Adhyaya 23
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀନାରାୟଣ ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମ—ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଏବଂ ସନ୍ନ୍ୟାସ/ଯତି—ଧର୍ମର ବିଧିବିଧାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି। ବାନପ୍ରସ୍ଥକୁ ତୃତୀୟ ଜୀବନାଶ୍ରମ ବୋଲି ସ୍ଥାପନ କରି ପ୍ରବେଶ ନିୟମ କୁହାଯାଇଛି: ପତ୍ନୀ ଯଦି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ ଅନୁକୂଳ ହୁଅନ୍ତି ତେବେ ସହଯାତ୍ରୀ ହେବେ; ନଚେତ୍ ତାଙ୍କର ପାଳନ‑ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ବନବାସ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ବନବାସୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ନିର୍ଭୟତା‑ସତର୍କତା, ସରଳ ଆଶ୍ରୟ, ଋତୁଚର୍ଯ୍ୟା (ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ତାପତପ, ଶୀତରେ ଶୀତସହନ, ବର୍ଷାରେ ନିୟମିତ ଆଚରଣ), ଛାଲ/ଚର୍ମ/ପତ୍ରବସ୍ତ୍ର, ବନ୍ୟ ଫଳ‑ମୂଳ ଓ ଋଷିଧାନ୍ୟରେ ଜୀବନ, ଆହାର ସଂଗ୍ରହ‑ରନ୍ଧନ ସମୟ ନିୟମ, ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ଛଡ଼ା ଚାଷ ଅନ୍ନ ବର୍ଜନ ଆଦି ବିସ୍ତାରେ କୁହାଯାଇଛି। ଦଣ୍ଡ‑କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ରକ୍ଷା, ଅଳ୍ପ ଶୃଙ୍ଗାର, ଭୂମିଶୟନ, ଦେଶ‑କାଳ‑ଶରୀରବଳ ଅନୁସାରେ ତପ ଗଠନ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ। ବାନପ୍ରସ୍ଥଙ୍କ ଚାରି ପ୍ରକାର—ଫେନପ, ଔଦୁମ୍ବର, ବାଲଖିଲ୍ୟ, ବୈଖାନସ—ଏବଂ କେତେଦିନ ପରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ତାହାର ବିକଳ୍ପ ଦିଆଯାଇଛି; ତୀବ୍ର ବୈରାଗ୍ୟ ଥିଲେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସନ୍ନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଅନୁମୋଦିତ। ପରେ ଯତିଧର୍ମରେ ଅଳ୍ପ ବସ୍ତ୍ର, ନିୟତ ଭିକ୍ଷାଟନ, ରସାସକ୍ତି ବର୍ଜନ, ଶୁଚିତା ନିୟମ, ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁପୂଜା, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର/ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରଜପ, ମିଥ୍ୟାବାଦ ଓ ଜୀବିକା ପାଇଁ କଥାକହିବା ତ୍ୟାଗ, ବନ୍ଧ‑ମୋକ୍ଷ ବିଷୟକ ଶାସ୍ତ୍ରାଧ୍ୟୟନ, ଅପରିଗ୍ରହ (ମଠକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ନ ଭାବିବା), ଅହଂକାର‑ମମତା ତ୍ୟାଗ ଉପଦେଶ ମିଳେ। ନାରୀସଙ୍ଗ, ଧନ, ଅଳଙ୍କାର, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରୁ କଠୋର ସତର୍କତା ଦେଇ କାମ, ଲୋଭ, ରସାସ୍ୱାଦ, ସ୍ନେହ, ମାନ, କ୍ରୋଧ—ଏହି ଛଅ ଦୋଷକୁ ସଂସାରଜନକ ବୋଲି ତ୍ୟାଜ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି। ଶେଷରେ, ଭକ୍ତିସହିତ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ଲୋକ ଦେହାନ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ବୋଲି ଘୋଷଣା ଅଛି।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.