦਾਨਵ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ—ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ—ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੁਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।

Verse 55

स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਅਸੁਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹੇ; ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ—ਉੱਪਰਲੇ, ਮੱਧਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ—ਨੂੰ, ਇਸ਼ਵਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 56

ततस्ते सेश्वरा लोका उपासाद्येश्वरं नता: । त्राहि नस्तावकान्देव विनष्टांस्त्रिपुरालयै: ॥ ५६ ॥

ਫਿਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਦੇਵ! ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਾਂ; ਤ੍ਰਿਪੁਰ-ਵਾਸੀ ਸਾਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬਚਾਓ।

Verse 57

अथानुगृह्य भगवान्मा भैष्टेति सुरान्विभु: । शरं धनुषि सन्धाय पुरेष्वस्त्रं व्यमुञ्चत ॥ ५७ ॥

ਤਦੋਂ ਸਰਬ-ਸਮਰਥ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ—“ਡਰੋ ਨਾ।” ਫਿਰ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਜੋੜ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂ ਵੱਲ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਿਆ।

Verse 58

ततोऽग्निवर्णा इषव उत्पेतु: सूर्यमण्डलात् । यथा मयूखसन्दोहा नाद‍ृश्यन्त पुरो यत: ॥ ५८ ॥

ਤਦੋਂ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਤਿੰਨੋ ਵਿਮਾਨ-ਨਿਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦਿਸੇ ਨਹੀਂ।

Verse 59

तै: स्पृष्टा व्यसव: सर्वे निपेतु: स्म पुरौकस: । तानानीय महायोगी मय: कूपरसेऽक्षिपत् ॥ ५९ ॥

ਉਹਨਾਂ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਨਿਵਾਸੀ ਪ੍ਰਾਣਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਮਹਾਯੋਗੀ ਮਯ ਦਾਨਵ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗਾ।

Verse 60

सिद्धामृतरसस्पृष्टा वज्रसारा महौजस: । उत्तस्थुर्मेघदलना वैद्युता इव वह्नय: ॥ ६० ॥

ਸਿੱਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਰਸ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 61

विलोक्य भग्नसङ्कल्पं विमनस्कं वृषध्वजम् । तदायं भगवान्विष्णुस्तत्रोपायमकल्पयत् ॥ ६१ ॥

ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮਯ ਦਾਨਵ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਇਸ ਉਪਦ੍ਰਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚਿਆ।

Verse 62

वत्सश्चासीत्तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौ: । प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ ६२ ॥

ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੱਛੜਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਆਪ ਵਿਸ਼ਣੂ ਗਾਂ ਬਣੇ। ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਸ-ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਗਏ।

Verse 63

तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन्विमोहिता: । तद्विज्ञाय महायोगी रसपालानिदं जगौ । स्मयन्विशोक: शोकार्तान्स्मरन्दैवगतिं च ताम् ॥ ६३ ॥

ਅਸੁਰ ਬੱਛੜੇ ਤੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਮਹਾਯੋਗੀ ਮਯਦਾਨਵ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੈਵ-ਗਤੀ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ੋਕਾਕੁਲ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਨਿਃਸ਼ੋਕ ਰਹਿ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 64

देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन । आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयो: ॥ ६४ ॥

ਮਯਦਾਨਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ, ਅਸੁਰ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੈਵ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਭਾਗ ਨੂੰ—ਆਪਣੇ ਲਈ, ਦੂਜੇ ਲਈ ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ—ਮਿਟਾ ਸਕੇ।

Verse 65

अथासौ शक्तिभि: स्वाभि: शम्भो: प्राधानिकं व्यधात् । धर्मज्ञानविरक्त्यृद्धितपोविद्याक्रियादिभि: ॥ ६५ ॥ रथं सूतं ध्वजं वाहान्धनुर्वर्मशरादि यत् । सन्नद्धो रथमास्थाय शरं धनुरुपाददे ॥ ६६ ॥

ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਐਸ਼ਵਰਯ, ਤਪ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਕਰਿਆ ਆਦਿ—ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਯੁੱਧ-ਸਾਮਾਨ ਦਿੱਤਾ: ਰਥ, ਸਾਰਥੀ, ਧੁੱਜਾ, ਵਾਹਨ, ਧਨੁੱਖ, ਕਵਚ, ਬਾਣ ਆਦਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਧਨੁੱਖ-ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ।

Verse 66

अथासौ शक्तिभि: स्वाभि: शम्भो: प्राधानिकं व्यधात् । धर्मज्ञानविरक्त्यृद्धितपोविद्याक्रियादिभि: ॥ ६५ ॥ रथं सूतं ध्वजं वाहान्धनुर्वर्मशरादि यत् । सन्नद्धो रथमास्थाय शरं धनुरुपाददे ॥ ६६ ॥

ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਐਸ਼ਵਰਯ, ਤਪ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਕਰਿਆ ਆਦਿ—ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਯੁੱਧ-ਸਾਮਾਨ ਦਿੱਤਾ: ਰਥ, ਸਾਰਥੀ, ਧੁੱਜਾ, ਵਾਹਨ, ਧਨੁੱਖ, ਕਵਚ, ਬਾਣ ਆਦਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਧਨੁੱਖ-ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ।

Verse 67

शरं धनुषि सन्धाय मुहूर्तेऽभिजितीश्वर: । ददाह तेन दुर्भेद्या हरोऽथ त्रिपुरो नृप ॥ ६७ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਅਭਿਜਿਤ ਮੁਹੂਰਤ (ਦੁਪਹਿਰ) ਵੇਲੇ ਬਾਣ ਨੂੰ ਧਨੁੱਖ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 68

दिवि दुन्दुभयो नेदुर्विमानशतसङ्कुला: । देवर्षिपितृसिद्धेशा जयेति कुसुमोत्करै: । अवाकिरञ्जगुर्हृष्टा ननृतुश्चाप्सरोगणा: ॥ ६८ ॥

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਉੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਪੁਰਖ ‘ਜੈ’ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਖੁਸ਼ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

Verse 69

एवं दग्ध्वा पुरस्तिस्रो भगवान्पुरहा नृप । ब्रह्मादिभि: स्तूयमान: स्वं धाम प्रत्यपद्यत ॥ ६९ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨੋ ਪੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਭਸਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ‘ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।

Verse 70

एवं विधान्यस्य हरे: स्वमायया विडम्बमानस्य नृलोकमात्मन: । वीर्याणि गीतान्यृषिभिर्जगद्गुरो- र्लोकं पुनानान्यपरं वदामि किम् ॥ ७० ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਗਦਗੁਰੂ ਦੇ ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਾਏ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਸਹੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।