Adhyaya 8

Verse 1

राजोवाच ब्रह्मणा चोदितो ब्रह्मन् गुणाख्यानेऽगुणस्य च । यस्मै यस्मै यथा प्राह नारदो देवदर्शन: ॥ १ ॥

ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਨਿਰਗੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ?

Verse 2

एतद् वेदितुमिच्छामि तत्त्वं तत्त्वविदां वर । हरेरद्भुतवीर्यस्य कथा लोकसुमङ्गला: ॥ २ ॥

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤੱਤਵ-ਵਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਇਹ ਤੱਤਵ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ।

Verse 3

कथयस्व महाभाग यथाहमखिलात्मनि । कृष्णे निवेश्य नि:सङ्गं मनस्त्यक्ष्ये कलेवरम् ॥ ३ ॥

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਅਖਿਲ-ਆਤਮਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪੂਰਨ ਨਿਰਸੰਗ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਸਕਾਂ।

Verse 4

श‍ृण्वत: श्रद्धया नित्यं गृणतश्च स्वचेष्टितम् । कालेन नातिदीर्घेण भगवान् विशते हृदि ॥ ४ ॥

ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 5

प्रविष्ट: कर्णरन्ध्रेण स्वानां भावसरोरुहम् । धुनोति शमलं कृष्ण: सलिलस्य यथा शरत् ॥ ५ ॥

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ਬਦ-ਅਵਤਾਰ—ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ—ਕੰਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਭਕਤ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵ ਦੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਮੈਲ ਨੂੰ ਇਉਂ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੀਚੜ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰ ਦੇਵੇ।

Verse 6

धौतात्मा पुरुष: कृष्णपादमूलं न मुञ्चति । मुक्त सर्वपरिक्लेश: पान्थ: स्वशरणं यथा ॥ ६ ॥

ਭਗਤੀ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸਭ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖਦਾਈ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਂਥੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਪਾ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

यदधातुमतो ब्रह्मन् देहारम्भोऽस्य धातुभि: । यद‍ृच्छया हेतुना वा भवन्तो जानते यथा ॥ ७ ॥

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਸ ਦੇਹ ਤੋਂ ਜੀਵਾਤਮਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਹ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ? ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਓ।

Verse 8

आसीद् यदुदरात् पद्मं लोकसंस्थानलक्षणम् । यावानयं वै पुरुष इयत्तावयवैः पृथक् ॥ तावानसाविति प्रोक्तः संस्थावयववानिव ॥ ८ ॥

ਜਿਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਉਦਰ ਤੋਂ ਲੋਕ-ਰਚਨਾ ਦਾ ਲੱਛਣ ਰੂਪ ਕਮਲ ਉੱਗਿਆ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪ-ਪਰਿਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦੇਹ ਅਤੇ ਆਮ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।

Verse 9

अज: सृजति भूतानि भूतात्मा यदनुग्रहात् । दद‍ृशे येन तद्रूपं नाभिपद्मसमुद्भव: ॥ ९ ॥

ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ—ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।

Verse 10

स चापि यत्र पुरुषो विश्वस्थित्युद्भवाप्यय: । मुक्त्वात्ममायां मायेश: शेते सर्वगुहाशय: ॥ १० ॥

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰੋ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਾਹਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਅਸੰਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਹਿਰਦੇ-ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 11

पुरुषावयवैर्लोका: सपाला: पूर्वकल्पिता: । लोकैरमुष्यावयवा: सपालैरिति शुश्रुम ॥ ११ ॥

ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਾਲਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਰਾਟ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਮੈਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ-ਮੰਡਲ ਉਸੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਓ।

Verse 12

यावान् कल्पोविकल्पो वा यथा कालोऽनुमीयते । भूतभव्यभवच्छब्द आयुर्मानं च यत् सत: ॥ १२ ॥

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿੰਨਾ ਕਲਪ-ਕਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਭੂਤ-ਵਰਤਮਾਨ-ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਏ ਕਾਲ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਵੀ ਸਮਝਾਓ। ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਆਦਿ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਮਾਪ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।

Verse 13

कालस्यानुगतिर्या तु लक्ष्यतेऽण्वी बृहत्यपि । यावत्य: कर्मगतयो याद‍ृशीर्द्विजसत्तम ॥ १३ ॥

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਕਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਕਦੇ ਛੋਟੀ ਤੇ ਕਦੇ ਵੱਡੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦਾ ਆਰੰਭ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਓ।

Verse 14

यस्मिन् कर्मसमावायो यथा येनोपगृह्यते । गुणानां गुणिनां चैव परिणाममभीप्सताम् ॥ १४ ॥

ਫਿਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਰਣਨ ਕਰੋ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਕਰਮ-ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤਿਕ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ ਇੱਛਾਵਾਨ ਜੀਵ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੁੱਛ ਜੀਵਾਂ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

भूपातालककुब्व्योमग्रहनक्षत्रभूभृताम् । सरित्समुद्रद्वीपानां सम्भवश्चैतदोकसाम् ॥ १५ ॥

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰੋ ਕਿ ਭੂ ਤੋਂ ਪਾਤਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਲੋਕ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਵਿਯੋਮ, ਗ੍ਰਹ-ਨਕਸ਼ਤਰ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਟਾਪੂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਵਾਸੀ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 16

प्रमाणमण्डकोशस्य बाह्याभ्यन्तरभेदत: । महतां चानुचरितं वर्णाश्रमविनिश्चय: ॥ १६ ॥

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਕੋਸ਼ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਾਜਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸਮੇਤ ਵਰਣਨ ਕਰੋ, ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ-ਆਚਰਨ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਰਣ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਰਣਯ ਵੀ ਦੱਸੋ।

Verse 17

युगानि युगमानं च धर्मो यश्च युगे युगे । अवतारानुचरितं यदाश्चर्यतमं हरे: ॥ १७ ॥

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਲ-ਮਾਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰੂਪ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 18

नृणां साधारणो धर्म: सविशेषश्च याद‍ृश: । श्रेणीनां राजर्षीणां च धर्म: कृच्छ्रेषु जीवताम् ॥ १८ ॥

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ (ਪੇਸ਼ਾਵਰ) ਧਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ, ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੀਊਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਧਰਮ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।

Verse 19

तत्त्वानां परिसंख्यानं लक्षणं हेतुलक्षणम् । पुरुषाराधनविधिर्योगस्याध्यात्मिकस्य च ॥ १९ ॥

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਕਾਰਣ-ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ-ਕ੍ਰਮ; ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ (ਭਗਵਾਨ) ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ-ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਯੋਗ ਦੀ ਪੱਧਤੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਓ।

Verse 20

योगेश्वरैश्वर्यगतिर्लिङ्गभङ्गस्तु योगिनाम् । वेदोपवेदधर्माणामितिहासपुराणयो: ॥ २० ॥

ਯੋਗੇਸ਼ਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਐਸ਼ਵਰਯ ਸਮਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਕੀ ਹੈ; ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਲਿੰਗ (ਸੂਖਮ ਦੇਹ) ਭੰਗ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵੇਦ-ਉਪਵੇਦ ਦੇ ਧਰਮਾਂ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਗਿਆਨ ਕੀ ਹੈ—ਇਹ ਦੱਸੋ।

Verse 21

सम्प्लव: सर्वभूतानां विक्रम: प्रतिसंक्रम: । इष्टापूर्तस्य काम्यानां त्रिवर्गस्य च यो विधि: ॥ २१ ॥

ਹੇ ਭਗਵਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਕਤੀ-ਸੇਵਾ ਦੇ ਲਾਭ-ਹਾਨੀ, ਇਸ਼ਟ-ਪੂਰਤ ਅਤੇ ਕਾਮ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੇਦਿਕ ਵਿਧਿ-ਨਿਸ਼ੇਧ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।

Verse 22

यो वानुशायिनां सर्ग: पाषण्डस्य च सम्भव: । आत्मनो बन्धमोक्षौ च व्यवस्थानं स्वरूपत: ॥ २२ ॥

ਹੇ ਭਗਵਨ, ਜੋ ਜੀਵ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ੰਡੀਆਂ (ਨਾਸਤਿਕ) ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ ਜੀਵ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੋਖਸ਼, ਤੇ ਅਬੱਧ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਵਰੂਪ-ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।

Verse 23

यथात्मतन्त्रो भगवान् विक्रीडत्यात्ममायया । विसृज्य वा यथा मायामुदास्ते साक्षिवद् विभु: ॥ २३ ॥

ਸੁਤੰਤਰ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰੰਗ ਸ਼ਕਤੀ (ਆਤਮ-ਮਾਇਆ) ਨਾਲ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਰਵ-ਵਿਭੂ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 24

सर्वमेतच्च भगवन् पृच्छतो मेऽनुपूर्वश: । तत्त्वतोऽर्हस्युदाहर्तुं प्रपन्नाय महामुने ॥ २४ ॥

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ—ਅਤੇ ਜੋ ਪੁੱਛ ਨਾ ਸਕਿਆ—ਉਹ ਸਭ ਤੱਤਵਤ ਦੱਸ ਕੇ ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 25

अत्र प्रमाणं हि भवान् परमेष्ठी यथात्मभू: । अपरे चानुतिष्ठन्ति पूर्वेषां पूर्वजै: कृतम् ॥ २५ ॥

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋ—ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ (ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ) ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ। ਹੋਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਰਿਵਾਜ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 26

न मेऽसव: परायन्ति ब्रह्मन्ननशनादमी । पिबतोऽच्युतपीयूषम् तद्वाक्याब्धिविनि:सृतम् ॥ २६ ॥

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਂਦਿਆਂ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 27

सूत उवाच स उपामन्त्रितो राज्ञा कथायामिति सत्पते: । ब्रह्मरातो भृशं प्रीतो विष्णुरातेन संसदि ॥ २७ ॥

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਵਿਸ਼੍ਣੁਰਾਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਤ (ਸ਼ੁਕਦੇਵ) ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 28

प्राह भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् । ब्रह्मणे भगवत्प्रोक्तं ब्रह्मकल्प उपागते ॥ २८ ॥

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—‘ਭਾਗਵਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਬ੍ਰਹਮ-ਸੰਮਤ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ-ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਵੈੰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ ਸੀ।

Verse 29

यद् यत् परीक्षिद‍ृषभ: पाण्डूनामनुपृच्छति । आनुपूर्व्येण तत्सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ २९ ॥

ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਜੋ ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।