Vamana Purana — Saptarishis Seek Uma for Shiva, Shloka 44

The Saptarishis Seek Uma for Shiva: Himavan Grants the Marriage

Devanagari script

पूजां करोति तस्यैव तं पश्यति मुहुर्मुहुः ततो ऽस्यास्तुष्टिमगमच्छ्रद्धया त्रिपुरान्तकृत्

Transliteration

pūjāṃ karoti tasyaiva taṃ paśyati muhurmuhuḥ tato 'syāstuṣṭimagamacchraddhayā tripurāntakṛt

Translation

ସେ କେବଳ ତାହାଙ୍କରେ ପୂଜା କଲା ଓ ପୁନଃପୁନଃ ତାହାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ତାପରେ ତାହାର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ (ଶିବ) ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Word by Word

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• करोति: does, performs
• करोति: क्रिया (Verb/action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• एव: indeed, only
• एव: सम्बन्ध (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• पश्यति: sees
• पश्यति: क्रिया (Verb/action)
• Type: Verb
• Root: पश्/दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मुहुः: again and again
• मुहुः: कालाधिकरण (Frequency adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्त्यर्थक-अव्ययम् (adverb: repeatedly)

• मुहुः: again and again
• मुहुः: कालाधिकरण (Frequency adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्त्यर्थक-अव्ययम् (reduplication for emphasis)

• ततः: then, thereupon
• ततः: सम्बन्ध (Sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम् (from that/thereupon)

• अस्याः: of her
• अस्याः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• तुष्टिम्: satisfaction
• तुष्टिम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अगमत्: attained, reached
• अगमत्: क्रिया (Verb/action)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: करण (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्रिपुरान्तकृत्: the destroyer of Tripura (Śiva)
• त्रिपुरान्तकृत्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर + अन्त + कृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः: ‘त्रिपुरस्य अन्तं करोति’ (कृ धातोः क्विप् = कृत्)

Speakers

• Narratorial voice

Primary Deities

• Pārvatī
• Śiva (Tripurāntaka/Hara)

Key Themes

• Shaivism
• Bhakti
• Pūjā
• Śraddhā
• Darśana (repeated beholding)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Steady, repeated attention (muhur muhuḥ) and faith (śraddhā) are portrayed as decisive causes for divine grace—devotion matures through constancy rather than novelty.

How does this fit the Pancalakshana?

This is devotional-ethical narrative (ākhyāna) illustrating dharma/bhakti-phala (the fruit of worship), not a cosmological (sarga/pratisarga) passage.

What is the symbolic significance?

Tripurāntaka signifies the overcoming of the ‘triple’ bonds/impurities; Śiva’s pleasure arising from śraddhā highlights that inner alignment is the true ‘offering’ that activates ritual and image-worship.