Mantra 1
Sukta 4
प्रजाभी राज्ञः संवरणम्। आ त्वा गन् राष्ट्रं सह वर्चसोदिहि प्राङ्वि विशां पतिरेकराट् त्वं वि राज । सर्वास्त्वा राजन् प्रदिशो ह्वयन्तूपसद्यो नमस्योऽ भवेह
prajā́bhī rā́jñaḥ saṃváraṇam | ā́ tvā gan rāṣṭráṃ sahá várcasódihi prā́ṅ víviśā́ṃ pátir ekarā́ṭ tvaṃ ví rāj | sárvā́s tvā rājan pradíśo hvayantu upasádyó namasyó ’bhavéha
With subjects is the King’s encompassing guard. Unto thee may the kingdom come, with splendour: rise thou aloft; forward, sole monarch, lord of the clans, do thou rule forth. Let all the quarters, O King, call thee; here become thou one to be approached, one meet for reverence.
ਪ੍ਰਜਾ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸੰਵਰਨ (ਆਵਰਨ-ਰੱਖਿਆ) ਹੈ। ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਾਜ ਵਰਚਸ (ਤੇਜ) ਸਮੇਤ ਆਵੇ; ਤੂੰ ਉੱਚਾ ਉੱਠ; ਪ੍ਰਾਂਗ, ਵਿਸ਼ਾਂ ਪਤੀ, ਏਕਰਾਟ (ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਸਮਰਾਟ) ਬਣ ਕੇ ਤੂੰ ਵਿਰਾਜ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹ੍ਵਯਣ; ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਉਪਸਦ੍ਯ (ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਯੋਗ) ਅਤੇ ਨਮਸ੍ਯ (ਵੰਦਨਯੋਗ) ਹੋ।
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (per Anukramaṇī for AV 3.4).
Devata: Rāṣṭra (realm) and royal sovereignty; implicitly the Directions (Pradiś).
Chandas: Mixed/prose + metrical cola (opening nominal phrase + anuṣṭubh-like cadence thereafter; to be verified).
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From protective enclosure to triumphant ascent and universal acknowledgment.","listener_experience":"A feeling of steadiness, elevation, and rightful command; the world ‘turns toward’ the ruler.","intensity":7}