Adhyaya 57: Prahlada’s Pilgrimage Circuit: Tirtha-Mahatmya from Naimisha to Rudrakoti and Shalagrama

Verse 4

देवदेवं तथेशानं संपूज्य विधिना ततः गयायां गोपतिं द्रष्टुं जगाम स महासुरः

हस्ते नक्षत्रे यथाविधि हस्तद्वयं पूजयेत; तत्र दोहदद्रव्यं यावकं स्मृतम्। पुनर्वसौ तु अङ्गुलीः पूजयेत; तत्र दोहदं पटोलः (तिक्तकर्कटी) निर्दिष्टः।

Verse 6

उदपाने तथा स्नात्वा तत्राभ्यर्च्य पितॄन् वशी गदापाणिं समभ्यर्च्य गोपतिं चापि शङ्करम्

Keśava/Vishnu implied as recipient of regulated worship and satisfaction through offerings (general Vaiṣṇava vrata-dāna frame)

Verse 8

तस्यां स्नात्वा समभ्यर्च्य गोप्रतारे कुशेशयम् उपोष्य रजनीमेकां विरजां नगरीं ययौ

ସେହି (ସରୟୂ) ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଗୋପ୍ରତାରରେ କୁଶେଶୟଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲା; ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି ବିରଜା ନଗରୀକୁ ଗଲା।

Verse 9

स्नात्वा विरजसे तीर्थे दत्त्वा पिण्डं पितॄंस् तथा दर्शनार्थ ययौ श्रीमान् अजितं पुरुषोत्तमम्

ବିରଜା-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲା; ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଜିତ—ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା।

Verse 10

तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षमक्षरं परमं शुचिः षड्रात्रमुष्य तत्रैव महेन्द्रं दक्षिणं ययौ

ସେହି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ଅକ୍ଷର, ପରମ ଓ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାରେ ଛଅ ରାତି ରହିଲା; ପରେ ଦକ୍ଷିଣ ମହେନ୍ଦ୍ରକୁ ଗଲା।

Verse 11

तत्र देववरं शंभुमर्द्धनारीश्वरं हरम् दृष्ट्वार्च्य संपूज्य पितॄन् महेन्द्रं चोत्तरं गतः

ସେଠାରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶମ୍ଭୁ—ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ହର—ଙ୍କୁ ଦେଖି ଅର୍ଚ୍ଚନା ଓ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲା; ପିତୃକର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରି ଉତ୍ତର ମହେନ୍ଦ୍ରକୁ ଗଲା।

Verse 12

तत्र देववरं शंभुं गोपालं सोमपायिनम्. दृष्ट्वा स्नात्वा सोमतीर्थे सह्याचलमुपागतः

VamP 58.45

Verse 13

तत्र स्नात्वा महोदक्यां वैकुण्ठं चार्च्यं भक्तितः सुरान् पितृन् समभ्यर्च्य पारियात्रं गिरिं गतः

ସେଠାରେ ମହୋଦକ୍ୟା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲା; ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜି ପରେ ପାରିୟାତ୍ର ପର୍ବତକୁ ଗଲା।

Verse Adhyāya 54 (Nakṣatra-yoga-pūjā and dāna prescriptions)

तत्र स्नात्वा लाह्गलिन्यां पूजयित्वापराजितम् कशेरुदेशं चाभयेत्य विश्वरूपं ददर्श सः

{"syncretic_content": false, "primary_deity": "mixed", "secondary_deities": [], "hari_hara_unity": null, "shakti_presence": null, "theological_tradition": "vaishnava"}

Verse yadakṣaraṃ brahma vadanti sarvagaṃ niśamya yaṃ mṛtyumukhāt pramucyate tamīśvaraṃ tṛptamanuttamairguṇaiḥ parāyaṇaṃ viṣṇumupaimi sāśvatam

यत्र देववरः शंभुर्गणानां तु सुपूजितम् विश्वरूपमथात्मानं दर्शयामास योगवित्

58

Verse 16

तत्र मङ्कुणिकातोये स्नात्वाभ्यर्य्य महेश्वरम् जगामाद्रिं स सौगन्धि प्रह्लादो मलायाचलम्

There, having bathed in the waters of Maṅkuṇikā and having worshipped Maheśvara, that fragrant (i.e., perfumed/garlandeVamana Purana,54,30,VamP 54.30,nakṣatrapuruṣākhyaṃ hi vratānāmuttamaṃ vratam pūrvaṃ kṛtaṃ hi bhṛguṇā sarvapātakanāśanam,नक्षत्रपुरुषाख्यं हि व्रतानामुत्तमं व्रतम् पूर्वं कृतं हि भृगुणा सर्वपातकनाशनम्,Saromahatmiya,Dharma Teaching (Vrata Mahatmya),Adhyaya 54 (Vrata-prashamsa / Nakshatra-Purusha Vrata),30,nakṣatrapuruṣākhyaṃ hi vratānāmuttamaṃ vratam |

Verse 21

तत्रस्थेन सुरेशेन श्वेतकिर्नाम भूपतिः रक्षितस्त्वन्तकं दग्ध्वा सर्वबूतापहारिणम्

ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସୁରେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରୁଥିବା ଅନ୍ତକକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ଶ୍ୱେତକି ନାମକ ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

Verse 22

तत्रातिहृष्टो वसति नित्यं शर्वः सहोमया वृतः प्रमथकोटीभिर्बहुभिस्त्रिदशार्चितः

{"bali_present": false, "generosity_display": null, "daana_type": null, "shukracharya_interaction": null, "devotion_quality": null, "patala_reference": false}

Verse 26

अश्वतीर्थे ततः स्नात्वा दृष्ट्वा च तुरगाननम् श्रीधरं चैव संपूज्य पञ्चालविषयं ययौ

{"syncretic_content": false, "primary_deity": "Vishnu", "secondary_deities": [], "hari_hara_unity": null, "shakti_presence": null, "theological_tradition": "vaishnava"}

Verse Implicit Vaishnava frame via Prahlāda (iconic Vishnu-bhakta) and the Nakṣatra-Puruṣa observance; no explicit Vāmana/Trivikrama mention in this verse

स्नात्वा सन्निहिते तीर्थे यामुने लोकविश्रुते दृष्ट्वा वटेश्वरं रुद्रं माधवं योगशायिनम्

नक्षत्र-पुरुषाची स्तुती करून आणि पुण्यप्रद व्रत आचरून, शुद्ध असा दानवेश्वर प्रह्लाद कुरुक्षेत्रास गेला.

Verse 30

ततो ऽस्यां वरणायं च तीर्थेषु च पृथक् पृथक् सर्वपापहराद्येषु स्नात्वार्ऽच्य पितृदेवताः

ତାପରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ବରାଣା ନଦୀରେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍—ସର୍ବପାପହର ଆଦିରେ ସ୍ନାନ କରି—ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲା।

Verse 31

प्रदक्षिमीकृत्य पुरीं पूज्याविमुक्तकेशवौ लोलं दिवाकरं दृष्ट्वा ततो मधुवनं ययौ

ନଗରକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପୂଜ୍ୟ ଅବିମୁକ୍ତ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ଅସ୍ଥିର ଗତିରେ ଚଳୁଥିବା ଦିବାକର (ସୂର୍ଯ୍ୟ)କୁ ଦେଖି ସେଠାରୁ ମଧୁବନକୁ ଗଲା।

Verse 32

तत्र स्वयंभुवं देवं ददर्शासुरसत्तमः तमभ्यर्च्य महातेजाः पुष्करारण्यमागमत्

ସେଠାରେ ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା। ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ପରେ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲା।

Verse 33

तेषु त्रिष्वपि तीर्थेषु स्नात्वार्ऽच्य पितृदेवताः पुष्कराक्षमयोगन्धि ब्रह्माणं चाप्यपूजयत्

Having bathed in all three of those tīrthas, and having worshipped the deities of the ancestors (Pitṛs), he also worshipped Brahmā—(Brahmā) whose eyes are like lotuses (puṣkara) and whose fragrance is of a divine, subtle kind.

Verse 35

नैमिषेया द्विजवरा मागधेयाः ससैन्धवाः धर्मारण्याः पौष्करेया दण्डकारण्यकास्तथा

ନୈମିଷର, ମାଗଧର (ଏବଂ) ସିନ୍ଧୁଦେଶର, ଧର୍ମାରଣ୍ୟର, ପୁଷ୍କରର ଓ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର—ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 36

चाम्पेया भारुकच्छेया देविकातीरगाश्च ये ते तत्र शङ्करं द्रष्टुं समायाता द्विजातयः

ଚାମ୍ପାର, ଭାରୁକଚ୍ଛର ଏବଂ ଦେବିକା ନଦୀତଟବାସୀ—ଏ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ସେଠାରେ ସମାଗତ ହେଲେ।

Verse 37

कोटिसंख्यास्तपः सिद्धा हरदर्शलालसाः अहं पूर्वमहं पूर्वमित्येवं वादिनो मुन्

ହେ ମୁନି! ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଥିବା କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ତପସ୍ବୀ ହରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆତୁର ହୋଇ ପରସ୍ପରେ ବିବାଦ କରୁଥିଲେ—‘ମୁଁ ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ’ ବୋଲି।

Verse 38

तान् संक्षुब्धान् हरो दृष्ट्वा महर्षीन् दग्धकिल्बिषान् तेषामेवानुकम्पार्थं कोटिमूर्त्तिरभूद् भवः

କଲ୍ମଷ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇଥିବା ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ହର କେବଳ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକମ୍ପାର୍ଥେ କୋଟିମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ‘ଭବ’ ହେଲେ।

Verse 39

ततस्ते मुनयः प्रीताः सर्व एव महेश्वरम् संपूजयन्तस्तस्थुर्वै तीर्थं कृत्वा पृथक् पृथक् इत्येवं रुद्रकोटीति नाम्ना शंभुरजायत

ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହିପରି ଶମ୍ଭୁ ‘ରୁଦ୍ରକୋଟି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 40

तं ददर्श महातेजाः प्रह्लादो भक्तिमान् वशी कोटितीर्थे ततः स्नात्वा तर्पयित्वा वसुन् पितॄन् रुद्रकोटिं समभ्यर्च्य जगाम कुरुजाङ्गलम्

ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଭକ୍ତିମାନ୍ ଓ ସଂୟମୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ପରେ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବସୁମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, ରୁଦ୍ରକୋଟିଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି କୁରୁଜାଙ୍ଗଳକୁ ଗଲେ।

Verse 42

सारस्वते ऽम्भसि स्नात्वा स्थाणुं संपूज्य भक्तितः स्नात्वा दसाश्वमेधे च संपूज्य च सुरान् पितृन्

ସରସ୍ୱତୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜା କଲେ; ପରେ ଦଶାଶ୍ୱମେଧରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 43

सहस्रलिङ्गं संपूज्य स्नात्वा कन्याह्रदे शुचिः अभिवाद्य गुरुं शुक्रं सोमतीर्थं जगाम ह

ସେ ସହସ୍ରଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, କନ୍ୟାହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହେଲା; ଗୁରୁ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସୋମତୀର୍ଥକୁ ଗଲା।

Verse 44

तत्र स्नात्वार्ऽच्य च पितृन् सोमं संपूज्य भक्तिततः क्षीरिकावासमभ्येत्य स्नानं चक्रे महायशाः

Stuti / Wonder (Adbhuta)

Verse 45

प्रदक्षिणीकृत्य तरुं वरुणं चार्च्य बुद्धिमान् भूयः कुरुध्वजं दृष्ट्वा पद्माख्यां नगरी गतः

ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ବରୁଣଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କଲା; ପୁନଃ କୁରୁଧ୍ୱଜକୁ ଦେଖି ପଦ୍ମାଖ୍ୟା ନାମକ ନଗରୀକୁ ଗଲା।

Verse 46

तत्रार्च्य मित्रावरुणौ भास्करौ लोकपूजितौ कुमारधारामभ्येत्य ददर्श स्वामिनं वशी

ସେଠାରେ ଲୋକପୂଜିତ ମିତ୍ର-ବରୁଣ ଓ ଦୁଇ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରି, ବଶୀ ପୁରୁଷ କୁମାରଧାରାକୁ ଯାଇ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 47

स्नात्वा कपिलधारायां संतर्प्यार्च्य पितृन् सुरान् दृष्ट्वा स्कन्दं समभ्यर्च्य नर्मदायां जगाम ह

କପିଲଧାରାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପଣ କରି ଅର୍ଚ୍ଚନ କଲା; ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି ପରେ ନର୍ମଦାକୁ ଗଲା।

Verse 48

तस्यां स्नात्वा समभ्यर्च्य वासुदेवं श्रियः पतिम् जगाम भूधरं द्रष्टुं वाराहं चक्रधारिणम्

ସେଠାରେ (ନର୍ମଦାରେ) ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରୀପତି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ଚକ୍ରଧାରୀ ବରାହଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପର୍ବତକୁ ଗଲା।

Verse 49

स्नात्वा कोकामुके तीर्थे संपूज्य धरणीधरम् त्रिसौवर्णं महादेवमर्बुदेशं जगाम ह

କୋକାମୁଖ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ତ୍ରିସୌବର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧରଣୀଧର ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ସେ ପରେ ଅର୍ବୁଦ ଦେଶକୁ ଗଲା।

Verse 50

तत्र नारीह्रदे स्नात्वा पूजयित्वा च शङ्करम् कालिञ्जरं समभ्येत्य नीलकण्ठं ददर्श सः

ସେଠାରେ ନାରୀହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କାଲିଞ୍ଜରକୁ ଯାଇ ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse nimnagā (a river; unnamed in this verse)

नीलतीर्थजले स्नात्वा पूजयित्वा ततः शिवम् जगाम सागरानूपे प्रभासे द्रष्टुमीश्वरम्

அப்போது அந்த தானவன் விஷ்ணுவும் சர்வனும் வருவதைக் கண்டு—அவனை வதைக்கத் துணிந்த தேவேசர்களான அந்த இருவரையும்—பயங்கர ரூபத்துடன் பகைவரால் வெ�Vamana Purana,57,52,VamP 57.52,snātvā ca saṃgame nadyāḥ sarasvatyārṇaṃvasya ca someśvaraṃ lokapatiṃ dadarśa sa kapardinam,स्नात्वा च संगमे नद्याः सरस्वत्यार्णंवस्य च सोमेश्वरं लोकपतिं ददर्श स कपर्दिनम्,Saromahatmya (Sarasvati–Kurukshetra Tirtha Cycle),Tirtha Mahima / Darshana of Deity,Adhyaya 57 (Sarasvati-saṅgama and Somesvara Darśana),57.52,snātvā ca saṃgame nadyāḥ sarasvatyārṇaṃvasya ca someśvaraṃ lokapatiṃ dadarśa sa kapardinam,snātvā ca saṃgame nadyāḥ sarasvatyārṇavasya ca someśvaraṃ lokapatiṃ dadarśa sa kapardinam,Having bathed at the confluence of the river Sarasvatī with the ocean-like expanse (of waters)

Verse 53

यो दक्षशापनिर्दग्धः क्षयी ताराधिपः शशी आप्यायितः शङ्करेण विष्णुना सकपर्दिना

ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ କ୍ଷୟିତ ତାରାଧିପ ଶଶୀ ଚନ୍ଦ୍ର, ଶଙ୍କର—ସ୍ୱୟଂ କପର୍ଦୀ ବିଷ୍ଣୁ—ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଲେ।

Verse 54

तावर्च्य देवप्रवरौ प्रजगाम महालयम् तत्र रुद्रं समभ्यर्च्य प्रजगामोत्तरान् कुरून्

ସେଇ ଦୁଇ ଦେବପ୍ରବରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ସେ ମହାଳୟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜି ଉତ୍ତର କୁରୁଦେଶକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 55

पद्मनाभं स तत्रर्च्य सप्तगोदावरं ययौ तत्र स्नात्वार्ऽच्य विश्वेशं भीमं त्रैलोक्यवन्दितम्

{"bali_present": false, "generosity_display": null, "daana_type": null, "shukracharya_interaction": null, "devotion_quality": null, "patala_reference": false}

Verse 57

प्लक्षावतरणं गत्वा श्रीनिवासमपूजयत् ततश्च कुण्डिनं गत्वा संपूज्य प्रामतृप्तिदम्

ପ୍ଲକ୍ଷାବତରଣକୁ ଯାଇ ସେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; ପରେ କୁଣ୍ଡିନକୁ ଯାଇ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲେ।

Verse taritas-taṭa: a riverbank is mentioned, but the river is not named in the provided text

शूर्पारके चतुर्बाहुं पूजयित्वा विधानतः मागधारण्यमासाद्य ददर्श वसुधाधिपम्

ஒரு சமயம் அவன் ஆற்றங்கரையில் தவம் புரிந்துகொண்டிருந்த ஒரு மகாபாக்யவானை கண்டான்—கைகளை மேலே உயர்த்தி, இந்திரியங்களை முறையாகக் கட்டுப்படுத்தியவனை।

Verse ["Bhṛgutuṅga", "Himavat-pāda", "dāna dvija", "vidhivat pūjā", "tīrtha itinerary", "Bhṛgu peak"]

तमर्चयित्वा विश्वेशं स जगाम प्रजामुखम् महातीर्थे ततः स्नात्वा वासुदेवं प्रणम्य च

ಅವನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಿ, ಹಿಮವಂತನ ಪಾದದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಭೃಗುತುಂಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 62

तत्र देवं महेशानं जटाधरमिति श्रुतम् तं दृष्ट्वार्ऽच्य हरिं चासौ तीर्थं कनखलं ययौ

ସେଠାରେ ‘ଜଟାଧର’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବ ମହେଶାନଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂଜା କରି ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆରାଧନା କରି ସେ କନଖଲ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ।

Verse bhūtas

तत्रार्च्य भद्रकालीशं वीरभद्रं च दानवः धनाधिपं च मेघङ्कं ययावथ गिरिव्रजम्

There, the Dānava worshipped Bhadrakālīśa and also Vīrabhadra; and (he worshipped) the lord of wealth, Meghāṅka. Thereafter he went to Girivraja.

Verse 65

शशिप्रभं देववरं त्रिनेत्रं संपूजयित्वा सह वै मृडान्या जगाम तीर्थप्रवरं महाख्यं तस्मिन् महादेवमपूजयत्

ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ତ୍ରିନେତ୍ର ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୃଡାନୀ ସହିତ ସମ୍ପୂଜନ କରି ସେ ‘ମହାଖ୍ୟ’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲା; ସେଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲା।

Verse 66

ततस्त्रिकूटं गिरिमत्रिपुत्रं जगाम द्रष्टुं स हि चक्रपाणिनम् तमीड्य भक्त्या तु गजेन्द्रसोक्षणं जजाप जप्यं परमं पवित्रम्

ତାପରେ ସେ ଅତ୍ରିପୁତ୍ର ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତକୁ ଚକ୍ରପାଣିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଗଲା। ଭକ୍ତିରେ ଗଜେନ୍ଦ୍ର-ସଙ୍କଟହରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପରମ ପବିତ୍ର ଜପ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲା।

Verse 67

तत्रोष्य दैत्येश्वरसूनुरादरान्मासत्रयं मूलफलाम्बुभक्षी निवेद्य विप्रप्रवरेषु काञ्चनं जगाम घोरं स हि दण्डकं वनम्

{"cosmic_form_present": false, "three_steps_described": false, "step_one_bhuloka": null, "step_two_bhuvarloka": null, "step_three_svarloka": null, "cosmic_scale_imagery": null, "universe_measurement": null}

Verse 69

तस्याधस्थात् त्रिरात्रं स महाभागवतो ऽसुरः स्थितः स्थिण्डिलशायी तु पठन् सारस्वतं स्तवम्

ତାହାର ତଳେ ସେ ଅସୁର—ତଥାପି ମହାଭାଗବତ—ତିନି ରାତି ରହିଲା; ନିରାବରଣ ଭୂମିରେ ଶୋଇ ସାରସ୍ୱତ ସ୍ତବ ପଢ଼ୁଥିଲା।

Verse 70

तस्मात् तीर्थवरं विद्वान् सर्वपापप्रमोचनम् जगाम दानवो द्रष्टुं सर्वपापहरं हरिम्

ଏହିପରି ସେ ବିଦ୍ୱାନ ଦାନବ ସର୍ବପାପପ୍ରମୋଚନକାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲା, ସର୍ବପାପହର ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ।

Verse 71

तस्याग्रतो जजापासौ स्तवौ पापप्रणाशनौ यौ पुरा भगवान् प्राह क्रोडरूपी जनार्दनः

ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ପାପପ୍ରଣାଶକ ଦୁଇଟି ସ୍ତବ ଜପ କଲା—ଯାହା ପୂର୍ବକାଳରେ କ୍ରୋଡ଼ (ବରାହ) ରୂପୀ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦନ କହିଥିଲେ।

Verse 73

तस्मादथागाद् दैत्येन्द्रः शालग्रामं महाफलम् यत्र संनिहितो विष्णुश्चरेषु स्थावरेषु च / 57.72 तत्र सर्वगतं विष्णुं मत्वा चक्रे रतिं बली पूजयन् भगवत्पादौ महाभागवतो मुने

ତାପରେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ମହାଫଳଦାୟକ ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଗଲା; ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଚର ଓ ସ୍ଥାବର ସମସ୍ତରେ ସନ୍ନିହିତ। ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାବେ ଜାଣି ବଳି ପ୍ରେମଭକ୍ତି ଲାଭ କଲା ଏବଂ, ହେ ମୁନି, ମହାଭାଗବତ ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟ ପୂଜା କଲା।

Verse ["Kavaca/pañjara as ritual protection", "Transition from hymn to action", "Bali’s aggression within the Vāmana-Bali cycle"]

इयं तवोक्ता मुनिसंघजुष्टा प्रह्लादतीर्थानुगतिः सुपुण्या यत्कीर्त्तनाच्छ्रवणात् स्पर्शनाच्च विमुक्तपापा मनुजा भवन्ति

આ રીતે આત્મરક્ષાર્થે ‘વિષ્ણુ-પંજર’ રચીને તે સ્થિર રહ્યો; છતાં તે બલવાન રાક્ષસ બલિ હુમલા માટે આગળ ધસી આવ્યો.