Adhyaya 23

Verse 1

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र महेशेन प्रणोदिताः । आजग्मुः सहसा सद्य ऋषयोऽपि हिमालयम्

ଲୋମଶ କହିଲେ—ସେହି ସମୟରେ ସେଠାରେ ମହେଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସହସା, ତତ୍କ୍ଷଣେ ହିମାଳୟକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 2

तान्दृष्ट्वा सहसोत्थाय हिमाद्रिः प्रतिमानसः । पूजयामास तान्सर्वानुवाच नतकंधरः

ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ହିମାଦ୍ରି (ହିମାଳୟ) ଭକ୍ତି-ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତତ୍କ୍ଷଣେ ଉଠି ଦାଁଡାଇଲେ। ମସ୍ତକ ନମାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 3

किमर्थमागता यूयं ब्रूतागमनकारणम् । तदोचुः सप्त ऋषयो महेशप्रेरिता वयम्

“ତୁମେ କେଉଁ କାରଣରେ ଆସିଛ? ଆଗମନର ହେତୁ କହ।” ତେବେ ସପ୍ତ ଋଷି କହିଲେ—“ଆମେ ମହେଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରେରିତ।”

Verse 4

समागतास्त्वत्सकाशं कन्यायाश्च विलोकने । तानस्मान्विद्धि भोः शैल स्वां कन्यां दर्शयाशु वै

“କନ୍ୟାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆମେ ତୁମ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆସିଛୁ। ହେ ଶୈଳ! ଆମକୁ ସେହିପରି ଜାଣ; ତୁମ କନ୍ୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଅ।”

Verse 5

तथेत्युक्त्वा ऋषिगणानानीता तत्र पार्वती । स्वोत्संगे परिगृह्याशु गिरीन्द्रः पुत्रवत्सलः । हिमवान्गिरिराजोऽथ उवाच प्रहसन्निव

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ସେ ଋଷିଗଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲେ। ପୁତ୍ରବତ୍ସଳ ଗିରୀନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନିଜ କୋଳରେ ଧରିଲେ; ତାପରେ ଗିରିରାଜ ହିମବାନ ଯେନ ପ୍ରହସିତ ହୋଇ କହିଲେ।

Verse 6

इयं सुता मदीया हि वाक्यं श्रुणुत मे पुनः । तपस्विनां वरिष्ठऽसौ विरक्तो मदनांतकः

ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ମୋର କନ୍ୟା—ମୋ କଥା ପୁନଃ ଶୁଣ। ମଦନାନ୍ତକ ମହାଦେବ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ବିରକ୍ତ।

Verse 7

कथमुद्वहनार्थी च येनानंगः कृत स्मरः । अत्यासन्नेचातिदूरे आढ्ये धनविवर्जिते । वृत्तिहीने च मूर्खे च कन्यादानं न शस्यते

ଯିଏ ଅନଙ୍ଗ ସ୍ମର (କାମଦେବ)କୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ, ସେହିଜନଙ୍କୁ ବିବାହ ଚାହିବା କିପରି? ଏବଂ ଅତିନିକଟ କିମ୍ବା ଅତିଦୂର, ଧନୀ କିମ୍ବା ଧନହୀନ, ଜୀବିକାହୀନ କିମ୍ବା ମୂର୍ଖଙ୍କୁ କନ୍ୟାଦାନ ଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ।

Verse 8

मूढाय च विरक्ताय आत्मसंभाविताय च । आतुराय प्रमत्ताय कन्यादानं न कारयेत्

ମୂର୍ଖ, ବିରକ୍ତ, ଆତ୍ମଗର୍ବିତ, ଆତୁର (ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ) ଓ ପ୍ରମତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କନ୍ୟାଦାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 9

तस्मान्मया विचार्यैव भवद्भिरृषिसत्तमाः । प्रदातव्या महेशाय एतन्मे व्रतमुत्तमम्

ଏହେତୁ, ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି—ଏହି କନ୍ୟା ମହେଶଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହାହିଁ ମୋର ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ।

Verse 10

तच्छ्रुत्वा गिरिराजस्य वचनं ते महर्षयः । एकपद्येन ऊचुस्ते प्रहस्य च हिमालयम्

ଗିରିରାଜଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେହି ମହର୍ଷିମାନେ ହିମାଳୟଙ୍କୁ ହସିମୁହେଁ ଦେଖି, ଏକମାତ୍ର ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 11

यया कृतं तपस्तीव्रं यया चाराधितः शिवः । तपसा तेन संतुष्टः प्रसन्नोद्य सदाशिवः

ସେ କରିଥିବା ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଓ ଶିବାରାଧନାରେ, ସେହି ତପରେ ସଦାଶିବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଆଜି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 12

अस्यास्तस्य च भोः शैल न जानासि च किंचन । महिमानं परं चैव तस्मादेनां प्रयच्छ वै

ହେ ଶୈଳ! ତୁମେ ତାହାର ପରମ ମହିମା ସତ୍ୟରେ ଜାଣ ନାହଁ; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ତାକୁ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।

Verse 13

शिवाय गिरिजामेनां कुरुष्य वचनं हि नः । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषामृषीणां भावितात्मनाम्

ଏହି ଗିରିଜାକୁ ଶିବଙ୍କୁ ଦିଅ—ଆମ ବଚନ ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନ କର। ସେହି ଭାବିତାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି…

Verse 14

उवाच त्वरया युक्तः पर्वतान्पर्वतेश्वरः । हे मेरो हे निषधकिं गन्धमादन मन्दर । मैनाक क्रियतामद्य शंसध्वं च यथातथम्

ତେବେ ତ୍ୱରାରେ ଯୁକ୍ତ ପର୍ବତେଶ୍ୱର ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମେରୁ, ହେ ନିଷଧ, ହେ ଗନ୍ଧମାଦନ, ହେ ମନ୍ଦର, ହେ ମୈନାକ! ଆଜି ହିଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କର; ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଘୋଷଣା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।”

Verse 15

मेना तदा उवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदा । अधुना किं विमशन कृतं कार्यं तदैव हि

ତେବେ ବାକ୍ୟନିପୁଣା ମେନା କହିଲେ—“ଏବେ ବିଚାର କାହିଁକି? ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ତ ସେହି ସମୟରେ ହୋଇଯାଇଥିଲା।”

Verse 16

उत्पन्नेयं महाभागा देवकार्यार्थमेव च । प्रदातव्या शिवायेति शिवस्यार्थेऽवतारिता

ଏହି ମହାଭାଗା ଦେବୀ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ହିଁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କୁ ହିଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ—ଶିବାର୍ଥେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣା।

Verse 17

अनयाराधितो रुद्रो रुद्रेण परिभाविता । इयं महाभागा शिवाय प्रतिदीयताम्

ଏହି ନାରୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରୀକୃତ; ଏହି ମହାଭାଗା କନ୍ୟାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶିବଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉ।

Verse 18

निमित्तमात्रं च कृतं तया वै शिवपूजने । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्यामेनायाः परिभाषितम्

ଶିବପୂଜାରେ ସେ ସତ୍ୟରେ କେବଳ ନିମିତ୍ତମାତ୍ର ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ମେନାଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ତର କୁହାଗଲା।

Verse 19

परितुष्टो हिमाद्रिश्च वाक्यं चेदमुवाच ह । ऋषीन्प्रति निरीक्षंस्तां कन्येयं मम संप्रति

ହିମାଦ୍ରି ଅନ୍ତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ଏହି କନ୍ୟା ଏବେ ସତ୍ୟରେ ମୋର କନ୍ୟା।”

Verse 20

ततः समानीय सुलोचनां तां श्यामां नितंबार्षितमेखलां शुभाम् । वैडूर्यमुक्तावलयान्दधानां भास्वत्प्रभां चांद्रमसीं व रेखम्

ତାପରେ ସେ ଶୁଭ ମୃଗନୟନୀ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ କନ୍ୟାକୁ—ନିତମ୍ବେ ସୁଶୋଭିତ ମେଖଳାଧାରିଣୀକୁ—ଆଗକୁ ଆଣିଲେ; ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତାର ବାଳା ପିନ୍ଧି, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିର ରେଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 21

लावण्यामृतवापिकां सुवदनां गौरीं सुवासां शुभां दृष्ट्वा ते ह्यृषयोऽपि मोहमगन्भ्रांतास्तदा संभ्रमात् । नोचुः किंचना वाक्यमेव सुधियो ह्यासन्प्रमत्ता इव स्तब्धाः कान्तिमतीमतीव रुचिरां त्रैलोक्यनाथप्रियाम्

ଲାବଣ୍ୟ-ଅମୃତର ବାପିକା ସଦୃଶ, ସୁମୁଖୀ, ସୁବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଶୁଭା ଗୌରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ମୋହିତ ହେଲେ ଓ ସମ୍ଭ୍ରମରେ ଯେନେ ଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେଇ ପ୍ରାଜ୍ଞମାନେ ଏକ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ କହିଲେ ନାହିଁ; ମତ୍ତମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇ ତ୍ରିଲୋକନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ପରମ କାନ୍ତିମତୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଚିରା ଦେବୀଙ୍କୁ ନିହାରି ରହିଲେ।

Verse 22

एवं तदा ते ह्यृषयोऽपि मोहिता रूपेण तस्याः किमुताथ देवताः । तथैव सर्वे च निरीक्ष्य तन्वीं सतीं गिरिन्द्रस्य सुतां शिवप्रियाम्

ଏଭଳି ତାଙ୍କ ରୂପରେ ଯଦି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହେଲେ, ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ! ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ ଶିବପ୍ରିୟା ଏହି ତନ୍ୱୀ ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଏକେପରି ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 23

ततः पुनश्चैत्य शिवं शिवप्रियाः शशंसुरस्मा ऋषयस्तदानीम्

ତାପରେ ସେଇ ସମୟରେ ଶିବପ୍ରିୟ ଋଷିମାନେ ପୁନର୍ବାର ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 24

ऋषय ऊचुः । भूषिता हि गिरीन्द्रेण स्वसुता नास्ति संशयः । उद्वोढुं गच्छ देवेश देवैश्च परिवारितः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ଗିରୀନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ଦେବେଶ! ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ପରିବୃତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଯାଅ।”

Verse 25

गच्छ शीघ्रं महादेव पार्वतीमात्मजन्मने । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहस्येदमुवाच ह

“ହେ ମହାଦେବ! ଶୀଘ୍ର ପାର୍ବତୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ—ସେ ତୁମ ଆତ୍ମଜନ୍ମ ପାଇଁ ନିୟତ ସହଧର୍ମିଣୀ।” ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ହସି ଏଭଳି କହିଲେ।

Verse 26

विवाहो हि महाभागा न दृष्टो न श्रुतोऽपि वा । मया पुरा च ऋषयः कथ्यतां च विशेषतः

ହେ ମହାଭାଗ ଋଷିମାନେ, ଏପରି ବିବାହ କେବେ ଦେଖାଯାଇନି, ଶୁଣାଯାଇନି ମଧ୍ୟ। ତେଣୁ, ହେ ମୁନିମାନେ, ଏହାକୁ ମୋତେ ବିଶେଷଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 27

तदोचुरृषयः सर्वे प्रहसंतः सदाशिवम् । विष्णुमाह्वय वै देव ब्रह्मणं च शतक्रतुम्

ତେବେ ସମସ୍ତ ଋଷି ହସିହସି ସଦାଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଦେବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କର; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକ।”

Verse 28

तथा ऋषिगणांश्चैव यक्षगन्धर्वपन्नगान् । सिद्धविद्याधरांश्चैव किंनरांश्चाप्सरोगणान्

“ସେହିପରି ଋଷିଗଣଙ୍କୁ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପନ୍ନଗ (ନାଗ)ମାନଙ୍କୁ; ଏବଂ ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, କିନ୍ନର ଓ ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକ।”

Verse 29

एतांश्चान्यांश्च सुबहूनानयस्वेति सत्वरम् । तदाकर्ण्य ऋषिप्रोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः

“ଏମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଆଣ।” ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାକ୍ନିପୁଣ ସେ ବକ୍ତା ତାହାକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 30

उवाच नारदं देवो विष्णुमानय सत्वरम् । ब्रह्माणं च महेन्द्रं च अन्यांश्चैव समानय

ପ୍ରଭୁ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ— “ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକି ଆଣ।”

Verse 31

शंभोर्वचनमादाय शिरसा लोकपावनः । जगाम त्वरितो भूत्वा वैकुण्ठं विष्णुवल्लभः

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବଚନକୁ ଶିରସା ଗ୍ରହଣ କରି, ଲୋକପାବନ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟ ନାରଦ ତ୍ୱରିତ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।

Verse 32

ददर्श देवं परमासने स्थितं श्रिया च देव्या परिसेव्यमानम् । चतुर्भुजं देववरं महाप्रभं नीलोत्पलश्यामतनुं वरेण्यम्

ସେ ପରମାସନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ପରିସେବା କରୁଥିଲେ—ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ନୀଳୋତ୍ପଳ-ଶ୍ୟାମ ତନୁ, ଆରାଧ୍ୟ।

Verse 33

महार्हरत्नावृतचारुकुण्डलं महाकिरीटोत्तमरत्नभास्वतम् । सुवैजयंत्या वनमालया वृतं स नारदस्तं भुवनैकसुन्दरम्

ନାରଦ ସେଇ ଭୁବନୈକସୁନ୍ଦରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ମହାର୍ଘ ରତ୍ନଜଟିତ ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳରେ ଭୂଷିତ, ଉତ୍ତମ ରତ୍ନକାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ମହାକିରୀଟରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ବୈଜୟନ୍ତୀ ବନମାଳାରେ ଆବୃତ।

Verse 34

उवाच नारदोऽभ्येत्य शंभोर्वाक्यमथादरात् । ब्रह्मवीणां वाद्यवीणां वाद्यमानः सर्वज्ञ ऋषिसत्तमः

ତେବେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଋଷିସତ୍ତମ ନାରଦ ନିକଟକୁ ଆସି, ଆଦରରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମବୀଣା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟବୀଣା ବଜାଉଥିବାବେଳେ।

Verse 35

एह्येहि त्वं महाविष्णो महादेवं त्वरान्वितः । उद्वाहनार्थं शंभोश्च त्वमेकः कार्यसाधकः

“ଆସ, ଆସ, ହେ ମହାବିଷ୍ଣୁ! ତ୍ୱରାସହ ମହାଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବିବାହାର୍ଥ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରୁଥିବା ଏକମାତ୍ର ତୁମେ।”

Verse 36

प्रहस्य भगवान्प्राह नारदं प्रति वै तदा । कथमुद्वहने बुद्धिरुत्पन्ना तस्य शूलिनः । विज्ञातार्थोऽपि भगवान्नारदं परिपृष्टवान्

ହସି ଭଗବାନ୍ ସେତେବେଳେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ— “ସେଇ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କର ବିବାହବୁଦ୍ଧି କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା?” ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ନାରଦଙ୍କୁ ପୁନଃ ପଚାରିଲେ।

Verse 37

नारद उवाच । तपसा महता रुद्रः पार्वत्या परितोषितः । स्वयमेवागतस्तत्र यत्रास्ते गिरिजा सती

ନାରଦ କହିଲେ— ମହାତପସ୍ୟାରେ ପାର୍ବତୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ସତୀ ଗିରିଜା ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ସେ ସ୍ୱୟଂ ଆସିଲେ।

Verse 38

दासोऽहमवदच्छंभुः पार्वत्या परितोषितः । पार्वतीं च समभ्यर्थ्य वरयस्व च भामिनि

ପାର୍ବତୀରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ— “ମୁଁ ତୁମର ଦାସ।” ପରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି କହିଲେ— “ହେ କାନ୍ତିମତୀ, ମୋତେ ବର ଭାବେ ବରଣ କର।”

Verse 39

त्वरितेनावदच्छंभुस्त्वामाह्वयति संप्रति । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । नारदेन समायुक्तः पार्षदैः परिवारितः

ଦୂତ ତ୍ୱରାରେ କହିଲା— “ଶମ୍ଭୁ ଏଇମହୁର୍ତ୍ତରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।” ସେ କଥା ଶୁଣି ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନ ନାରଦଙ୍କ ସହ, ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ଘେରାରେ, ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 40

सुपर्णमारुह्य तदा महात्मा योगीश्वराणां प्रभुरच्युतो महान् । ययौ तदाऽकाशपथा हरिः स्वयं सनारदो देववरैः समेतः

ତେବେ ମହାତ୍ମା, ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ମହାନ୍ ଅଚ୍ୟୁତ ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ) ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ହରି ସ୍ୱୟଂ ନାରଦ ସହିତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଆକାଶପଥେ ଗମନ କଲେ।

Verse 41

तं दृष्ट्वा त्वरितं देवो योगिध्येयांघ्रिपंकजः । अभ्युत्थाय मुदा युक्तः परिष्वज्य च शार्ङ्गिणम्

ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି ସେ ଦେବ ଆନନ୍ଦରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଶାର୍ଙ୍ଗିଣ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 42

तदा हरिहरौ देवावैकपद्येन तिष्ठतः । ऊचुतुः स्म तदान्योन्यं क्षेमं कुशलमेव च

ତେବେ ହରି ଓ ହର—ଏହି ଦୁଇ ଦେବ ଏକଭାବରେ ସଙ୍ଗେ ଦାଁଡ଼ି ପରସ୍ପରଙ୍କ କୁଶଳ-କ୍ଷେମ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ମଙ୍ଗଳ ସମ୍ବାଦ ପଚାରିଲେ।

Verse 43

ईश्वर उवाच । गिरिजातपसा विष्णो जितोऽहं नात्र संशयः । पाणिग्रहार्थमेवाद्य गंतुकामो हिमालयम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ଗିରିଜାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ଜିତାଯାଇଛି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆଜି ତାଙ୍କ ପାଣିଗ୍ରହଣ (ବିବାହ) ନିମିତ୍ତେ ହିମାଳୟକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 44

यथार्थेन च भो विष्णो कथयामि तवाग्रतः । यदा दक्षेण भो विष्णो प्रदत्ता च पुरा सती

ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଯଥାର୍ଥ କଥା କହୁଛି—ପୂର୍ବେ ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷ ସତୀଙ୍କୁ (ବିବାହାର୍ଥେ) ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ…

Verse 45

न च संकल्पविधिना मया पाणिग्रहः कृतः । अधुनैव मया कार्यं कर्मविस्तारणं बहु

ଏବଂ ମୁଁ ସଙ୍କଳ୍ପବିଧି ଅନୁସାରେ ପାଣିଗ୍ରହଣ (ବିବାହକ୍ରିୟା) କରିନଥିଲି। ଏବେ ମୋତେ ଅନେକ କର୍ମକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିସ୍ତାର କରି ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ହେବ।

Verse 46

यत्कार्यं तन्न जानामि सर्वं पाणिग्रहोचितम् । शंभोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मधुसूदनः

(ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ:) “ପାଣିଗ୍ରହଣ-ସଂସ୍କାରରେ ଯାହା ଯାହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଣିନାହିଁ।” ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ହସିଲେ।

Verse 47

यावद्वक्तुं समारेभे तावद्ब्रह्मा समागतः । इंद्रेण सह सर्वैश्च लोकपालैस्त्वरान्वितः

(ବିଷ୍ଣୁ) କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିବା ସମୟରେ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କ ସହ—ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ।

Verse 48

तथैव देवासुरयक्षदानवा नागाः पतंगाप्सरसो महर्षयः । समेत्य सर्वे परिवक्तुमीशमूचुस्तदानीं शिरसा प्रणम्य

ସେହିପରି ଦେବ, ଅସୁର, ଯକ୍ଷ, ଦାନବ, ନାଗ, ପକ୍ଷୀ, ଅପ୍ସରା ଓ ମହର୍ଷିମାନେ—ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ତାପରେ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମେତ ହୋଇ ଈଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 49

गच्छगच्छ महादेव अस्माभिः सहितः प्रभो । ततो विष्णुरुवाचेदं प्रस्तावसदृशंवचः

“ଯାଆନ୍ତୁ, ଯାଆନ୍ତୁ, ହେ ମହାଦେବ! ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆମ ସହିତ ଯାଆନ୍ତୁ।” ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସଙ୍ଗସଦୃଶ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 50

गृह्योक्तविधिना शंभो कर्म कर्तुमिहार्हसि

“ହେ ଶମ୍ଭୋ, ଗୃହ୍ୟ-ପରମ୍ପରାରେ କୁହାଯାଇଥିବା ବିଧି ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ଏହି କର୍ମ (ସଂସ୍କାର) କରିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚିତ।”

Verse 51

नांदीमुखं मण्डपस्थापनं च तथा चैतत्कुरु धर्मेण युक्तम् । महानदीसंगमं वर्जयित्वा कुर्वंति केचिद्वेदमनीषिणश्च

ନାନ୍ଦୀମୁଖ କ୍ରିୟା ଓ ମଣ୍ଡପସ୍ଥାପନ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ବିଧିରେ କର। କେହି କେହି ବେଦରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାନଦୀ-ସଙ୍ଗମକୁ ଏଡ଼ାଇ ଏହି କର୍ମ କରନ୍ତି।

Verse 52

मण्डपस्थापनं चैव क्रियतां ह्यधुना विभो । तथोक्तो विष्णुना शंभुश्चकारात्महिताय वै

“ହେ ବିଭୋ, ଏବେ ମଣ୍ଡପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉ।” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶମ୍ଭୁ ନିଜ ଆତ୍ମହିତାର୍ଥେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା କଲେ।

Verse 53

ब्रह्मादिभिः कृतं तेन सर्वमभ्युदयोचितम् । ग्रहाणां पूजनं चक्रे कश्यपो ब्रह्मणा युतः

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଭ୍ୟୁଦୟ ଓ ମଙ୍ଗଳସିଦ୍ଧିଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହେଲା। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ କଶ୍ୟପ ଗ୍ରହଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ।

Verse 54

तथात्रिश्च वशिष्ठश्च गौतमोथ गुरुर्भृगुः । कण्वो बृहस्पतिः शक्तिर्जमदग्निः पराशरः

ସେହିପରି ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ଭୃଗୁ; ତଥା କଣ୍ୱ, ବୃହସ୍ପତି, ଶକ୍ତି, ଜମଦଗ୍ନି ଓ ପରାଶର ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।

Verse 55

मार्कंडेयः शिलावाकः शून्यपालोऽक्षतश्रमः । अगस्त्यश्च्यवनो गर्गः शिलादोऽथ महामुनिः

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଶିଲାବାକ, ଶୂନ୍ୟପାଳ ଓ ଅକ୍ଷତଶ୍ରମ; ତଥା ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ, ଗର୍ଗ ଏବଂ ମହାମୁନି ଶିଲାଦ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 56

एते चान्ये च बहवो ह्यागताः शिवसन्निधौ । ब्रह्मणा नोदितास्तत्र चक्रुस्ते विधिवत्क्रियाम्

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଋଷି ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ବିଧିମତେ କ୍ରିୟା କଲେ।

Verse 57

वेदोक्तविधिना सर्वे वेदवेदांगपारगाः । चक्रू रक्षां महेशस्य कृतकौतुकमंगलाम्

ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ସମସ୍ତେ ବେଦୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ରକ୍ଷାକ୍ରିୟା କଲେ; କୌତୁକବନ୍ଧନ ଓ ମଙ୍ଗଳାଶୀର୍ବାଦ ସହିତ।

Verse 58

ऋग्यजुःसामसहितैः सूक्तैर्नानाविधैस्तथा । मंगलानि च भूरीणि ऋषयस्तत्त्ववेदिनः

ତତ୍ତ୍ୱବେଦୀ ଋଷିମାନେ ଋଗ୍, ଯଜୁଃ ଓ ସାମ ସହିତ ନାନାପ୍ରକାର ସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ବହୁ ମଙ୍ଗଳ-କଲ୍ୟାଣ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 59

अभ्यंजनादिकं सर्वं चक्रुस्तस्य परात्मनः । ख्यातः कपर्द्दस्तस्यैव शिवस्य परमात्मनः

ସେମାନେ ସେହି ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ ଆଦି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର କଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ପରମ ଶିବ ‘କପର୍ଦ’ (ଜଟାଧାରୀ) ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 60

अनेकैर्मौक्तिकैर्युक्ता मुण्डमालाऽभवत्तदा । ये सर्पा ह्यंगभूताश्च ते सर्वे तत्क्षणादिव । बभूवुर्मडनान्येव जातरूपमयानि च

ତେବେ ମୁଣ୍ଡମାଳା ଅନେକ ମୋତିରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲା। ଏବଂ ଯେ ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଭୂଷଣ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଆଭୂଷଣରେ ପରିଣତ ହେଲେ।

Verse 61

सर्वभूषणसंपन्नो देवदेवो महेश्वरः । ययौ देवैः परिवृतः शैलराजपुरं प्रति

ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ସୁଶୋଭିତ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ଶୈଳରାଜଙ୍କ ନଗର ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 62

चंडिका वरभगिनी तदा जाता भयावहा । प्रेतासना गता चण्डी सर्पाभरणभूषिता

ତେବେ ବରଦାୟିନୀ ଭଗିନୀ ଚଣ୍ଡିକା ଭୟାବହ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ପ୍ରେତାସନରେ ଆସୀନ ସେଇ ଚଣ୍ଡୀ ସର୍ପ-ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 63

हैमं कलशमादाय पूर्णं मूर्ध्ना महाप्रभा । परिवारैर्महाचंडी दीप्तास्या ह्युग्रलोचना

ମହାପ୍ରଭା ମହାଚଣ୍ଡୀ ମସ୍ତକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ଧାରଣ କଲେ। ପରିବାରମାନଙ୍କ ସହିତ, ଦୀପ୍ତମୁଖୀ ଓ ଉଗ୍ରନୟନା ସେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 64

तत्र भूतान्यनेकानि विरूपाणि सहस्रशः । तैः समेताग्रतश्चंडी जगाम विकृतानना

ସେଠାରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ବିରୂପ ଭୂତ ଅନେକ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ରଭାଗରେ, ବିକୃତମୁଖୀ ଚଣ୍ଡୀ ଆଗକୁ ଗଲେ।

Verse 65

तस्याः सर्वे पृष्ठतश्च गणाः परमदारुणाः । कोट्येकादशसंख्याका रौद्रा रुद्र प्रियाश्च ये

ତାଙ୍କ ପଛରେ ପରମ ଦାରୁଣ ସମସ୍ତ ଗଣ ଚାଲିଲେ—ରୌଦ୍ରସ୍ୱରୂପ, ରୁଦ୍ରପ୍ରିୟ—ଯାହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏକାଦଶ କୋଟି ଥିଲା।

Verse 66

तदा डमरुनिर्घोषव्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । भेरीभांकारशब्देन शंखानां निनदेन च

ତେବେ ଡମରୁର ଘୋର ନିନାଦ, ଭେରୀର ଗମ୍ଭୀର ଭାଁକାର ଓ ଶଙ୍ଖମାନଙ୍କର ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ନିନାଦରେ ତ୍ରିଲୋକ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 67

तथा दुंदुभिनिर्घोषैः शब्दः कोलाहलोऽभवत् । गणानां पृष्ठतो भूत्वा सर्वे देवाः समुत्सुकाः । अन्वयुः सर्वसिद्धाश्च लोकपालैः समन्विताः

ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗର୍ଜନରେ ଶବ୍ଦ ମହା କୋଲାହଳ ହେଲା। ଗଣମାନଙ୍କ ପଛେ ରହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଦେବମାନେ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଲେ।

Verse 68

मध्ये व्रजन्महेंद्रोऽथ ऐरावतमुपास्थितः । शुभ्रेणो च्छ्रियमाणेन छत्रेण परमेण हि

ସେଇ ଯାତ୍ରାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଐରାବତ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ଉଚ୍ଚରେ ଧରା ପରମ ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ରର ଛାୟା ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଥିଲା।

Verse 69

चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सुरैर्बहुभिरावृतः । तदा तु व्रजमानास्त ऋषयो बहवो ह्यमी

ସେ ଚାମରଦ୍ୱାରା ବୀଜିତ ହେଉଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ସେଇ ଯାତ୍ରାରେ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲୁଥିଲେ।

Verse 70

भरद्वाजादयो विप्राः शिवस्योद्वहनं प्रति । शाकिन्यो यातुधानाश्च वेताला ब्रह्मराक्षसाः

ଭରଦ୍ୱାଜ ଆଦି ବିପ୍ରମାନେ ଶିବଙ୍କ ଉଦ୍ୱହନ-ଯାତ୍ରାକୁ ସେବାଭାବରେ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ଶାକିନୀ, ଯାତୁଧାନ, ବେତାଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।

Verse 71

भूतप्रेतपिशाचाश्च तथान्ये प्रमथादयः । पृच्छमानास्तदा चंडीं पृष्ठतोऽन्वगमंस्तदा

ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମଥାଦିଗଣ ସେତେବେଳେ ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ପଚାରି ପଚାରି ତାଙ୍କ ପଛରେ ପଛରେ ଅନୁଗମନ କଲେ।

Verse 72

क्व गता साऽधुना चंडी धावमानास्तदा भृशम् । प्राप्ता गता व्रजंतीं तां प्रणिपत्य महाप्रभाम्

“ଏବେ ଚଣ୍ଡୀ କେଉଁଠି ଗଲେ?” ଏହିପରି କହି ସେମାନେ ଅତିବେଗେ ଧାଇଁ, ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି ସେଇ ମହାପ୍ରଭାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 73

अथ प्रोचुस्तदा सर्वे चंडीं भैरवसंयुताम् । विनास्माभिः कुतो यासि वद चंडि यथा तथा

ତାପରେ ଭୈରବସହିତ ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କହିଲେ—“ଆମ ବିନା ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ହେ ଚଣ୍ଡୀ, ଯଥାର୍ଥ କହ।”

Verse 74

प्रहस्योवाच सा चंडी भूतानां तत्र श्रृण्वताम् । शंभोरुद्वहनार्थाय प्रेतारूढा व्रजाम्यहम्

ତେବେ ଚଣ୍ଡୀ ହସି କହିଲେ—ସେଠାରେ ଶୁଣୁଥିବା ଭୂତମାନଙ୍କୁ—“ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଉଦ୍ବହନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରେତାରୂଢା ହୋଇ ଯାଉଛି।”

Verse 75

हैमं कलशमादाय शिरसा बिभ्रती स्वयम् । करवालीस्वरूपेण चंडी जाता ततः स्वयम्

ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ନେଇ ଶିରେ ଧାରଣ କରି, ଚଣ୍ଡୀ ସେହିକ୍ଷଣେ ସ୍ୱୟଂ କରବାଳୀ-ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 76

भूतैः परिवृता सर्वैः सर्वेषामग्रतोऽव्रजत् । गणास्तामनुजग्मुस्ते गणानां पृष्ठतः सुराः

ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତା ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଣମାନେ ଚାଲିଲେ, ଏବଂ ଗଣମାନଙ୍କ ପଛେ ଦେବଗଣ ଆସିଲେ।

Verse 77

इंद्रादयो लोकपाला ऋषयस्तेऽग्रपृष्ठतः । ऋषीणां पृष्ठतो भूत्वा पार्षदाश्च महाप्रभाः

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ରେ ଓ ପୃଷ୍ଠେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଋଷିମାନଙ୍କ ପଛେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପାର୍ଷଦମାନେ ଆସିଲେ।

Verse 78

विष्णोरमितभावज्ञा मुकुंदाच्च मनोरमाः । सर्वे पयोदसंकाशाः स्रग्विणो वनमालिनः । श्रीवत्सांकधराः सर्वे पीतवासोन्विताश्च ते

ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅମିତ ଭାବକୁ ଜାଣୁଥିଲେ ଏବଂ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପରି ମନୋହର ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ମେଘବର୍ଣ୍ଣ, ମାଳାଧାରୀ, ବନମାଳାଭୂଷିତ; ସମସ୍ତଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳେ ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନ ଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ପୀତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରିଥିଲେ।

Verse 79

चतुर्भुजाः कुंडलिनः किरीटकटकांगदैः । हारनूपुरसूत्रैश्च कटिसूत्राङ्गुलीयकैः । शोभिताः सर्व एवैते महापुरुषलक्षणाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଓ କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ; କିରୀଟ, କଟକ, ଅଙ୍ଗଦ, ହାର, ନୂପୁର, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, କଟିସୂତ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗୁଳୀୟକରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ମହାପୁରୁଷର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣଧାରୀ ଥିଲେ।

Verse 80

तेषां मध्ये गतो विष्णुः श्रियोपेतः सुरारिहा

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ଗମନ କଲେ—ଦେବଶତ୍ରୁନାଶକ।

Verse 81

बभौ त्रिलोकीकृतविश्वमंगलो महानुभावैर्हृदि कृत्य धिष्ठितः । शिवेन साकं परमार्थदस्तदा हरिः परात्मा जगदेकबंधुः

ପରମାତ୍ମା ହରି, ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ, ତ୍ରିଲୋକକୁ ବିଶ୍ୱମଙ୍ଗଳମୟ କରି ମହାନୁଭାବମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ପରେ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ସେ ପରମାର୍ଥ—ପରମ ସତ୍ୟ—ଦାନ କଲେ।

Verse 82

स तार्क्ष्यपुत्रोपरि संस्थितो महांल्लक्ष्म्या समेतो भुवनैकभर्ता । स चामरैर्वीज्यमानो मुनींद्रैः सर्वैः समेतो हरिरीश्वरो महान्

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟପୁତ୍ର ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆସୀନ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ, ଭୁବନର ଏକମାତ୍ର ଭର୍ତ୍ତା ସେ ମହାନ୍ ହରି-ଈଶ୍ୱର। ସମସ୍ତ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ଘେରି ରହି, ଚାମରରେ ବୀଜିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରଭୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 83

तथा विरिंचिर्निजवाहनस्थो वेदैः समेतः सह षड्भिरंगैः । तथागमैः सेतिहासैः पुराणैः स संवृतो हेमगर्भो बभूव

ସେହିପରି ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ନିଜ ବାହନରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ବେଦମାନେ ତାଙ୍କର ଷଡ଼ଙ୍ଗ ସହିତ, ଏବଂ ଆଗମ, ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ସେ ହେମଗର୍ଭ, ପବିତ୍ର ପ୍ରକାଶରେ ଘେରା।

Verse 84

वेधोहरिभ्यां च तदा सुरेद्रैः समावृतश्चर्षिभिः संपरीतः । वृषारूढो वृषकेतुर्दुरापोयोगीश्वरैरपि सर्वैरगम्यः

ତେବେ ବେଧସ (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ହରି, ଏବଂ ସୁରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଋଷିମାନେ ଘେରି ରହିଥିବାବେଳେ—ବୃଷାରୂଢ, ବୃଷକେତୁ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ସେ ଦୁରାପ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଗମ୍ୟ।

Verse 85

शुद्धस्फटिकसंकाशं वृषभं धर्मवत्सलम् । समेतो मातृभिश्चैव गोभिश्च कृतलक्षणम्

ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଧର୍ମବତ୍ସଳ ସେ ବୃଷଭ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ ଥିଲା; ମାତୃଗଣ ଓ ପବିତ୍ର ଗୋମାତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଶୋଭିତ ହେଲା।

Verse 86

एभिस्समेतोऽसुरदानवैः सह ययौ महेशो विबुदैरलंकृतः । हिमालयं गिरिवर्यं तदानीं पाणिग्रहार्थं प्रमदोत्तमायाः

ଏମାନଙ୍କ ସହ, ଅସୁର ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ମହେଶ ସେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ହିମାଳୟକୁ ଗଲେ—ଉତ୍ତମ କନ୍ୟାର ପାଣିଗ୍ରହଣାର୍ଥେ।