Shloka 38
Dietary Rules & Purification — Dietary Rules, Purification (Śauca), and the Duties of the Householder and Forest-Dweller
Devanagari script
यो नित्यकर्मणो हानिं कुर्यान्नैमित्तिकस्य च भुक्त्वान्नं तस्य शुद्ध्येत त्रिरात्रोपोषितो नरः
Transliteration
yo nityakarmaṇo hāniṃ kuryānnaimittikasya ca bhuktvānnaṃ tasya śuddhyeta trirātropoṣito naraḥ
Translation
ଯେ ନିତ୍ୟକର୍ମ ଓ ନୈମିତ୍ତିକ କର୍ମର ମଧ୍ୟ ହାନି କରାଏ—ତାହାର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नित्य-कर्मणःof daily duties
नित्य-कर्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनित्य + कर्मन् (प्रातिपदिक; नित्यकर्मन्)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारयः (नित्यं कर्म = daily duty)
हानिम्omission / loss
हानिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहानि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (loss/omission)
कुर्यात्should commit (make)
कुर्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद (should do/make)
नैमित्तिकस्यof occasional (rites)
नैमित्तिकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootनैमित्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण (of occasional/conditional rite)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
भुक्त्वाhaving eaten
भुक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकाल (having eaten)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
तस्यof him / thereby
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्धे (of him/thereof)
शुद्ध्येतshould be purified
शुद्ध्येत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√शुध् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद (should become purified)
त्रि-रात्र-उपोषितःhaving fasted for three nights
त्रि-रात्र-उपोषितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रि + रात्र + उपोषित (कृदन्त; उप + √वस्/√उष्? here उपवासार्थे उपोषित from उपवास/उपोषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (त्रीणि रात्राणि उपोषितः = having fasted for three nights)
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
Speakers
Not specified in input (commonly framed as Pulastya ↔ Nārada)
Key Themes
Nitya-karmaNaimittika-karmaPrāyaścittaFasting (upoṣaṇa)Ritual discipline
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }