Mantra 69
Sukta 3
Sanskrit (Devanagari)
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम्
IAST Transliteration
táṃ vá aháṃ nā́rvāñcaṃ ná parā́ñcaṃ ná pratyáñcam
English Translation (Griffith/Whitney)
Him, verily, I (hold) neither turned hitherward, nor turned yonderward, nor turned back toward (me).
Translation
ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਨਾ ਇੱਧਰ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਉੱਧਰ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ—(ਮੰਨਦਾ/ਧਾਰਦਾ) ਹਾਂ।
Word by Word
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तं
वैindeed, surely
वै:
—
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अहम्
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
अर्वाञ्चम्turned this way; facing toward (here)
अर्वाञ्चम्:
कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → अर्वाञ्चम्
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
पराञ्चम्turned away; facing outward/away
पराञ्चम्:
कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → पराञ्चम्
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
प्रत्यञ्चम्turned back toward; facing inward/against
प्रत्यञ्चम्:
कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रत्यञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण) → प्रत्यञ्चम्
Attribution
Rishi: Atharvanic prose tradition.
Devata: Directional restraint as a ritual power (no explicit deity; operative force is mantraic binding).
Chandas: Prose.
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From alertness to controlled dominance (restraint achieved).","listener_experience":"A tightening focus; sense of containment and secured perimeter.","intensity":6}