Adhyaya 5

Verse 1

श्रीशुक उवाच एवं भगवतादिष्टो दुर्वासश्चक्रतापित: । अम्बरीषमुपावृत्य तत्पादौ दु:खितोऽग्रहीत् ॥ १ ॥

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕਦੇਵ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਤਾਪ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਤੁਰੰਤ ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ।

Verse 2

तस्य सोद्यममावीक्ष्य पादस्पर्शविलज्जित: । अस्तावीत् तद्धरेरस्त्रं कृपया पीडितो भृशम् ॥ २ ॥

ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਬਹੁਤ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸਤ੍ਰ (ਸੁਦਰਸ਼ਨ) ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 3

अम्बरीष उवाच त्वमग्निर्भगवान् सूर्यस्त्वं सोमो ज्योतिषां पति: । त्वमापस्त्वं क्षितिर्व्योम वायुर्मात्रेन्द्रियाणि च ॥ ३ ॥

ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ! ਤੂੰ ਹੀ ਅੱਗ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਜੋਤਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਜਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਵਾਯੂ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਹੈਂ।

Verse 4

सुदर्शन नमस्तुभ्यं सहस्राराच्युतप्रिय । सर्वास्त्रघातिन् विप्राय स्वस्ति भूया इडस्पते ॥ ४ ॥

ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਹੇ ਸਹਸ੍ਰਾਰ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ! ਹੇ ਸਭ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਹੇ ਇਡਸਪਤੇ! ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਤੇ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 5

त्वं धर्मस्त्वमृतं सत्यं त्वं यज्ञोऽखिलयज्ञभुक् । त्वं लोकपाल: सर्वात्मा त्वं तेज: पौरुषं परम् ॥ ५ ॥

ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ! ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਋ਤ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਯਜ੍ਞ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਭ ਯਜ੍ਞਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭੋਗਤਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ, ਸਰਵਾਤਮਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਹੈਂ।

Verse 6

नम: सुनाभाखिलधर्मसेतवे ह्यधर्मशीलासुरधूमकेतवे । त्रैलोक्यगोपाय विशुद्धवर्चसे मनोजवायाद्भ‍ुतकर्मणे गृणे ॥ ६ ॥

ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ! ਸ਼ੁਭ ਨਾਭੀ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੂੰ ਸਮੂਹ ਧਰਮ ਦਾ ਸੇਤੂ-ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਅਧਰਮੀ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਅਮੰਗਲ ਧੂਮਕੇਤੂ ਵਰਗਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਰਖਿਆਕ, ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਨ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਮੈਂ ਕੇਵਲ ‘ਨਮಃ’ ਆਖ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਵੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 7

त्वत्तेजसा धर्ममयेन संहृतं तम: प्रकाशश्च द‍ृशो महात्मनाम् । दुरत्ययस्ते महिमा गिरां पते त्वद्रूपमेतत् सदसत् परावरम् ॥ ७ ॥

ਹੇ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਧਰਮਮਈ ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਗਿਆਨ—ਉਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਪ੍ਰਗਟ-ਅਪ੍ਰਗਟ, ਸਥੂਲ-ਸੂਖਮ, ਉੱਚ-ਨੀਚ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

यदा विसृष्टस्त्वमनञ्जनेन वै बलं प्रविष्टोऽजित दैत्यदानवम् । बाहूदरोर्वङ्‌घ्रिशिरोधराणि वृश्चन्नजस्रं प्रधने विराजसे ॥ ८ ॥

ਹੇ ਅਜਿਤ! ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦੈਤ-ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹ, ਪੇਟ, ਰਾਨਾਂ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਰੰਤਰ ਕੱਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 9

स त्वं जगत् त्राण खलप्रहाणये निरूपित: सर्वसहो गदाभृता । विप्रस्य चास्मत्कुलदैवहेतवे विधेहि भद्रं तदनुग्रहो हि न: ॥ ९ ॥

ਹੇ ਜਗਤ-ਰੱਖਿਅਕ! ਖਲਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਗਦਾਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਰਬ-ਸਹਿ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਇਹੀ ਸਾਡੇ ਸਭ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 10

यद्यस्ति दत्तमिष्टं वा स्वधर्मो वा स्वनुष्ठित: । कुलं नो विप्रदैवं चेद् द्विजो भवतु विज्वर: ॥ १० ॥

ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਨੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ਼ਟੀ-ਯੱਗ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੇ ਦੈਵ ਸਮਾਨ ਰਹੇ ਹੋਣ—ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਇਹ ਦਵਿਜ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਦਾਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 11

यदि नो भगवान् प्रीत एक: सर्वगुणाश्रय: । सर्वभूतात्मभावेन द्विजो भवतु विज्वर: ॥ ११ ॥

ਜੇ ਅਦਵਿਤੀਯ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ-ਸਰੂਪ ਭਗਵਾਨ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਵਿਜ (ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ) ਸੜਨ ਦੀ ਪੀੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 12

श्रीशुक उवाच इति संस्तुवतो राज्ञो विष्णुचक्रं सुदर्शनम् । अशाम्यत् सर्वतो विप्रं प्रदहद् राजयाञ्चया ॥ १२ ॥

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 13

स मुक्तोऽस्त्राग्नितापेन दुर्वास: स्वस्तिमांस्तत: । प्रशशंस तमुर्वीशं युञ्जान: परमाशिष: ॥ १३ ॥

ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਅੱਗੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਪਤੀ ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ।

Verse 14

दुर्वासा उवाच अहो अनन्तदासानां महत्त्वं द‍ृष्टमद्य मे । कृतागसोऽपि यद् राजन् मङ्गलानि समीहसे ॥ १४ ॥

ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀ। ਮੈਂ ਅਪਰਾਧੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ।

Verse 15

दुष्कर: को नु साधूनां दुस्त्यजो वा महात्मनाम् । यै: संगृहीतो भगवान् सात्वतामृषभो हरि: ॥ १५ ॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਧੂ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਛੱਡਣੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ?

Verse 16

यन्नामश्रुतिमात्रेण पुमान् भवति निर्मल: । तस्य तीर्थपद: किं वा दासानामवशिष्यते ॥ १६ ॥

ਜਿਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੀਰਥਪਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਲਈ ਫਿਰ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 17

राजन्ननुगृहीतोऽहं त्वयातिकरुणात्मना । मदघं पृष्ठत: कृत्वा प्राणा यन्मेऽभिरक्षिता: ॥ १७ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਹੋ; ਮੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਆਭਾਰੀ ਤੇ ਰਿਣੀ ਹਾਂ।

Verse 18

राजा तमकृताहार: प्रत्यागमनकाङ्क्षuया । चरणावुपसङ्गृह्य प्रसाद्य समभोजयत् ॥ १८ ॥

ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੁਨੀ ਆਏ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 19

सोऽशित्वाद‍ृतमानीतमातिथ्यं सार्वकामिकम् । तृप्तात्मा नृपतिं प्राह भुज्यतामिति सादरम् ॥ १९ ॥

ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਈ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥ ਖਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਰਵਕਾਮਿਕ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕਰੋ।”

Verse 20

प्रीतोऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि तव भागवतस्य वै । दर्शनस्पर्शनालापैरातिथ्येनात्ममेधसा ॥ २० ॥

ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਚਰਨ-ਸਪਰਸ਼, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਪੂਰਕ ਆਤਿਥ੍ਯ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਗਤ ਹੈਂ।

Verse 21

कर्मावदातमेतत् ते गायन्ति स्व:स्त्रियो मुहु: । कीर्तिं परमपुण्यां च कीर्तयिष्यति भूरियम् ॥ २१ ॥

ਤੇਰੇ ਇਸ ਨਿਰਮਲ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਦੀਆਂ ਪੁੰਨਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਗਾਉਣਗੀਆਂ। ਤੇਰੀ ਪਰਮ ਪੁੰਨਮਈ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇਗੀ।

Verse 22

श्रीशुक उवाच एवं सङ्कीर्त्य राजानं दुर्वास: परितोषित: । ययौ विहायसामन्‍त्र्य ब्रह्मलोकमहैतुकम् ॥ २२ ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਸੰਕੀਰਤਨ ਕਰਕੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ। ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਤਰਕਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

Verse 23

संवत्सरोऽत्यगात् तावद् यावता नागतो गत: । मुनिस्तद्दर्शनाकाङ्क्षोत राजाब्भक्षो बभूव ह ॥ २३ ॥

ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਏ, ਰਾਜਾ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 24

गतेऽथ दुर्वाससि सोऽम्बरीषो द्विजोपयोगातिपवित्रमाहरत् । ऋषेर्विमोक्षं व्यसनं च वीक्ष्य मेने स्ववीर्यं च परानुभावम् ॥ २४ ॥

ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਆਪ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਰਵਾਸਾ ਸੜਨ ਦੇ ਮਹਾਂ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।

Verse 25

एवं विधानेकगुण: स राजा परात्मनि ब्रह्मणि वासुदेवे । क्रियाकलापै: समुवाह भक्तिं ययाविरिञ्‍च्यान् निरयांश्चकार ॥ २५ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਉਸ ਭਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਜਗਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਰਕ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗਾ ਤੁੱਛ ਸਮਝਿਆ।

Verse 26

श्रीशुक उवाच अथाम्बरीषस्तनयेषु राज्यं समानशीलेषु विसृज्य धीर: । वनं विवेशात्मनि वासुदेवे मनो दधद् ध्वस्तगुणप्रवाह: ॥ २६ ॥

ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਫਿਰ ਧੀਰ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਨੇ ਸਮਾਨ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 27

इत्येतत् पुण्यमाख्यानमम्बरीषस्य भूपते । सङ्कीर्तयन्ननुध्यायन् भक्तो भगवतो भवेत् ॥ २७ ॥

ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 28

अम्बरीषस्यचरितं येश‍ृण्वन्तिमहात्मन: । मुक्तिं प्रयान्तितेसर्वेभक्त्याविष्णो: प्रसादत: ॥ २८ ॥

ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਭਕਤੀ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।