Vamana Purana — Chanda & Munda Discover Katyayani, Shloka 17
Chanda and Munda Discover Katyayani; Mahishasura’s Proposal and the Vishnu-Panjara Protection
तद्भूतले रत्नमनुत्तमं स्थितं स्वर्गं परित्यज्य महासुरेन्द्र गत्वात्थ विन्ध्यं स्वयमेव पश्य कुरुष्व यत् ते ऽभिमतं क्षमं च // वम्प्_20.16 श्रुत्वैव ताभ्यां महिषासुरस्तु देव्याः प्रवृत्तिं कमनीयरूपाम् चक्रे मतिं नात्र विचारमस्ति इत्येवमुक्त्वा महिषो ऽपि नास्ति
tadbhūtale ratnamanuttamaṃ sthitaṃ svargaṃ parityajya mahāsurendra gatvāttha vindhyaṃ svayameva paśya kuruṣva yat te 'bhimataṃ kṣamaṃ ca // VamP_20.16 śrutvaiva tābhyāṃ mahiṣāsurastu devyāḥ pravṛttiṃ kamanīyarūpām cakre matiṃ nātra vicāramasti ityevamuktvā mahiṣo 'pi nāsti
“ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠରେ ଏକ ଅନୁତ୍ତମ ରତ୍ନ ଅଛି; ହେ ମହାସୁରେନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଯାଅ, ନିଜେ ଦେଖ, ଏବଂ ଯାହା ତୁମକୁ ଅଭିମତ ଓ ଯୁକ୍ତ ଲାଗେ ତାହା କର।” ଏହା ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ମହିଷାସୁର ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ମନୋହର ରୂପର ସମ୍ବାଦ ପାଇଲା ଏବଂ ‘ଏଠାରେ ବିଚାର ନାହିଁ’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କଲା; ଏମିତି କହି ସେ ମହିଷ (ଦୈତ୍ୟ) ଆଉ ଠିଆ ରହିଲା ନାହିଁ, ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।
{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Desire for a ‘rare jewel’ (whether literal treasure or the alluring Devī) drives the asura to abandon even svarga; the verse highlights how unchecked impulse overrides discernment (vicāra), leading to rash action and eventual downfall.
This belongs to Vaṃśānucarita/Carita-type narrative material (accounts of beings and their deeds), specifically an asura-episode embedded in the Purāṇic storyline rather than cosmogenesis (sarga/pratisarga).
The ‘ratna on earth’ juxtaposed with ‘abandoning heaven’ signals the power of earthly fascination (rūpa/viṣaya) to eclipse celestial merit; Vindhya functions as a liminal, wild geography where asuric ambition confronts Devī’s śakti.