Adhyaya 8

Verse 1

ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रेषित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः विरथ इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः आह्वयामास इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ अष्टमो ऽध्यायः श्रीरामावतारकथनं नारद उवाच रामः पम्पासरो गत्वा शोचन् स शर्वरीं ततः हनूमता स सुग्रीवं नीतो मित्रञ्चकार ह

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਰਾਮ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ।

Verse 2

सप्त तालान् विनिर्भिद्य शरेणैकेन पश्यतः पादेन दुन्दुभेः कायञ् चिक्षेप दशयोजनं

ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕੋ ਬਾਣ ਨਾਲ ਸੱਤ ਤਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਭੇਦ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 3

तद्रिपुं बालिनं हत्वा भ्रातरं वैरकारिणम् किष्किन्धां कपिराज्यञ्च रुमान्तारां समर्पयत्

ਭਰਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੈਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਉਸ ਵੈਰੀ ਬਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੁਮਾਂਤਾਰਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 4

ऋष्यमूके हरीशाय किष्किन्धेशो ऽब्रवीत्स च सीतां त्वं प्राश्यसे यद्वत् तथा राम करोमि ते

਋ਸ਼੍ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਹਰੀਸ਼ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਓ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 5

तच् छ्रुत्वा माल्यवत्पृष्ठे चातुर्मास्यं चकार सः किष्किन्धायाञ्च सुग्रीवो यदा नायाति दर्शनं

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤ ਨਿਭਾਇਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

Verse 6

तदाब्रवीत्तं रामोक्तं लक्ष्मणो व्रज राघवम् न स सङ्कुचितः पन्था येन बाली हतो गतः

ਤਦ ਰਾਮ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਰਾਘਵ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਹ ਰਾਹ ਤੰਗ ਨਹੀਂ—ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਵਾਲੀ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।”

Verse 7

समये तिष्ठ सुग्रीव मा बालिपथमन्वगाः सुग्रीव आह संसक्तो गतं कालं न बुद्धवान्

“ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਟਿਕ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ; ਵਾਲੀ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਾ ਕਰ।” ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬੋਲਿਆ—“ਮੈਂ ਲਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਿਹਾ; ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।”

Verse 8

इत्युक्त्वा स गतो रामं नत्वोवाच हरीश्वरः आनीता वानराः सर्वे सीतायाश् च गवेषणे

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਹਰੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 9

आनरेन्द्रमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अब्रवीत्तत् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः प्राप्स्यसि यथा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सुग्रीवमाह सङ्क्रुद्ध इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः सुग्रीव ऋद्धिसंसक्त इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्वन्मतात् प्रेषयिष्यामि विचिन्वन्तु च जानकीम् पूर्वादौ मासमायान्तु मासादूर्ध्वं निहन्मि तान्

ਤੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਖੋਜ-ਦਲ ਭੇਜਾਂਗਾ; ਉਹ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ। ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣ; ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਕੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 10

इत्युक्ता वानराः पूर्व- पश्चिमोत्तरमार्गगाः जग्मू रामं ससुग्रीवम् अपश्यन्तस् तु जानकीम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵਾਨਰ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ; ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਕੋਲ ਗਏ, ਪਰ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।

Verse 11

रामाङ्गुलीयं सङ्गृह्य हनूमान् वानरैः सह दक्षिणे मार्गयामास सुप्रभाया गुहान्तिके

ਰਾਮ ਦੀ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਲੈ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਹ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਨਿਕਲਿਆ।

Verse 12

मासादूर्ध्वञ्च विन्यस्ता अपश्यन्तस्तु जानकीम् ऊचुर्वृथा मरिष्यामो जटायुर्धन्य एवसः

ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਜਾਨਕੀ ਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਬੋਲੇ—“ਅਸੀਂ ਵਿਅਰਥ ਮਰਾਂਗੇ; ਜਟਾਯੂ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧੰਨ ਸੀ।”

Verse 13

सीतार्थे यो ऽत्यजत् प्राणान् रावणेन हतो रणे तच् छ्रुत्वा प्राह सम्पातिर् विहाय कपिभक्षणं

“ਸੀਤਾ ਲਈ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ”—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਬੰਦਰ-ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 14

भ्रातासौ मे जटायुर्वै मयोड्डीनो ऽर्कमण्डलम् अर्कतापाद्रक्षितो ऽगात् दग्धपक्षो ऽहमब्भ्रगः

ਜਟਾਯੂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੋਰ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਤੱਕ ਉੱਡ ਗਿਆ; ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਾਹਕ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਪਰ ਸੜੇ ਪੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਗਾਮੀ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 15

रामवार्ताश्रवात् पक्षौ जातौ भूयो ऽथ जानकीम् पश्याम्यशोकवनिका- गतां लङ्कागतां किल

ਰਾਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਜਿਵੇਂ ਮੁੜ ਨਵੇਂ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ—ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।

Verse 16

शतयोजनविस्तीर्णे लवणाब्धौ त्रिकूटके ज्ञात्वा रामं ससुग्रीवं वानराः कथयन्तु वै

ਸੌ ਯੋਜਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੇ ਲਵਣ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਵਾਨਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ।