Adhyaya 9
Chapter 9 — श्रीरामावतारकथनम् (Śrī Rāmāvatāra-kathanam) | Hanumān’s Ocean-Crossing, Sītā-Darśana, and the Setu Plan
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਇਣ-ਭਾਗ ਦੀ ਅਵਤਾਰ-ਲੀਲਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਦੇ ਧਰਮ-ਕਾਰਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਪਾਤੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਸੈਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਕੇਵਲ ਹਨੁਮਾਨ ਹੀ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਨਾਕ ਦੇ ਆਤਿਥ੍ਯ-ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਤੇ ਸਿੰਹਿਕਾ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ, ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਰਾਮ ਦੀ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਕੇ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਰਤਨ ਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਧਾਰਕ ਖੁਦ ਰਾਮ ਹੀ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਯੁਕਤ ਬਲ ਵਰਤ ਕੇ ਵਾਟਿਕਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਮਦੂਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਹਾਰ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੰਕਾ-ਦਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਲ ਦੁਆਰਾ ਸੇਤੂ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਯੁੱਧ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायाणे किष्किन्धाकाण्डवर्णनं नाम अष्टमो ऽध्यायः अथ नवमो ऽध्यायः श्रीरामावतारकथनं नारद उवाच सम्पातिवचनं श्रुत्वा हनुमानङ्गदादयः अब्धिं दृष्ट्वाब्रुवंस्ते ऽब्धिं लङ्घयेत् को नु जीवयेत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿਮਹਾਪੁਰਾਣ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਰਾਮਾਇਣ-ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿੱਚ ‘ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾਕਾਂਡ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ‘ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਅਵਤਾਰ ਕਥਨ’ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸੰਪਾਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਅੰਗਦ ਆਦਿ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ, ‘ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕੌਣ ਲੰਘੇਗਾ ਅਤੇ ਕੌਣ ਜੀਵਤ ਰਹੇਗਾ?’
Verse 2
कपीनां जीवनार्थाय रामकार्यप्रसिद्धये शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे ऽब्धिं स मारुतिः
ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਉਹ ਮਾਰੁਤੀ (ਪਵਨਪੁੱਤਰ) ਸੌ ਯੋਜਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
Verse 3
दृष्ट्वोत्थितञ्च मैनाकं सिंहिकां विनिपात्य च लङ्कां दृष्ट्वा राक्षसानां गृहाणि वनितागृहे
ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠੇ ਮੈਨਾਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸਿੰਹਿਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਵੇਖੀ; ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇਸਤਰੀ-ਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ।
Verse 4
दशग्रीवस्य कुम्भस्य कुम्भकर्णस्य रक्षसः विभीषणस्येन्द्रजितो गृहे ऽन्येषां च रक्षसो
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ (ਰਾਵਣ), ਕੁੰਭ, ਰਾਖਸ਼ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ (ਉਹ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ)।
Verse 5
नापश्यत् पानभूम्यादौ सीतां चिन्तापरायणः अशोकवनिकां गत्वा दृष्टवाञ्छिंशपातले
ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਨ-ਭੂਮੀ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਿਆ; ਫਿਰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
Verse 6
राक्षसीरक्षितां सीतां भव भार्येति वादिनं रावणं शिंशपास्थो ऽथ नेति सीतान्तु वादिनीं
ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ‘ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ’ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ; ਪਰ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਬੈਠੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—‘ਨਹੀਂ’।
Verse 7
भव भार्या रावणस्य राक्षसीर्वादिनीः कपिः गते तु रावणे प्राह राजा दशरथो ऽभवत्
‘ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ’—ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ; ਪਰ ਕਪੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—‘ਰਾਵਣ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ’।
Verse 8
रामो ऽस्य लक्ष्मणः पुत्रौ वनवासङ्गतौ वरौ रामपत्नी जानकी त्वं रावणेन हृता बलात्
ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਲਖ਼ਮਣ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਮ ਰਾਜਕੁਮਾਰ—ਵਨਵਾਸ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੂੰ, ਰਾਮ-ਪਤਨੀ ਜਾਨਕੀ, ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਬਲਪੂਰਵਕ ਅਪਹ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈਂ।
Verse 9
रामः सुग्रीवमित्रस् त्वां मार्गयन् प्रेषयच्च माम् साभिज्ञानञ्चागुलीयं रामदत्तं गृहाण वै
ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ; ਪਛਾਣ ਲਈ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਇਹ ਅੰਗੂਠੀ ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।
Verse 10
सीताङ्गुलीयं जग्राह सापश्यन्मारूतिन्तरौ भूयो ऽग्रे चोपविष्टं तम् उवाच यदि जीवति
ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਹ ਅੰਗੂਠੀ ਲੈ ਲਈ। ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਮਾਰੁਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ—“ਜੇ ਉਹ ਜੀਵਿਤ ਹੋਣ…”।
Verse 11
रामः कथं न नयति शृङ्कितामब्रवीत् कपिः रामः सीते न जानीते ज्ञात्वा त्वां स नयिष्यति
ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਪੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਗੇ? ਹੇ ਸੀਤੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਠਿਕਾਣਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਪਤਾ ਲੱਗਦੇ ਹੀ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।”
Verse 12
रावणं राक्षसं हत्वा सबलं देवि मा शुच साभिज्ञानं देहि मे त्वं मणिं सीताददत्कपौ
“ਹੇ ਦੇਵੀ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰ। ਪਛਾਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਣੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ।” ਤਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਪੀ ਨੂੰ ਉਹ ਰਤਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
Verse 13
उवाच मां यथा रामो नयेच्छीघ्रं तथा कुरु रामश् च इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः त्वां मार्गयेत् प्रेषयेच्च मामिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः काकाक्षिपातनकथाम् प्रतियाहि हि शोकह
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕਿ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਲੈ ਜਾਵੇ।” (ਕੁਝ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਸਤਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ…’ ਪਾਠ ਹੈ; ਹੋਰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ‘ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜੇ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।) “ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਖ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸ”—ਇਉਂ ਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਖਿਆ।
Verse 14
मणिं कथां गृहीत्वाह हनूमान्नेष्यते पतिः अथवा ते त्वरा काचित् पृष्ठमारुह मे शुभे
ਮਣੀ ਅਤੇ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਤੇਰਾ ਪਤੀ (ਰਾਮ) ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ/ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਆਵੇਗਾ। ਜਾਂ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ।”
Verse 15
अद्य त्वां दर्शयिष्यामि ससुग्रीवञ्च राघवम् सीताब्रवीद्धनूमन्तं नयतां मां हि राघवः
“ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਗਰੀਵ ਸਮੇਤ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ।” ਤਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰਾਘਵ ਮੈਨੂੰ (ਇਥੋਂ) ਲੈ ਜਾਵੇ।”
Verse 16
हनूमान् स दशग्रीव दर्शनोपायमाकरोत् वनं बभञ्ज तत्पालान् हत्वा दन्तनखादिभिः
ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇਕ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਗ਼ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ, ਨਖਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 17
हत्वातु किङ्करान् सर्वान् सप्त मन्त्रिसुतानपि पुत्रमक्षं कुमारञ्च शक्रजिच्च बबन्ध तम्
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕਿੰਕਰਾਂ (ਸੇਵਕਾਂ) ਨੂੰ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਕਸ਼ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਜਿਤ (ਇੰਦਰਜਿਤ) ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
Verse 18
नागपाशेन पिङ्गाक्षं दर्शयामास रावणम् उवाच रावणः कस्त्वं मारुतिः प्राह रावणम्
ਨਾਗਪਾਸ ਨਾਲ ਪਿੰਗਾਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਬੋਲਿਆ—“ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?” ਤਦ ਮਾਰੁਤੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
Verse 19
रामदूतो राघवाय सीतां देहि मरिष्यसि रामबाणैर् हतः सार्धं लङ्कास्थै राक्षसैर् ध्रुवम्
ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ। ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਵਾਪਸ ਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮਰੇਂਗਾ—ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।
Verse 20
रावणो हन्तुमुद्युक्तो विभीषणनिवारितः दीपयामास लाङ्गलं दीप्तपुच्छः स मारुतिः
ਰਾਵਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਪੁੱਛ ਵਾਲੇ ਮਾਰੁਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁੱਛ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰ ਲਿਆ।
Verse 21
दग्ध्वा लङ्कां राक्षसांश् च दृष्ट्वा सीतां प्रणम्य ताम् समुद्रपारमागम्य दृष्टा सीतेति चाब्रवीत्
ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ—“ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।”
Verse 22
अङ्गदादीनङ्गदाद्यैः पीत्वा मधुवने मधु जित्वा दधिमुखादींश् च दृष्ट्वा रामञ्च ते ऽब्रुवन्
ਅੰਗਦ ਆਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਪੀ ਕੇ, ਦਧੀਮੁਖ ਆਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
Verse 23
दृष्टा सीतेति रामो ऽपि हृष्टः पप्रच्छ मारुतिम् कथं दृष्ट्वा त्वया सीता किमुवाच च माम्प्रति
“ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤੀ (ਹਨੁਮਾਨ) ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ—ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
Verse 24
सीताकथामृतेनैव सिञ्च मां कामवह्निगम् हनूमानब्रवीद्रामं लङ्घयित्वाब्धिमागतः
“ਸੀਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ—ਮੈਂ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਿਹਾ।
Verse 25
सीतां दृष्ट्वा पुरीं दग्ध्वा सीतामणिं गृहाण वै हत्वा त्वं रावणं सीतां प्राप्स्यसे राम मा शुच
ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਨਗਰੀ ਸਾੜ ਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਮਣੀ ਲੈ ਲੈ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਮ—ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।
Verse 26
गृहीत्वा तं मणिं रामो रुरोद विरहातुरः मणिं दृष्ट्वा जानकी मे दृष्टा सीता नयस्व माम्
ਉਹ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਰਾਮ ਰੋ ਪਏ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ—“ਮਣੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਲੈ ਚੱਲ।”
Verse 27
तया विना न जीवामि सुग्रीवाद्यैः प्रबोधितः समुद्रतीरं गतवान् तत्र रामं विभीषणः
“ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਸੁਗਰੀਵ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਸਮੁੰਦਰ-ਕੰਢੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 28
गतस्तिरस्कृतो भ्रात्रा रावणेन दुरात्मना रामाय देहि सीतां त्व मित्युक्तेनासहायवान्
ਦੁਰਾਤਮਾ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ; “ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦੇ” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 29
रामो विभीषणं मित्रं लङ्कैश्वर्ये ऽभ्यषेचयत् समुद्रं प्रार्थयन्मार्गं यदा नायात्तदा शरैः
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦਾ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲੋਂ ਰਾਹ ਮੰਗਿਆ; ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ।
Verse 30
भेदयामास रामञ्च उवाचाब्धिः समागतः नलेन सेतुं बध्वाब्धौ लङ्कां व्रज गभीरकः
ਤਦ ਸਮੁੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ— “ਹੇ ਗੰਭੀਰ ਵੀਰ! ਨਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਸੇਤੂ ਬਣਵਾ ਕੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਜਾ।”
Verse 31
अहं त्वया कृतः पूर्वं रामो ऽपि नलसेतुना कृतेन तरुशैलाद्यैर् गतः पारं महोदधेः वानरैः स सुवेलस्थः सह लङ्कां ददर्श वै
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਨਲ ਦੇ ਸੇਤੂ ਨਾਲ—ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ—ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਵੇਲ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਵੇਖੀ।
Frequently Asked Questions
The immediate problem is the ocean-crossing to reach Laṅkā; it is resolved first by Hanumān’s leap (mission success), and later at campaign-scale by the Ocean’s instruction to build Nala’s bridge (setu) for the vānaras and Rāma.
Hanumān offers Rāma’s ring as proof; Sītā then gives her jewel as a return-token and message, enabling Rāma to trust the report and proceed decisively.
Vibhīṣaṇa, rejected for advising righteousness, approaches Rāma; Rāma accepts him as a friend and consecrates him to Laṅkā’s sovereignty, modeling dharmic statecraft through protection, legitimacy, and strategic coalition.