Vamana Purana — Saptarishis Seek Uma for Shiva, Shloka 61

The Saptarishis Seek Uma for Shiva: Himavan Grants the Marriage

Devanagari script

सोमप्रभोवाच तपश्चर्या द्विजश्रेष्ठ पार्वत्या येन हेतुना तं शृणुष्व त्वियं काली हरं भर्तारमिच्छति

Transliteration

somaprabhovāca tapaścaryā dvijaśreṣṭha pārvatyā yena hetunā taṃ śṛṇuṣva tviyaṃ kālī haraṃ bhartāramicchati

Translation

ସୋମପ୍ରଭା କହିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପଶ୍ଚର୍ୟାର କାରଣ ଶୁଣ; ଏହି କାଳୀ ହରଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Word by Word

• सोमप्रभा: Somaprabhā
• सोमप्रभा: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: सोम + प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• तपश्चर्या: austerity-practice
• तपश्चर्या: कर्ता (Kartā/Topic/Subject)
• Type: Noun
• Root: तपस् + चर्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तपसः चर्या)

• द्विजश्रेष्ठ: O best of twice-born
• द्विजश्रेष्ठ: सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठः)

• पार्वत्या: by Pārvatī
• पार्वत्या: करण/कर्ता-साधन (Karaṇa/Agentive instrumental: 'by Pārvatī')
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• येन: by which
• येन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun: 'by which')

• हेतुना: by reason/cause
• हेतुना: करण (Karaṇa/Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• तम्: that (matter)
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/लोट्), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• तु: indeed/now
• तु: सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोध (particle: 'now/indeed')

• इयम्: this (woman)
• इयम्: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• काली: Kālī
• काली: कर्ता (Kartā/Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: काली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम (proper name/epithet)

• हरम्: Hara (Śiva)
• हरम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• भर्तारम्: as husband
• भर्तारम्: कर्म (Karma/Object complement)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• इच्छति: desires
• इच्छति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Speakers

• Somaprabhā to the Bhikṣu (reported within Pulastya–Nārada frame)

Primary Deities

• Kālī/Pārvatī (Devī)
• Hara (Śiva)

Key Themes

• Shaivism
• Śakti-Śiva relationship
• Tapas (austerity) as means to a dharmic aim
• Marriage as sacred union (śiva-śakti)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Desire is presented in a sanctified frame: not mere craving, but a purposeful vow (tapaścaryā) oriented toward a dharmic, cosmic union—channeling intention through discipline.

How does this fit the Pancalakshana?

Carita/Vamśānucarita-type episode: it explains motivations behind divine actions (Devī’s tapas) within the Purāṇic narrative tradition.

What is the symbolic significance?

Kālī seeking Hara signals the reintegration of transformative power (Kālī/Śakti) with stabilizing consciousness (Śiva/Hara), a classic Purāṇic emblem of cosmic balance.