Adhyaya 68: Prahlada’s Instructions to Bali on Vishnu Worship, Monthly Gifts, and Building Hari’s Temple

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे सप्तषष्टितमो ऽध्यायः बलिरुवाच भवता कथितं सर्वं समाराध्य जनार्दनम् या गतिः प्राप्यते लोके तां मे वक्तुमिहार्हसि

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବାମନପୁରାଣରେ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବଲି କହିଲେ—ଆପଣ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସମାରାଧନା କରିବା ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କହିଛନ୍ତି; ଏବେ ସେଇ ଉପାସନାରେ ଏହି ଲୋକରେ ଯେ ‘ଗତି’ (ପରମ ଗନ୍ତବ୍ୟ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ମୋତେ ଏଠାରେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 2

केनार्चनेन देवस्य प्रीतिः समुपजायते कानि दानानि शस्तानि प्रीणनाय जगद्गुरोः

କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦେବାର୍ଚ୍ଚନାରେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ଉପଜେ? ଏବଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରୀଣିତ କରିବା ପାଇଁ କେଉଁ କେଉଁ ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ?

Verse 3

उपवासादिकं कार्यं कस्यां तिथ्यां महोदयम् कानि पुण्यानि शस्तानि विष्णोस्तुष्टिप्रदानि वै

କେଉଁ ତିଥିରେ ଉପବାସ ଆଦି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମହୋଦୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ? ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ଦେଇଥିବା କେଉଁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି?

Verse 4

यच्चान्यदपि कर्त्तव्यं हृष्टरूपैरनालसैः तदप्यशेषं दैत्येन्द्र ममाख्यातुमिहार्हसि

ଆଉ ଯାହା କିଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଛି—ହର୍ଷିତ ସ୍ୱଭାବ ଓ ଅଳସତାହୀନ ଲୋକମାନେ ଯେପରି କରନ୍ତି—ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ସେସବୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଛାଡ଼ିନାହିଁ ଏଠାରେ ମୋତେ କହିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 5

प्रह्लाद उवाच श्रद्दधानैर्भक्तिपरैर्यान्युद्दिश्य जनार्दनम् बले दानानि दीयन्ते तानूचुर्मुनयो ऽक्षयान्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ବଲି, ଶ୍ରଦ୍ଧାସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଭକ୍ତିପରାୟଣ ଲୋକେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁନିମାନେ ଅକ୍ଷୟ (ଅଶେଷ ଫଳଦାୟୀ) ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

Verse 6

ता एव तिथयः शस्ता यास्वभ्यर्च्य जगत्पतिम् तच्चित्तस्तन्मयो भूत्वा उपवासी नरो भवेत्

ଯେ ତିଥିଗୁଡ଼ିକରେ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କରି, ଚିତ୍ତକୁ ତାଙ୍କଠାରେ ନିଶ୍ଚଳ କରି, ତାଙ୍କରେ ତନ୍ମୟ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟ ଉପବାସ କରିବ—ସେଇ ତିଥିଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 7

पूजितेषु द्विजेन्द्रेषु पूजितः स्याज्जनार्दनः एतान् द्विषन्ति ये मूढास्ते यान्ति नरकं ध्रुवम्

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନେ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ) ପୂଜିତ ହେଲେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେ ମୂଢ଼ ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 8

तानर्चयेन्नरो भक्त्या ब्राह्मणान् विष्णुतत्परः एवमाह हरिः पूर्वं ब्राह्मणा मामकी तनुः

ବିଷ୍ଣୁପରାୟଣ ନର ଭକ୍ତିସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁ। ହରି ପୂର୍ବେ କହିଥିଲେ— ‘ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋର ନିଜ ଦେହ।’

Verse 9

ब्राह्मणो नावमन्तव्यो बुधो वाप्यबुधो ऽपि वा सो ऽपि दिव्या तनुर्विष्णोस्तस्मात् तामर्चयेन्नरः

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ— ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଉନ୍ତୁ କି ଅବୁଦ୍ଧ। ସେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତନୁ; ତେଣୁ ନର ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁ।

Verse 10

तान्येव च प्रशस्तानि कुसुमानि महासुर यानि स्युर्वर्णयुक्तानि रसगन्धयुतानि च

ହେ ମହାସୁର! ଯେ ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକ ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣଯୁକ୍ତ ଏବଂ ରସ (ମକରନ୍ଦ) ଓ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ, ସେଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।

Verse 12

विशेषतः प्रवक्ष्यामि पुष्पाणि तिथयस्तथा दानानि च प्रशस्तानि माधवप्रीणनाय तु / 68.11 जाती शताह्वा सुमनाः कुन्दं बहुपुटं तथा बाणञ्च चम्पकाशोकं करवीरं च यूथिका

ମାଧବଙ୍କୁ ପ୍ରୀଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ପୁଷ୍ପ, ତିଥି ଏବଂ ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ବିଶେଷଭାବେ କହୁଛି। (ପୁଷ୍ପ:) ଜାତୀ, ଶତାହ୍ୱା, ସୁମନା, କୁନ୍ଦ, ବହୁପୁଟ, ବାଣ, ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, କରବୀର ଓ ଯୂଥିକା।

Verse 13

पारिभद्रं पाटला च बकुलं गिरिशालिनी तिलकं च जपाकुसुमं पीतकं नागरं त्वपि

ପାରିଜାତ/ପାରିଭଦ୍ର, ପାଟଲା, ବକୁଳ, ଗିରିଶାଲିନୀ, ତିଳକ, ଜପାକୁସୁମ (ଜବା), ପୀତକ ଓ ନାଗର—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।

Verse 14

एतानि हि प्रशस्तानि कुसुमान्यच्युतार्चने सुरभीणि तथान्यानि वर्जयित्वा तु केतकीम्

ଏହିମାନେ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ପ୍ରଶସ୍ତ ପୁଷ୍ପ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ନିଆଯାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ କେତକୀ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 15

बिल्वपत्रं शमीपत्रं पत्रं भृङ्गमृगाङ्कयोः तमालामलकीपत्रं शस्तं केशवपूजने

କେଶବ (ବିଷ୍ଣୁ) ପୂଜାରେ ବିଲ୍ୱପତ୍ର, ଶମୀପତ୍ର, ଭୃଙ୍ଗ ଓ ମୃଗାଙ୍କର ପତ୍ର, ଏବଂ ତମାଳ ଓ ଆମଳକୀର ପତ୍ର ପ୍ରଶସ୍ତ।

Verse 17

येषामपि हिच पुष्पाणि प्रशस्तान्यच्युतार्चने पल्लवान्यपि तेषां स्तुः पत्राण्यर्चाविधौ हरेः 68.16 वीरुधां च प्रवालेन बर्हिषा चार्चयेत्तथा नानारूपैश्चाम्बुभवैः कमलेन्दीवरादिभिः

ଯେଉଁ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ପୁଷ୍ପ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ପ୍ରଶସ୍ତ, ସେମାନଙ୍କର ପଲ୍ଲବ ଓ ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚାବିଧିରେ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ। ଲତାମାନଙ୍କର କୋମଳ ପ୍ରବାଳ ଓ ବର୍ହିଷ (କୁଶ) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ କମଳ, ଇନ୍ଦୀବର ଆଦି ନାନା ପ୍ରକାର ଜଳଜ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 18

प्रवालैः शुचिभिः श्लक्ष्णैर्जलप्रक्षालितैर्बले वनस्पतीनामर्च्येत तथा दूर्वाग्रपल्लवैः

ହେ ବଲି! ଜଳରେ ପ୍ରକ୍ଷାଳିତ, ଶୁଚି ଓ ମସୃଣ ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଦୂର୍ବା ଘାସର ଅଗ୍ରଭାଗର କୋମଳ ପଲ୍ଲବ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ (ଦେବତାଙ୍କ) ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 19

चन्दनेनानुलिम्पेत कुङ्कुमेन प्रयत्ननतः उशीरपद्मकाभ्यां च तथा कालीयकादिना

ଦେବତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନଲେପ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଅନୁଲିପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଉଶୀର ଓ ପଦ୍ମକର ସୁଗନ୍ଧ, ତଥା କାଳୀୟକ ଆଦି ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 20

महिषाख्यं कणं दारु सिह्लकं सागरुं सिता शङ्खं जातीफलं श्रीशे धूपानि स्युः प्रियाणि वै

ମହିଷାଖ୍ୟ, କଣ, ଦାରୁ, ସିହ୍ଲକ, ସାଗରୁ, ଶ୍ୱେତ ଶଙ୍ଖଚୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜାତୀଫଳ—ଏହି ଧୂପଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରୀଶ (ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି)ଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରିୟ।

Verse 21

हविषा संस्कृता ये तु यवगोधूमशालयः तिलमुद्गादयो माषा व्रीहयश्च प्रिया हरेः

ହବିଷ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଯବ, ଗୋଧୂମ ଓ ଶାଳି-ଚାଉଳ; ତଥା ତିଳ, ମୁଗ ଆଦି ଡାଲ, ମାଷ (ଉଡ଼ଦ) ଓ ଚାଉଳ—ଏସବୁ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ।

Verse 22

गोदानानि पवित्राणि भूमिदानानि चानघ वस्त्रान्नस्वर्णदानानि प्रीतये मधुघातिनः

ହେ ଅନଘ! ଗୋଦାନ ପବିତ୍ର, ଭୂମିଦାନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ତଥା ବସ୍ତ୍ର, ଅନ୍ନ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଦାନ ମଧୁଘାତି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ।

Verse 23

माघमासे तिला देयास्तिलधेनुश्च दानव इन्धनादीनि च तथा माधवप्रीणनाय तु

ମାଘ ମାସରେ ତିଳ ଦେବା ଉଚିତ; ହେ ଦାନବ! ‘ତିଳଧେନୁ’ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ତଥା ଇନ୍ଧନ ଆଦି ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ—ଏସବୁ ମାଧବ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରୀଣନ ପାଇଁ।

Verse 24

फाल्गुने व्रीहयो मुद्गा वस्त्रकृष्णाजिनादिकम् गोविन्दप्रीणनार्थाय दातव्यं पुरुषर्षभैः

ଫାଲ୍ଗୁଣ ମାସରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରୀତ କରିବା ପାଇଁ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଧାନ-ଚାଉଳ, ମୁଦ୍ଗ (ମୁଗ), ବସ୍ତ୍ର ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଆଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

चैत्रे चित्राणि वस्त्राणि शयनान्यासनानि च विष्णोः प्रीत्यर्थमेतानि देयानि ब्राह्मणेष्वथ

ଚୈତ୍ର ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ବିଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଶୟନ ଓ ଆସନ ଆଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

गन्धमाल्यानि देयानि वैशाखे सुरभीणि वै देयानि द्विजमुख्येभ्यो मधुसूदनतुष्टये

ବୈଶାଖ ମାସରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପମାଳା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦେୟ।

Verse 27

उदकुम्भाम्बुधेनुं च तालवृन्तं सुचन्दनम् त्रिविक्रमस्य प्रीत्यर्थं दातव्यं साधुभिः सदा

ଜଳକୁମ୍ଭ, ଅମ୍ବୁଧେନୁ (ଜଳଦାନ ପାତ୍ର), ତାଳପତ୍ର ପଂଖା ଓ ଉତ୍ତମ ଚନ୍ଦନ—ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ସାଧୁମାନେ ସଦା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 28

उवानद्युगलं छत्रं लवणामलकादिकम् आषाढे वामनप्रीत्यै दातव्यानि तु भक्तितः

ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ବାମନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଭକ୍ତିସହିତ ପାଦୁକାର ଯୁଗଳ, ଛତା, ଲୁଣ ଓ ଆମଳକ ଆଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

घृतं च क्षीरकुम्भाश्च घृतधेनुफलानि च श्रावणे श्रीधरप्रीत्यै दातव्यानि विपश्चिता

ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ପ୍ରୀତିନିମିତ୍ତେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଘିଅ, ଦୁଧଭରା କୁମ୍ଭ, ‘ଘୃତଧେନୁ’ ଓ ଫଳାଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 30

मासि भाद्रपदे दद्यात् पायसं मधुसर्पिषी हृषीकेशप्रीणनार्थं लवणं सगुडोदनम्

ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ପ୍ରୀଣନାର୍ଥେ ମଧୁ ଓ ଘିଅ ସହିତ ପାୟସ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଲୁଣ ଓ ଗୁଡ଼ମିଶ୍ରିତ ପକା ଭାତ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 31

तिलास्तुरङ्गं वृषभं दधि ताम्रायसादिकम् प्रीत्यर्थं पद्मनाभस्य देयमाश्वयुजे नरैः

ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ପ୍ରୀତିନିମିତ୍ତେ ଲୋକମାନେ ତିଳ, ଘୋଡ଼ା, ବୃଷଭ, ଦହି ଏବଂ ତାମ୍ର-ଲୋହା ଆଦି ବସ୍ତୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

रजतं कनकं दीपान् मणिमुक्ताफलादिकम् दामोदरस्य तुष्ट्यर्थं प्रदद्यात् कार्तिके नरः

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦାମୋଦରଙ୍କ ତୁଷ୍ଟିନିମିତ୍ତେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପା, ସୁନା, ଦୀପ ଏବଂ ମଣି-ମୁକ୍ତା ଆଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

खरोष्ट्राश्वतरान् नागान् यानयुग्यमजाविकम् दात्वयं केशवप्रीत्यै मासि मार्गशिरे नरैः

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ କେଶବଙ୍କ ପ୍ରୀତିନିମିତ୍ତେ ଲୋକମାନେ ଗଧା, ଉଠ, ଖଚ୍ଚର, ହାତୀ, ଯାତ୍ରାଯୋଗ୍ୟ ଯାନ ଏବଂ ଛେଳି-ମେଘା ଆଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 34

प्रासादनगरादीनि गृहप्रावरणादिकम् नारायणस्य तुष्ट्यर्थं पौषे देयानि भक्तितः

ପୌଷ ମାସରେ ଭକ୍ତିସହିତ ନାରାୟଣଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ପ୍ରାସାଦ, ନଗର ଆଦି ଏବଂ ଗୃହର ଆବରଣ ଓ ଗୃହୋପକରଣ ଆଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

दासीदासमलङ्कारमन्नं षड्रससंयुतम् पुरुषोत्तमस्य तुष्ट्यर्थं प्रदेयं सार्वकालिकम्

ଦାସୀ-ଦାସ, ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ଷଡ୍ରସଯୁକ୍ତ ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ସର୍ବକାଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

यद्यदिष्टतमं किञ्चिद्यद्वाप्यस्ति शुचि गृहे तत्तद्वि देयं प्रीत्यर्थं देवदेवाय चक्रिणे

ଯାହା କିଛି ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ, କିମ୍ବା ଘରେ ଯେ କିଛି ଶୁଚି (ଯୋଗ୍ୟ) ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି—ତାହା ପ୍ରୀତିର୍ଥେ ଦେବଦେବ, ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦାନ/ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 37

यः कारयेन्मन्दिरं केशवस्य पुण्यांल्लोकान् स जयेच्छाश्वतान् वै दत्त्वारामान् पुष्पफलाभिपन्नान् भोगान् भुङ्क्ते कामातः श्लाघनीयान्

ଯେ କେଶବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଏ, ସେ ପୁଣ୍ୟଲୋକ—ନିଶ୍ଚୟ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ—ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏବଂ ପୁଷ୍ପ-ଫଳସମୃଦ୍ଧ ଆରାମ ଦାନ କରି, ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।

Verse 38

पितामहस्य पुरतः कुलान्यष्टौ तु यानि च तारयेदात्मना सार्धं विष्णोर्मन्दिरकारकः

ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାତା ନିଜ ସହିତ ନିଜ କୁଳର ଆଠ ପିଢ଼ିକୁ ତାରେ।

Verse 39

इमाश् च पितरो दैत्य गाथा गायन्ति योगिनः पुरतो यदुसिंहस्य ज्यामघस्य तपस्विनः

ହେ ଦୈତ୍ୟ! ଏହି ପିତୃମାନେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପରି ପବିତ୍ର ଗାଥା ଗାଆନ୍ତି, ଯଦୁସିଂହ ତପସ୍ବୀ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ।

Verse 40

अपि नः स कुले कश्चिद् विष्णुभक्तो भविष्यति हरिमन्दिरकर्ता यो भविष्यति शिचिव्रतः

ଆମ କୁଳରେ କିଏ ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ହେବେ କି? ଯିଏ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବେ ଏବଂ ଶୁଚିବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହିବେ?

Verse 41

अपि नः सन्ततौ जायेद् विष्ण्वालयविलेपनम् सम्मार्जनं च धर्मात्मा करिष्यति च भक्तितः

ଆମ ସନ୍ତତିରେ କିଏ ଜଣେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଜନ୍ମିବେ କି, ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଳୟର ବିଲେପନ ଓ ସମ୍ମାର୍ଜନ କରିବେ?

Verse 42

अपि नः सन्ततौ जातो ध्वजं चकेशवमन्दिरे दास्यते देवदेवाय दीपं पुष्पानुलेपनम्

ଆମ ସନ୍ତତିରେ କିଏ ଜଣେ ଜନ୍ମି କେଶବମନ୍ଦିରେ ଧ୍ୱଜ ଦେବେ କି? ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଦୀପ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନୁଲେପନ ଅର୍ପଣ କରିବେ କି?

Verse 43

महापातकयुक्तो वा पातकी चोपपातकी विमुक्तपापो भवति विष्ण्वायतनचित्रकृत्

ମହାପାତକଯୁକ୍ତ ହେଉ କି ପାତକୀ ଓ ଉପପାତକୀ ହେଉ—ଯେ ବିଷ୍ଣୁ ଆୟତନରେ ଚିତ୍ର/ଅଳଙ୍କାର କାମ କରେ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 44

इत्थं पितॄणां वचनं श्रुत्वा नृपतिसत्तमः चकारायतनं भूम्यां ख्यं च लिम्पतासुर

ପିତୃମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମିରେ ଏକ ଦେବାଳୟ ନିର୍ମାଣ କରାଇ ତାହାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ; ଅସୁର ତାହାର ଲେପନ‑ପୋତନ କାମ କଲା।

Verse 45

विभूतिभिः केशवस्य केशवाराधने रतः नानाधातुविकारैश्च पञ्चवर्णैश्च चित्रकैः

କେଶବାରାଧନରେ ରତ ହୋଇ ସେ ବିଭୂତିଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ନାନା ଧାତୁ‑ବିକାର ଓ ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ରାଳଙ୍କାରରେ ପୂଜା କଲେ।

Verse 46

ददौ दीपानि विधिवद् वासुदेवालये बले सुगन्धितैलपूर्णानि घृतपूर्णानि च स्वयम्

ବଲି ବାସୁଦେବାଳୟରେ ବିଧିମତେ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କଲେ—କିଛି ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲପୂର୍ଣ୍ଣ, କିଛି ଘୃତପୂର୍ଣ୍ଣ—ଏ ସବୁ ସେ ସ୍ୱହସ୍ତେ କଲେ।

Verse 47

नानावर्णा वैजयन्त्यो महारजनरञ्जिताः मञ्जिष्ठा नवरङ्गीयाः श्वेतपाटलिकाश्रिताः

ନାନାବର୍ଣ୍ଣର ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ଥିଲା, ପ୍ରବଳ ରଞ୍ଜକରେ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗିତ; ମଞ୍ଜିଷ୍ଠାରେ ରକ୍ତିମ, ନବ-ନବ ରଙ୍ଗରେ ଚିତ୍ରିତ, ଏବଂ ଶ୍ୱେତ ପାଟଲିକା ପୁଷ୍ପରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 48

आरामा विविधा हृद्याः पुष्पाढ्याः फलशालिनः लतापल्लवसंछन्ना देवदारुभिरावृताः

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ହୃଦ୍ୟ ଆରାମ (ଉଦ୍ୟାନ) ଥିଲା, ପୁଷ୍ପରେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଫଳରେ ଭରପୂର; ଲତା ଓ କୋମଳ ପଲ୍ଲବରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଏବଂ ଦେବଦାରୁ ଗଛରେ ଘେରା।

Verse 49

कारिताश्च महामञ्चाधिष्ठिताः कुशलैर्जनैः पौरोगवविधानज्ञै रत्नसंस्कारिभिर्द्दढै

ପୌରୋଗବ ବିଧାନଜ୍ଞ ଏବଂ ରତ୍ନସଦୃଶ ଦୃଢ ଅଳଙ୍କାର-ସଂସ୍କାରରେ ନିପୁଣ କୁଶଳ ଲୋକମାନେ ମହାମଞ୍ଚ ନିର୍ମାଣ କରି ସୁଯଥା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 50

तेषु नित्यं प्रपूज्यन्ते यतयो ब्रह्मचारिणः श्रोत्रिया ज्ञानसम्पन्ना दीनान्धविकलादयः

ସେହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ନିତ୍ୟ ଯତି ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହାସହ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବେଦଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକ ଏବଂ ଦୀନ, ଅନ୍ଧ, ବିକଳ ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 51

इत्थं स नृपतिः कृत्वा श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ज्यामघो विष्णुनिलयं गत इत्यनुशुश्रुमः

ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ସେ ନୃପତି ଜ୍ୟାମଘ ଏମିତି କରି ବିଷ୍ଣୁନିଲୟକୁ ଗଲେ—ଏହା ଆମେ ପରମ୍ପରାରୁ ଶୁଣିଛୁ।

Verse 52

तमेव चाग्यापि बले मार्गं ज्यामघकारितम् व्रजन्ति नरशार्दूल विष्णुलोकजिगीषवः

ହେ ନରଶାର୍ଦୂଳ! ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଜ୍ୟାମଘ ନିର୍ମିତ ସେହି ମାର୍ଗକୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।

Verse 53

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र कारयस्वालयं हरेः तमर्चयस्व यत्नेन ब्राह्मणांश्च बहुश्रुतान् पौराणिकान् विशेषेण सदाचाररताञ्शुचीन्

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଆଳୟ ନିର୍ମାଣ କରାଅ। ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର; ଏବଂ ବହୁଶ୍ରୁତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ—ବିଶେଷକରି ପୁରାଣଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ—ଯେମାନେ ଶୁଚି ଓ ସଦାଚାରରତ, ସମ୍ମାନ କର।

Verse 54

वासोभिर्भूषणै रत्नैर्गौभिर्भूकनकादिभिः विभवे सति देवस्य प्रीणनं कुरु चक्रिणः

ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିଲେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ, ରତ୍ନ, ଗୋ, ଭୂମି, ସୁନା ଇତ୍ୟାଦି ଦାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ କର।

Verse 55

एवं क्रियायोगरतस्य ते ऽद्य नूनं मुरारिः शुभदो भविष्यति नरा न सीदन्ति बले समाश्रिता विभुं जगन्नाथमनन्तमच्युतम्

ଏହିପରି ଆଜି କ୍ରିୟାଯୋଗ ଓ ଉପାସନାରେ ନିରତ ତୁମ ପାଇଁ ମୁରାରି ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭଦାତା ହେବେ। ଜଗନ୍ନାଥ ଅନନ୍ତ ଅଚ୍ୟୁତ ସମର୍ଥ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 56

पुलस्त्य उवाच इत्येवमुक्त्वा वचनं दितीश्वरो वैरोचनं सत्यमनुत्तमं हि संपूजितस्तेन विमुक्तिमाययौ संपूर्णकामो हरिपादभक्तः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏହିପରି ଦିତୀଶ୍ୱର ଦୈତ୍ୟରାଜ ବୈରୋଚନ (ବଳି)ଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଓ ଅନୁତ୍ତମ ବଚନ କହି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ତାଙ୍କର କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ହରିପାଦଭକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 57

गते हि तस्मिन् मुदिते पितामहे बलेर्बभौ मन्दिरमिन्दुवर्णम् महेन्द्रशिल्पिप्रवरो ऽथ केशवं स कारयामास महामहीयान्

ସେ ଯାଇଥିବା ପରେ ଏବଂ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ବଳି ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଏକ ମନ୍ଦିର ପ୍ରକଟ ହେଲା। ପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳ୍ପୀ କେଶବ ସେହି ମହାମହିମାନ୍ୱିତ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ।

Verse 58

स्वयं स्वभार्यासहितश्चकार देवालये मार्जनलेपनादिकाः क्रिया महात्मा यवशर्कराद्यां बलिं चकाराप्रतिमां मधुद्रुहः

ସେ ନିଜେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଦେବାଳୟରେ ମାର୍ଜନ, ଲେପନ ଆଦି କ୍ରିୟା କଲେ। ସେହି ମହାତ୍ମା ମଧୁଦ୍ରୁହ (ବିଷ୍ଣୁ) ଯବ, ଶର୍କରା ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ ଅପ୍ରତିମ ବଳି (ନୈବେଦ୍ୟ) ଅର୍ପଣ କରାଇଲେ।

Verse 59

दीपप्रदानं स्वयमायताक्षी विन्ध्यावली विष्णुगृहे चकार गेयं स धर्म्यश्रवणं च धीमान् पौराणिकैर्विप्रवरैरकारयत्

ବିଶାଳନେତ୍ରୀ ବିନ୍ଧ୍ୟାବଳୀ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁଗୃହରେ ଦୀପପ୍ରଦାନ କଲେ। ସେହି ବୁଦ୍ଧିମତୀ ପୁରାଣବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ୍ୟ ଗାନ ଓ ଧର୍ମକଥା-ଶ୍ରବଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଇଲେ।

Verse 60

तथाविधस्यासुरपुङ्गवस्य धर्म्ये सुमार्गे प्रतिसंस्थितस्य जगत्पतिर्दिव्यवपुर्जनार्दनस्तस्थौ महात्मा बलिरक्षणाय

ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳି ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ୍ୟ ସୁମାର୍ଗରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଜଗତ୍ପତି ଦିବ୍ୟବପୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମହାତ୍ମା ବଳିଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 61

सूर्यायुताभं मुसलं प्रगृह्य निघ्नन् स दुष्टारियूथापालान् द्वारि स्थितो न प्रददौ प्रवेशं प्राकारगुप्ते बलिनो गृहे तु

ଦଶହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତ ଗଦା ଧରି, ଶତ୍ରୁଦଳର ଦୁଷ୍ଟ ନାୟକମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରୁଥିବା ସେ, ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ରହିଲା ଏବଂ ପ୍ରାକାରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ବଳିଙ୍କ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ ଦେଲା ନାହିଁ।

Verse 62

द्वारि स्थिते धातरि रक्षपाले नारायणे सर्वगुणाभिरामे प्रासादमध्ये हरिमीशितारमभ्यर्चयामास सुरर्षिमुख्यम्

ସର୍ବଗୁଣାଭିରାମ, ଧାତା ଓ ରକ୍ଷକ ନାରାୟଣ ଦ୍ୱାରେ ପ୍ରହରୀ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବାବେଳେ, ପ୍ରାସାଦମଧ୍ୟରେ ଦେବର୍ଷିମୁଖ୍ୟ ଈଶିତା ହରିଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 63

स एवमास्ते ऽसुरराड् बलिस्तु समर्चयन् वै हरिपादपङ्कजौ सस्मार नित्यं हरिभषितानि स तस्य जातो विनयाङ्कुशस्तु

ଏଭଳି ଅସୁରରାଜ ବଳି ଅବସ୍ଥିତ ରହି, ନିରନ୍ତର ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିଲେ। ସେ ନିତ୍ୟ ହରି କହିଥିବା ବଚନ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ; ତେଣୁ ବିନୟ-ରୂପ ଅଙ୍କୁଶରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଆଚରଣବାନ ହେଲେ।

Verse 64

इदं च वृत्तं स पपाठ दैत्यराट् स्मरन् सुवाक्यानि गुरोः शुभानि तथ्यानि पथ्यानि परत्र चेह पितामहस्येन्द्रसमस्य वीरः

ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ଦୈତ୍ୟରାଜ ପଢ଼ି ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତନ କଲା; ଗୁରୁଙ୍କ ଶୁଭ, ସୁବଚନ ସ୍ମରଣ କରି—ଯାହା ସତ୍ୟ ଓ ପଥ୍ୟ, ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଉଭୟରେ ହିତକର—ଇନ୍ଦ୍ରସମ ବୀର ପିତାମହଙ୍କ ବଚନ ଥିଲା ସେ।

Verse 65

ये वृद्धवाक्यानि समाचरन्ति श्रुत्वा दुरुक्तान्यपि पूर्वतस्तु स्निग्धानि पश्चान्नवनीतशुद्धा मोदन्ति ते नात्र विचारमस्ति

ଯେମାନେ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ବଚନ ଆଚରଣ କରନ୍ତି—ପ୍ରଥମେ ଶୁଣିଲେ କଠୋର ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ—ପରେ ସେହି କଥା ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ନବନୀତ-ଶୁଦ୍ଧ ଘିଅ ପରି ନିର୍ମଳ ହୁଏ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 66

आपद्भुजङ्गदष्टस्य मन्त्रहीनस्य सर्वदा वृद्धवाक्यैषधा नूनं कुर्वन्ति किल निर्विषम्

ଆପଦା-ରୂପୀ ଭୁଜଙ୍ଗର ଦଂଶରେ ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ ସଦା ରକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରହୀନ ଲୋକ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧବଚନ-ଔଷଧ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଷକୁ ଯେନ ନିର୍ବିଷ କରିଦିଏ।

Verse 67

वृद्धवाक्यामृतं पीत्वा तदुक्तमनुमान्य च या तृप्तिर्जायते पुंसा सोमपाने कुतस्तथा

ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ବଚନାମୃତ ପାନ କରି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ କଥାକୁ ମାନ୍ୟ କଲେ ମନୁଷ୍ୟରେ ଯେ ତୃପ୍ତି ଜନ୍ମେ—ସୋମପାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ତୃପ୍ତି କେଉଁଠି?

Verse 68

आपत्तौ पतितानां येषां वृद्धा न सन्ति शास्तारः ते शोच्या बनधूनां जीवन्तो ऽपीह मृततुल्याः

ଆପଦାରେ ପତିତ ଯେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଶାସ୍ତା ଭାବେ ବୃଦ୍ଧ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋଚନୀୟ; ଏଠାରେ ଜୀବିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତତୁଲ୍ୟ।

Verse 69

आपद्ग्राहगृहीतानां वृद्धाः सन्ति न पण्डिताः येषां मोक्ष्यितारे वै तेषां सान्तिर्न विद्यते

ଆପଦା-ରୂପୀ ଗ୍ରାହରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଥାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଗଣାଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଯାହାଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେବାକୁ କେହି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 70

आपज्जलनिमग्नानां ह्रियतां व्यसनोर्मिभिः वृद्धवाक्यैर्विना नूनं नैवोत्तारं कथञ्चन

ଆପଦାର ଜଳରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ତରଙ୍ଗରେ ଭାସିଯାଉଥିବାମାନେ—ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ବିନା ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ପାର ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 71

तस्माद् यो वृद्धवाक्यानि शृणुयाद् विदधाति च स सद्यः सिद्धिमाप्नोति यथा वैरोचनो बलिः

ଏହିପରି ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣେ ଏବଂ ତଦନୁସାରେ କର୍ମ କରେ, ସେ ସତ୍ୱର ସିଦ୍ଧି ପାଏ—ଯେପରି ବୈରୋଚନପୁତ୍ର ବଳି ପାଇଥିଲେ।