Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

याज्ञवल्क्य उवाच । एवं भवतु देवेश यत्त्वयोक्तं वचोऽखिलम् । परं मम वचोऽन्यच्च तच्छृणुष्व ब्रवीमि ते

Transliteration

yājñavalkya uvāca | evaṃ bhavatu deveśa yattvayoktaṃ vaco'khilam | paraṃ mama vaco'nyacca tacchṛṇuṣva bravīmi te

Translation

ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣ କହିଥିବା ସମସ୍ତ ବଚନ ଏମିତିହି ହେଉ। ଏବେ ମୋର ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି।

Word by Word

• याज्ञवल्क्यः: Yājñavalkya
• याज्ञवल्क्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: याज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• भवतु: let it be
• भवतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; सम्बन्धसूचक

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया; एकवचन

• उक्तम्: said
• उक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• वचः: word, statement
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• अखिलम्: entire
• अखिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• परम्: further, another
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण (further/other)

• मम: my
• मम: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी; एकवचन

• वचः: statement
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद

• ब्रवीमि: I say
• ब्रवीमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट् (Present); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी; एकवचन

Speaker

Yājñavalkya

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Deveśa / Jagannātha (the presiding deity addressed)

Visual Art Cues

Scene: Yājñavalkya, with matted hair and staff, stands in añjali before the deity near the lake; his face shows calm assent, then thoughtful resolve as he begins to speak anew.

Characters & Entities

• Yājñavalkya
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and orderly inquiry: the sage accepts divine instruction and then presents his own concern respectfully.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Tīrthamāhātmya setting continues; this verse is a dialogue transition rather than a site-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it introduces the next request/teaching.