
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଲୋମଶଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିବ–ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବିବାହ-ଅନୁଷ୍ଠାନର କ୍ରମ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ପର୍ବତରାଜମାନେ ହିମାଳୟଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ୱିଧାରେ କନ୍ୟାଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି; ହିମାଳୟ ମଧ୍ୟ ସମର୍ପଣ-ମନ୍ତ୍ର ସହ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତି। ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଆଣି ଆସନରେ ବସାଯାଏ; କଶ୍ୟପ ଋତ୍ୱିଜ ଭାବେ ଅଗ୍ନି ଆହ୍ୱାନ କରି ହବନ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଗମନରେ ଯଜ୍ଞ ମହିମାରେ ଚାଲିଥାଏ। ଋଷିସଭାରେ ବେଦବାକ୍ୟର ପରସ୍ପରବିରୋଧୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ନେଇ ବାଦବିବାଦ ହୁଏ; ତେବେ ନାରଦ ମୌନ, ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ସ୍ମରଣ ଓ ସର୍ବାଧାର ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଅନ୍ତରେ ଚିହ୍ନିବାର ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଘଟଣାରେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦଦର୍ଶନରେ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷଣିକ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ନାରଦ ସେମାନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ପଠାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଶେଷରେ ବିସ୍ତୃତ ଶାନ୍ତିପାଠ, ନୀରାଜନ ଓ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ମାନ-ପୂଜା ସହ ବିଧି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀମାନେ ଶିବପୂଜା କରନ୍ତି; ହିମାଳୟ ଦାନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି; ଗଣ, ଯୋଗିନୀ, ଭୂତ-ବେତାଳ ଓ ରକ୍ଷକ ଶକ୍ତିମାନେ ଉତ୍ସବରେ ଅଂଶ ନେନ୍ତି। ମତ୍ତ ଗଣମାନଙ୍କୁ ସଂଯମ କରିବାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ଶିବ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତି; ସେ ଶୃଙ୍ଖଳା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଚାରିଦିନିଆ ପୂଜାଚକ୍ରରେ ହିମାଳୟ ଶିବ, ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଲୋକପାଳ, ଚଣ୍ଡୀ ଓ ସମସ୍ତ ସମାଗତଙ୍କୁ ପୂଜି ଏହି ଉଦ୍ୱାହର ମହାଶୁଭତା ଓ ବୈଭବକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରନ୍ତି।
Verse 1
लोमश उवाच । अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवंतं महागिरिम्
ଲୋମଶ କହିଲେ—ତାପରେ ମେରୁ ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଉଦ୍ବେଳିତ ହୋଇ, ସଂକ୍ଷେପରେ, ମହାଗିରି ହିମବନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 2
पर्वता ऊचुः । कन्यादानं क्रियतां चाद्य शैल श्रीमाञ्छम्भुर्भाग्यतस्तेऽद्य लब्धः । हृन्मध्ये वै नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मादेषा दीयतामीश्वराय
ପର୍ବତମାନେ କହିଲେ—ହେ ଶୈଳରାଜ! ଆଜି ହିଁ କନ୍ୟାଦାନ କର। ତୋର ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଆଜି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶମ୍ଭୁ ଲଭ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି। ହୃଦୟରେ କିଛିମାତ୍ର ଦ୍ୱିଧା-ବିଚାର ରଖନି; ତେଣୁ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦିଅ।
Verse 3
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सुहृदां वै हिमालयः । सम्यक्संकल्पमकरोद्ब्रह्ममा नोदितस्तदा । इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर
ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ହିମାଳୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ—ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ଏହି କନ୍ୟାକୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି।
Verse 4
भार्यार्थं प्रतिगृह्णीष्वमंत्रेणानेन दत्तवान् । अस्मै रुद्राय महते देवदवाय शंभव । कन्या दत्ता महेशाय गिरींद्रेण महात्मना
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଗିରିରାଜ କହିଲେ—“ଏହାକୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ଗ୍ରହଣ କର; ଏହି କନ୍ୟା ମହାରୁଦ୍ର, ଦେବଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦତ୍ତ।” ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ପର୍ବତରାଜ କନ୍ୟାକୁ ମହେଶଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
Verse 5
वेद्यां च बहिरानीतौ दंपतीव कमलेक्षणौ । उपवेशितौ बहिर्वेद्यां पार्वतीपरमेश्वरौ
ତାପରେ କମଳନୟନ ଦମ୍ପତି ପରି ପାର୍ବତୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବେଦୀର ବାହାରକୁ ଆଣି, ଯଜ୍ଞବେଦୀ ପାଖରେ ଭୂମିରେ ବସାଇଲେ।
Verse 6
आचार्येणाथ तत्रैव कश्यपेन महात्मना । आह्वानं हवनार्थाय कृतमग्नेस्तदा द्विजाः
ତାପରେ ସେଠାରେ ମହାତ୍ମା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କଶ୍ୟପ ହବନାର୍ଥେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; ସେ ସମୟରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
Verse 7
ब्रह्मा ब्रह्मासनगतो बभूव शिवसन्निधौ । प्रवर्तमाने हवन ऋषयश्च विचक्षणाः
ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାସନରେ ଆସୀନ ହେଲେ; ହବନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାବେଳେ ବିଚକ୍ଷଣ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସମାଗମ କଲେ।
Verse 8
ऊचुः परस्परं तत्र नानादर्शनवेदिनः । वेदवादरताः केचिदवदन्संमतेन वै
ସେଠାରେ ନାନା ଦର୍ଶନଜ୍ଞମାନେ ପରସ୍ପର କଥାହେଲେ; ଏବଂ କେହି କେହି ବେଦବାଦରେ ରତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ‘ସମ୍ମତ’ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ବିତର୍କ କଲେ।
Verse 9
एवमेव न चाप्येवमेवमेव न चान्यथा । कार्यमेव न वा कार्यं कार्याकार्यं तथा परे
“ଏମିତି ହିଁ!”—“ଏମିତି ନୁହେଁ!”—“କେବଳ ଏମିତି!”—“ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ!” ଏଭଳି କେହି କହିଲେ—“ଏ କାମ କରିବା ଦରକାର” କିମ୍ବା “କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ”; ଆଉ କେହି କରଣୀୟ–ଅକରଣୀୟ ନେଇ ତର୍କ କଲେ।
Verse 10
इत्येवं ब्रुवतां शब्दः श्रूयते शिवसन्निधौ । स्वकीयं मतमास्थाय ह्यब्रुवंस्ते परस्परम् । तत्त्वज्ञानविहीनास्ते केवलं वेदबुद्धयः
ଏଭଳି କହୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ କୋଳାହଳ ଶିବସନ୍ନିଧିରେ ଶୁଣାଗଲା। ନିଜ ନିଜ ମତକୁ ଧରି ସେମାନେ ପରସ୍ପର ତର୍କ କଲେ। ସେମାନେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନହୀନ; କେବଳ ବେଦମୁଖୀ ବୁଦ୍ଧି ଥିଲା।
Verse 11
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा परस्परजयैषिणाम् । प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच शिवसन्निधौ
ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବାକୁ ଆତୁର ଲୋକମାନଙ୍କ ସେହି କଥା ଶୁଣି ନାରଦ ହସିଲେ ଏବଂ ଶିବସନ୍ନିଧିରେ କହିଲେ।
Verse 12
यूयं सर्वे वादिनश्च वेदवादरतास्तथा । मौनमास्थाय भोविप्रा हृदि कृत्य सदाशिवम्
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବାଦୀ ଏବଂ ବେଦବାଦରେ ରତ। ତେଣୁ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ମୌନ ଧାରଣ କର ଏବଂ ହୃଦୟରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସେଥିରେ ଅବସ୍ଥିତ ରୁହ।
Verse 13
आत्मानं परमात्मानं पराणां परमं च तत् । येनेदं कारितं विश्वं यतः सर्वं प्रवर्त्तते । यस्मिन्निलीयते विश्वं तस्मै सर्वात्मने नमः
ଯିଏ ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଗଢ଼ାଗଲା, ଯାହାଠାରୁ ସବୁକିଛି ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷେ ବିଶ୍ୱ ଲୀନ ହୁଏ—ସେହି ସର୍ବାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
Verse 14
सोऽयमास्तेऽधुना गेहे पर्वतेंद्रस्य भो द्विजाः । मुखादस्यैव संजाताः सर्वे यूयं विचक्षणाः
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେଇ ଜଣେ ଏବେ ପର୍ବତେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ବସୁଛନ୍ତି। ବିବେକୀ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଜନ୍ମିତ।
Verse 15
एवमुक्तास्तदा तेन नारदेन द्विजोत्तमाः । उपदेशकरैर्वाक्यैर्बोधितास्ते द्विजोत्तमाः
ସେତେବେଳେ ନାରଦଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉପଦେଶମୟ ବଚନରେ ବୋଧିତ ହୋଇ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ।
Verse 16
वर्त्तमाने च यज्ञे च ब्रह्मा लोकपितामहः । ददर्श चरणौ देव्या नखेंदुं च मनोहरम्
ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣଦ୍ୱୟ ଓ ତାଙ୍କ ନଖର ମନୋହର ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ଜ୍ୟୋତିକୁ ଦେଖିଲେ।
Verse 17
दर्शनात्स्खलितः सद्यो बभूवांबुजसंभवः । मदनेन समाविष्टो वीर्यं च प्राच्यवद्भुवि
ସେ ଦର୍ଶନରେ ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା ସତ୍ୱରେ ସ୍ଖଳିତ ହେଲେ; କାମାବେଶରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଭୂମିରେ ନିଜ ବୀର୍ୟ ପତିତ କଲେ।
Verse 18
रेतसा क्षरमाणेन लज्जितोऽभूत्पितामहः । चरणाभ्यां ममर्द्दाथ महद्गोप्यं दुरत्ययम्
ରେତସ ଝରୁଥିବାରୁ ପିତାମହ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ପରେ ସେ ଚରଣଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଦବାଇ ଲୁଚାଇଲେ—ଗୋପନ କରିବାକୁ କଠିନ ଏକ ମହା ରହସ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରି।
Verse 19
बहवश्चर्षयो जाता वालखिल्याः सहस्रशः । उपतस्थुस्तदा सर्वेताततातेति चाब्रुवन्
ତେବେ ଅନେକ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ—ହଜାରେ ହଜାରେ ବାଲଖିଲ୍ୟ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି “ତାତ! ତାତ!” ବୋଲି ଡାକିଲେ।
Verse 20
नारदेन तदोक्तास्ते वालखिल्याः प्रकोपिना । गच्छंतु बटवो यूयं पर्वतं गंधमादनम्
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ନାରଦ ସେହି ବାଲଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବଟୁମାନେ, ତୁମେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ।”
Verse 21
न स्थातव्यं भवद्भिश्च भवतां न प्रयोजनम् । इत्येवमुक्तास्ते सर्वे वालखिल्याश्च पर्वतम् । नारदेन समादिष्टा ययुः सर्वे त्वरान्विताः
“ତୁମେ ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ତୁମର କୌଣସି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ।” ଏପରି କୁହାଯାଇ, ନାରଦଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସମସ୍ତ ବାଲଖିଲ୍ୟ ତ୍ୱରାସହିତ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।
Verse 22
नारदेन ततो ब्रह्माऽश्वासितो वचनैः शुभैः । तावच्च हवनं पूर्णं जातं तस्य महात्मनः
ତାପରେ ନାରଦ ଶୁଭ ବଚନରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲେ; ଏତିକିବେଳେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ହବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
Verse 23
महेशस्य तथा विप्राः शांतिपाठपरा बभुः । ब्रह्मघोषेण महता व्याप्त मासीद्दिगंतरम्
ସେହିପରି ବିପ୍ରମାନେ ମହେଶଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିପାଠରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ; ମହାନ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷରେ ସମସ୍ତ ଦିଗନ୍ତର ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଗଲା।
Verse 24
ततो नीराजितो देवो देवपत्नीभिरुत्तमः । तथैव ऋषिपत्नीभिरर्चितः पूजितस्तथा
ତାପରେ ଦେବପତ୍ନୀମାନେ ସେ ପରମ ଦେବଙ୍କୁ ନୀରାଜନ କଲେ; ଏହିପରି ଋଷିପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା ଓ ପୂଜା କଲେ।
Verse 25
तथा गिरीन्द्रस्य मनोरमाः शुभा नीराजयामासुरथैव योषितः । गीतैः सुगीतज्ञविशारदाश्च तथैव चान्ये स्तुतिभिर्महर्षयः
ସେହିପରି ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ମନୋହର ଯୋଷିତମାନେ ନୀରାଜନ କଲେ; ସୁଗୀତରେ ପାରଦର୍ଶୀମାନେ ଗୀତରେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଅନ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନେ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଗୁଣଗାନ କଲେ।
Verse 26
रत्नानि च महार्हाणि ददौ तेभ्यो महामनाः । हिमालयो महाशैलः संहृष्टः परितोषयन्
ତେବେ ମହାମନା ମହାଶୈଳ ହିମାଳୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସମ୍ମାନିତ କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନମାନ ଦାନ କଲେ।
Verse 27
बभौ तदानीं सुरसिद्धसंघैर्वेद्यां स्थितोऽसौ सकलत्रको विभुः । सर्वैरुपेती निजपार्षदैर्गणैः प्रहृष्टचेता जगदेकसुन्दराः
ସେତେବେଳେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ପ୍ରଭୁ ବେଦୀରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧସଂଘ ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ; ନିଜ ପାର୍ଷଦ-ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସବୁଦିଗରୁ ସେବିତ, ହର୍ଷିତଚିତ୍ତେ ସେ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
Verse 28
एतस्मिन्नंतरे तत्र ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । ऋषिगंधर्वयक्षाश्च येन्ये तत्र समागताः
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ; ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ସେଠାରେ ସମାଗତ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଲେ।
Verse 29
सर्वान्समभ्यर्च्य तदा महात्मा महान्गिरीशः परमेण वर्चसा । सद्रत्नवस्त्राभरणानि सम्यग्ददौ च ताम्बूलसुगन्धवार्यपि
ତେବେ ପରମ ତେଜସ୍ବୀ ମହାତ୍ମା ଗିରୀଶ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ଉତ୍ତମ ରତ୍ନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ, ସହିତ ତାମ୍ବୂଳ ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଦାନ କଲେ।
Verse 30
तदा शिवं पुरस्कृत्याभ्यव जह्रुः सुरेश्वराः । तथा सर्वे मिलित्वा तु ऐकपद्येन मोदिताः
ତେବେ ଦେବାଧିପତିମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଏକସ୍ୱରେ ସ୍ତୁତି କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
Verse 31
पंक्तीभूताश्च बुभुर्लिंगिना श्रृंगिणा सह । केचिद्गणाः पृथग्भूता नानाहास्यरसैर्विभुम्
ସେମାନେ ପଙ୍କ୍ତିବଦ୍ଧ ହୋଇ ଲିଙ୍ଗୀ ତପସ୍ବୀ ଓ ଶୃଙ୍ଗିଣ ସହ ଭୋଜନ କଲେ; କେତେକ ଗଣ ଅଲଗା ଦଳ ହୋଇ ନାନା ପ୍ରକାର ହାସ୍ୟରସରେ ବିଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
Verse 32
अतोषयन्नारदाद्या अनेकालीकसंयुताः । तथा चण्डीगणाः सर्वे बभुजुः कृतभाजनाः
ନାରଦାଦି ଋଷିମାନେ କାଳିକାଙ୍କ ଅନେକ ଦଳ ସହିତ ତୃପ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ଚଣ୍ଡୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣ ଯଥାବିଧି ଭାଗ ପାଇ ପ୍ରସାଦ ଭୋଜନ କଲେ।
Verse 33
वैतालाः क्षेत्रपालाश्च बुभुजुः कृतभाजनाः । शाकिनी डाकिनी चैव यक्षिण्यो मातृकादयः
ବୈତାଳ ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ପରିବେଶିତ ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରି ଭୋଜନ କଲେ; ଏବଂ ଶାକିନୀ, ଡାକିନୀ, ଯକ୍ଷିଣୀ ଓ ମାତୃକାଦିମାନେ ମଧ୍ୟ।
Verse 34
योगिन्योऽथ चतुः षष्टिर्योगिनो हि तथा परे । दश कोट्यो गणानां च कोट्येका च महात्मनाम्
ତେବେ ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଗଣମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦଶ କୋଟି, ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଏକ କୋଟି ଥିଲା।
Verse 35
एवं तु ऋषयः सर्वे तथानये विबुधादयः । योगिनो हि मया चान्ये कथिताः पूर्वमेव हि
ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ସେହି ଭାବରେ ଦେବଗଣ ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ବିଷୟ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ କହିସାରିଛି।
Verse 36
योगिन्यश्चैव कथितास्तासां भक्ष्यं वदामि वः । खड्गानां केचिदानीय क्रव्यं पवित्रमेव च
ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭକ୍ଷ୍ୟ କହୁଛି। କେହି କେହି ଖଡ୍ଗ ନେଇ ଆସି, ନିଜେ ପବିତ୍ର ଭାବୁଥିବା ମାଂସ ମଧ୍ୟ ଆଣିଥିଲେ।
Verse 37
भुंजंति चास्थिसंयुक्तं तथांत्राणि बुभुक्षिताः । आनीय केचिच्छीर्षाणि महिषाणां गुरूणि च
ଭୁଖା ହୋଇ ସେମାନେ ଅସ୍ଥିସହିତ (ମାଂସ) ଏବଂ ଆନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ। କେହି କେହି ମହିଷମାନଙ୍କ ଭାରୀ ମୁଣ୍ଡ ଆଣି ମଧ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ।
Verse 38
तथा केचिन्नृत्यमानास्तदानीं रोरूय्यमाणाः प्रमथाश्चैव चान्ये । केचित्तूष्णीमास्थिता रुद्ररूपाः परेचान्यांल्लोकमानास्तथैव
କେହି ସେତେବେଳେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ପ୍ରମଥ ଆଦି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ହୁଙ୍କାର କରୁଥିଲେ। କେହି ରୁଦ୍ରରୂପ ଧାରି ନୀରବ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ତଥାପି ଅନ୍ୟ ଲୋକଦିଗକୁ ନିହାରୁଥିଲେ।
Verse 39
योगिनीचक्रमध्यस्थो भैरवो हि ननर्त च । तथान्ये भूतवेताला मामेत्येवं प्रलापिनः
ଯୋଗିନୀଚକ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭୈରବ ନିଶ୍ଚୟ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୂତ ଓ ବେତାଳମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ଏହିପରି ପ୍ରଲାପ କରିଲେ।
Verse 40
एवं तेषामुद्धवं हि निरिक्ष्य मधुसूदनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंकरं लोकशंकरम्
ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କ ହୁଲ୍ଲଡ଼ ଦେଖି ମଧୁସୂଦନ ହସିମୁଖେ ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବଚନ କହିଲେ।
Verse 41
एतान्गणान्वारय भो अत्र मत्तांश्च संप्रति । अस्मिन्काले च यत्कार्यं सर्वैस्तत्कार्यमे व च
“ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହି ଗଣମାନଙ୍କୁ ରୋକନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଏବେ ଏଠାରେ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ। ଏହି ସମୟରେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରଣୀୟ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ସମସ୍ତେ କରୁନ୍ତୁ।”
Verse 42
पांडित्येन महादेव तस्मादेतान्निवारय । तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रो वीरभद्रमुवाच ह
“ହେ ମହାଦେବ, ତେଣୁ ତୁମ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟମୟ ଉପଦେଶରେ ଏମାନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କର।” ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 43
रुद्र उवाच । वारयस्व प्रमत्तांश्च क्षीबांश्चैव विशेषतः । तेनोक्तो वीरभद्रश्च शंभुना परमेष्ठिना
ରୁଦ୍ର କହିଲେ—“ପ୍ରମତ୍ତମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ମଦରେ କ୍ଷୀବ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କୁ ରୋକ।” ପରମେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶରେ ବୀରଭଦ୍ର ସେହିପରି କଲେ।
Verse 44
आज्ञापिताः प्रमत्ताश्च वीरभद्रेण धीमता । प्रमथा वारितास्तेन तूष्णीमाश्रित्य ते स्थिताः
ଧୀମାନ ବୀରଭଦ୍ର ସେ ଉନ୍ମତ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିବାରିତ ପ୍ରମଥମାନେ ମୌନ ଧାରଣ କରି ସ୍ଥିର ରହିଲେ।
Verse 45
निश्चला योगिनीमध्ये भूतप्रमथगुह्यकाः । शाकिन्यो यातुधानाश्च कूष्मांडाः कोपिकर्पटाः
ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୂତ, ପ୍ରମଥ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ନିଶ୍ଚଳ ଥିଲେ; ଶାକିନୀ, ଯାତୁଧାନ, କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ ଆଦି ଭୟଙ୍କର ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ।
Verse 46
तथान्ये भूतवेतालाः क्षेत्रपालाश्च भैरवाः । सर्वे शांताः प्रमत्ताश्च बभूवुः प्रमथादयः
ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଭୂତ-ବେତାଳ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଓ ଭୈରବମାନେ ମଧ୍ୟ; ପ୍ରମଥାଦି ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଉନ୍ମାଦ ନିବୃତ୍ତ ହେଲା।
Verse 47
एवं विस्तारसंयुक्तं कृतमुद्वहनं तदा । हिमाद्रिणा परं विप्राः सुमंगल्यं सुशोभनम्
ଏଭଳି, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ହିମାଦ୍ରି ସେତେବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାର-ବୈଭବ ସହ ‘ଉଦ୍ବହନ’ କର୍ମ କଲେ—ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଅତି ଶୋଭନ।
Verse 48
चत्वारो दिवसा जाताः परिपूर्णेन चेतसा । हिमाद्रिणा कृता पूजा देवदेवस्य शूलिनः
ଚାରି ଦିନ କଟିଗଲା, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା; ହିମାଦ୍ରି ଦେବଦେବ, ଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପୂଜା କଲେ।
Verse 49
वस्त्रालंकाराभरणै रत्नैरुच्चावचैस्ततः । पूजयित्वा महादेवं विष्णोर्वचनपरोऽभवत्
ତାପରେ ସେ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ଆଭୂଷଣ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ରତ୍ନଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଚନରେ ତତ୍ପର ହେଲେ।
Verse 50
लक्ष्मीसमेतं विष्णुं च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । पूजयामास हिमवांस्तथा ब्रह्माणमेव च
ହିମବାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କରଣରେ ପୂଜା କଲେ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କଲେ।
Verse 51
इंद्रं पुरोधसा सार्द्धमिंद्राण्या सहितं विभुम् । तथैव लोकपालांश्च पूजयित्वा पृथक्पृथक्
ସେ ପୁରୋହିତ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀସହ ଥିବା ବିଭୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ।
Verse 52
तथैव पूजिता चंडी भूतप्रमथगुह्यकैः । वस्त्रालंकरणैश्चैव रत्नैर्नानाविधैरपि । ये चान्य आगतास्तत्र ते च सर्वे प्रपूजिताः
ସେହିପରି ଭୂତ, ପ୍ରମଥ ଓ ଗୁହ୍ୟକ ଗଣମାନେ ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କଲେ—ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କରଣ ଓ ନାନାବିଧ ରତ୍ନ ଅର୍ପଣ କରି। ଏବଂ ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରାଗଲା।
Verse 53
एवं तदानीं प्रतिपूजिताश्च देवाश्च सर्वे ऋषयश्च यक्षाः । गंधर्वविद्याधरसिद्धचारणास्तथैव मर्त्त्याप्सरसां गणाश्च
ଏହିପରି ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରତିପୂଜିତ ହେଲେ; ତଥା ଋଷି ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଏବଂ ମର୍ତ୍ୟ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।