Adhyaya 9
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଅଯୋଧ୍ୟା-ଅଞ୍ଚଳର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର କ୍ରମ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଆଚାରବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭରେ ଜଟାକୁଣ୍ଡ ସମୀପ ଅଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ଥିବା ଗୟାକୂପକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହାଫଳଦାୟକ ସ୍ଥାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି—ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ, ଏବଂ ପିଣ୍ଡଦାନସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ (ତିଳ ଓ ପାୟସରେ, କିମ୍ବା ବିକଳ୍ପରେ ପିଣ୍ୟାକ ଓ ଗୁଡ଼ ଆଦିରେ) କଲେ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ପିତୃମାନଙ୍କର ବିଷ୍ଣୁଲୋକ-ପ୍ରାପ୍ତି ଫଳଶ୍ରୁତି ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରିତ। ଅମାବାସ୍ୟା ଯଦି ସୋମବାର ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ ତେବେ ‘ଅନନ୍ତ’ ଫଳ, ଏବଂ ସୋମବାରେ ସେଠାରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦୀର୍ଘକାଳ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ତାପରେ ପୂର୍ବ ଭାଗର ପିଶାଚମୋଚନ ତୀର୍ଥ—ସ୍ନାନ-ଦାନ-ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିଶାଚଦୋଷ ନିବାରଣ/ଶମନ; ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀର ବିଶେଷ ବ୍ରତ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସମୀପର ମାନସତୀର୍ଥ ମନ-ବାକ୍-କାୟ ଦୋଷ ଶୋଧକ; ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦୀ କାଳରେ, ବିଶେଷତଃ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ଯାତ୍ରାବିଧି କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ଦକ୍ଷିଣକୁ ତମସା ନଦୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ—ମହାପାପନାଶିନୀ, ବନଶୋଭିତ ତଟ, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଆଦି ଋଷିଆଶ୍ରମରେ ପବିତ୍ର; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ-ଦାନ-ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତ୍ରୟରେ କାମ-ଅର୍ଥସିଦ୍ଧି, ଏବଂ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚଦଶୀର ବିଶେଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଶେଷରେ ସୀତାକୁଣ୍ଡ (ଶ୍ରୀ ଦୁଗ୍ଧେଶ୍ୱର ସମୀପ) ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀର ଯାତ୍ରା, କ୍ଷେତ୍ରରକ୍ଷକ ଭୈରବଙ୍କ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀର ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ସବ-ପୂଜା, ଭରତକୁଣ୍ଡରେ ଭରତଙ୍କ ରାମଧ୍ୟାନ-ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହ ସ୍ନାନ ଓ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଏବଂ ଜଟାକୁଣ୍ଡରେ ରାମ-ସହଚର ପୂଜା ଓ ଚୈତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀର ବାର୍ଷିକ ଯାତ୍ରା କୁହାଯାଇଛି। ଉପସଂହାରରେ ଯାତ୍ରାକ୍ରମ—ପ୍ରଥମେ ରାମ-ସୀତା ପୂଜା, ପରେ ଭରତକୁଣ୍ଡରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂଜା, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ନାନବିଧି ସହ କ୍ରମବଦ୍ଧ ତୀର୍ଥପରିକ୍ରମା।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.