Adhyaya 8

Verse 1

गौतम उवाच । शृणु देवि पुरावृत्तं कैलासे मेरुधन्विना । आदिष्टस्तीर्थयात्रार्थमहं लिंगानि वीक्षितुम्

ଗୌତମ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, କୈଲାସରେ ମେରୁଧନୁଧାରୀ (ଶିବ) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ। ମୋତେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର୍ଥେ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

Verse 2

रुद्रक्षेत्रे च केदारे तथा बदरिकाश्रमे । काश्यां पुण्येषु देशेषु तथा श्रीपर्वते शिवे

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରରେ, କେଦାରରେ ଏବଂ ବଦରୀ-ଆଶ୍ରମରେ; କାଶୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଦେଶମାନଙ୍କରେ; ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀପର୍ବତରେ ମଧ୍ୟ—

Verse 3

कांचीमुख्यासु पुण्यासु पुरीष्वप्यगमं तदा । ऋषिभिर्विबुधैः सार्थैर्गणैर्योगिभिरुत्तमैः

ତେବେ ମୁଁ କାଞ୍ଚୀ-ପ୍ରଧାନ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ପୁରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗଲି; ଋଷି, ଦିବ୍ୟସତ୍ତ୍ୱ, ଗଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସମୂହ ସହିତ।

Verse 4

स्थापितानि च लिंगानि स्वयंभूनि च दृष्टवान् । तत्रतत्र महाभागे तीर्थानि शिवसन्निधौ

ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି। ହେ ମହାଭାଗ, ସେଠାସେଠି ଶିବସନ୍ନିଧିରେ ତୀର୍ଥ ଥିଲା।

Verse 5

सेवमानः सशिष्योऽहं पर्यटन्पृथिवीमिमाम् । एवं तीर्थानि सर्वाणि गाहमानो व्रतान्वितः

ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ସେବା କରିକରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କଲି। ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରତସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଅବଗାହନ କଲି।

Verse 6

तपांसि यज्ञकर्माणि कुर्वन्भूमिं समाचरन् । शिवस्मरणसंयुक्तः शिवलिंगानि सन्नमन्

ତପସ୍ୟା ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ମ କରିକରି ମୁଁ ଭୂମିରେ ସଞ୍ଚରଣ କଲି। ଶିବସ୍ମରଣଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ଶିବଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲି।

Verse 7

सर्वाणि भुवि पुण्यानि देशमेतमुपाश्रयम् । अत्र देवं महादेवमविकेशं त्रियंबकम्

ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ସବୁ ଏହି ଦେଶକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ। ଏଠାରେ ଦେବ—ମହାଦେବ—ଅବିକେଶ, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ପ୍ରଭୁ ବିରାଜିତ।

Verse 8

अरुणाद्रिरितिख्यातं पर्वतं लिंगमैक्षिषि । अत्र सिद्धा महात्मानो मुनयश्च दृढव्रताः

‘ଅରୁଣାଦ୍ରି’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ପର୍ବତକୁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ଦେଖିଲି। ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧଗଣ, ମହାତ୍ମା ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ମୁନିମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 9

कंदमूलफलाहारा दृष्टाः शोणाद्रि सेवकाः । अस्तौषमादिमं लिंगमरुणाद्रिमयं महत्

କନ୍ଦ-ମୂଳ-ଫଳ ଆହାର କରୁଥିବା ଶୋଣାଦ୍ରିର ସେବକମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି। ତାପରେ ଅରୁଣାଦ୍ରିରୂପ ସେଇ ଆଦ୍ୟ, ମହାନ ଲିଙ୍ଗକୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କଲି।

Verse 10

आद्येन ब्रह्मणा पूर्वमर्चितं दिव्यचक्षुषा । असौ यस्ताम्रो अरुण उत बभ्रुः सुमंगलः

ଏହି (ଅରୁଣାଚଳନାଥ) ପୂର୍ବେ ଆଦ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଦିବ୍ୟଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ କରିଥିଲେ। ସେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ—ଅରୁଣ, ବଭ୍ରୁ—ସଦା ସୁମଙ୍ଗଳ ଓ ପରମ କଲ୍ୟାଣକର।

Verse 11

इति वेदा स्तुवंति त्वामरुणाद्रीश संततम् । नमस्ताम्राय चारुणाय शिवाय परमात्मने

ଏହିପରି ବେଦମାନେ ନିରନ୍ତର ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ହେ ଅରୁଣାଦ୍ରୀଶ। ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅରୁଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପରମାତ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 12

सर्ववेदस्वरूपाय नित्यायामृतमूर्त्तये । कालाय करुणार्द्राय दृष्टिपेयामृताब्धये

ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ସର୍ବବେଦ, ସେହି ନିତ୍ୟ ଅମୃତମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କରୁଣାରେ ଆର୍ଦ୍ର କାଳସ୍ୱରୂପ, ଦୃଷ୍ଟିରେ ପାନଯୋଗ୍ୟ ଅମୃତସାଗରଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 13

भक्तवात्सल्यपूर्णाय पुण्याय पुरभेदिने । दर्शनं तव देवेश सर्वधर्मफलप्रदम्

ଭକ୍ତବାତ୍ସଲ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁଣ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ତ୍ରିପୁରଭେଦୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମଃ। ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସର୍ବଧର୍ମଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 14

भुवि लब्धवता भूयो नान्यत्कार्यं तपः क्वचित् । भवता कर्मभूरेषा वर्ततेद्य निरोधिता

ପୃଥିବୀରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣି କେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୟାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି କର୍ମଭୂମି ଏବେ ନିରୋଧିତ ଓ ସଂଯମିତ ହୋଇଛି।

Verse 15

प्रार्थयते स्वयं वासान्देवाश्चात्र त्वदाश्रये । कालसंग्रहसंजातं फलं लब्धं मयाधुना

ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ବାସସ୍ଥାନ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଏବେ କାଳର ଦୀର୍ଘ ସଂଗ୍ରହରୁ ପକ୍କ ହୋଇଥିବା ଫଳକୁ ମୁଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।

Verse 16

अन्यत्कृतं तपः सर्वं त्वद्दर्शनफलं मम । ईदृशं तव देवेश रूपमत्यद्भुतोदयम्

ମୁଁ କରିଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଫଳିତ ହୋଇଛି। ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦୟମୟ।

Verse 17

एकमद्रिमयं लिंगं न क्वचिद्दृष्टवान्भुवि । सूर्येंद्वग्निसुसंयुक्त कोणत्रयमनोहरम्

ପୃଥିବୀରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏପରି ଏକ ପର୍ବତମୟ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖିନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ତ୍ରିକୋଣାକାର ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର।

Verse 18

त्रिमूर्तिरूप देवेश दृश्यते ते वपुर्महत् । शक्तित्रयस्वरूपेण कालत्रयविधानकम्

ହେ ଦେବେଶ! ଆପଣଙ୍କ ମହାନ୍ ଦେହ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିରୂପେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ। ତ୍ରିଶକ୍ତି ସ୍ୱରୂପରେ ଆପଣ କାଳର ତ୍ରିବିଭାଗକୁ ବିଧାନ କରନ୍ତି।

Verse 19

त्रिवेदात्मं त्रिकोणांगं लिंगं ते दृष्टमद्भुतम् । त्रैलोक्यरक्षणार्थाय विततं रूपमास्थितः

ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖିଛି—ଯାହା ତ୍ରିବେଦସାରମୟ ଓ ତ୍ରିକୋଣାଙ୍ଗ। ତ୍ରିଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆପଣ ଏହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବିସ୍ତୃତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 20

दृश्यते वसुधाभागे शोणाद्रिरिति विश्रुतः । अजानतां च मर्त्यानां समालोकनमात्रतः

ପୃଥିବୀର ଏକ ଭାଗରେ ‘ଶୋଣାଦ୍ରି’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ବତ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ। ତାହାର ମହିମା ନ ଜାଣୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ।

Verse 21

वितरत्यखिलान्भोगान्व्याजकरुणानिधिः । अर्चया रहितं लिंगमन्यं शून्यमुदाहृतम्

ସେ ପ୍ରଭୁ—ନିଷ୍କପଟ କରୁଣାନିଧି—ସମସ୍ତ ଭୋଗ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅର୍ଚ୍ଚନାରହିତ ଲିଙ୍ଗ ‘ଅନ୍ୟ’ ପରି ଶୂନ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ନିଷ୍ଫଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 22

इदं तु पूजितं देवैः सदा सर्ववरप्रदम् । प्रसीद करुणापूर्ण शोणाचल महेश्वर

ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏବଂ ସର୍ବଦା ସମସ୍ତ ବର ପ୍ରଦାନ କରେ | ହେ କରୁଣାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଣାଚଳ ମହେଶ୍ୱର, ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ |

Verse 23

त्रायस्व भवभीतं मां प्रपन्नं भक्तवत्सल । द्रष्टव्यं द्रष्टमेतत्ते रूपमत्यद्भुतं महत्

ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ! ସଂସାର ଭୟରେ ଭୀତ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ | ଯାହା ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ତାହା ମୁଁ ଦେଖିଛି; ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ମହାନ ରୂପ |

Verse 24

कृतार्थय कृपासिंधो शरण्य शरणागतम् । इति संस्तूयमानो मे देवः शोणाचलेश्वरः

ହେ କୃପାସିନ୍ଧୁ! ହେ ଶରଣ୍ୟ! ଶରଣାଗତ ମୋତେ କୃତାର୍ଥ କରନ୍ତୁ | ଏହିପରି ସ୍ତୁତି କରାଯିବା ପରେ ମୋର ଦେବ ଶୋଣାଚଳେଶ୍ୱର...

Verse 25

अदर्शयत्परं रूपं दिव्यमेहीत्युवाच माम् । प्रीतोऽस्मि भवतः स्तोत्रैर्भक्त्या च परया भृशम्

ସେ ତାଙ୍କର ପରମ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦର୍ଶାଇଲେ ଏବଂ ମୋତେ କହିଲେ, 'ଆସ!' 'ମୁଁ ତୁମର ସ୍ତୋତ୍ର ଏବଂ ପରମ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛି |'

Verse 26

अत्रैव भवतो वासो नित्यमस्तु ममांतिके । संपूजय च मां नित्यं भुवि भोगैः सनातनैः

'ତୁମର ବାସ ଏଠାରେ ମୋ ନିକଟରେ ନିତ୍ୟ ରହୁ | ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ସନାତନ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ମୋର ପୂଜା କର |'

Verse 27

तपसा तप सर्वेषां महत्त्वमिह दर्शय । पूर्वं कैलासशिखरे वसंतं त्वां तपोन्वितम्

ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତପ କର ଏବଂ ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ଥାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦର୍ଶାଅ । ପୂର୍ବରୁ କୈଳାସ ଶିଖରରେ ତୁମେ ତପସ୍ୟା ସହିତ ବାସ କରୁଥିଲ ।

Verse 28

आदिशं पृथिवीभागं शोणाद्रौ पूजयेति माम् । सप्तर्षिपूजिता पूजा दिवि मे संप्रकाशते

ମୁଁ ପୃଥିବୀର ଏହି ଭାଗ ବିଷୟରେ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲି: "ଶୋଣାଦ୍ରିରେ ମୋର ପୂଜା କର ।" ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସେହି ପୂଜା ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ।

Verse 29

तथा नित्यार्चनायुक्त प्रकाशय धरातले । सर्वेषामेव जंतूनां हिताय त्वं तपोऽधिकः

ସେହିପରି, ନିତ୍ୟ ପୂଜାଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଏହାକୁ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ରକାଶିତ କର । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ତୁମେ ବିଶେଷ ତପସ୍ୟା କରୁଛ ।

Verse 30

भुवि मां पूजयार्चाभिरागमोक्ताभिरादरात् । दिव्या मम महापूजा दृश्या हि दिवि दैवतैः

ଆଗମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ବିଧି ଅନୁସାରେ ଆଦର ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ମୋର ପୂଜା କର । ମୋର ଏହି ମହାପୂଜା ଦିବ୍ୟ ଅଟେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।

Verse 31

प्रकाशनीया भवता पार्थिवी वसुधातले । माहात्म्यं पूर्वमेवोक्तं यथाहमरुणाचलः

ତୁମକୁ ଏହି ପାର୍ଥିବ ସ୍ୱରୂପକୁ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ରକାଶିତ କରିବାକୁ ହେବ । ଏହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ମୁଁ କିପରି ଅରୁଣାଚଳ ଅଟେ ।

Verse 32

स्थितो वसुंधराभागे मया प्रीतं तु ते भृशम् । ये वा संपूजयंति स्म पूर्वं मां सुकृताधिकाः

ମୁଁ ପୃଥିବୀର ଏକ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ। ଯେମାନେ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ଯଥାବିଧି ପୂଜିଥିଲେ, ସେମାନେ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ଥିଲେ।

Verse 33

तेभ्यस्त्वमधिको भूमौ प्रकाशस्व शिवार्चनम् । इत्यादिष्टो हि देवेशं प्रणम्य भवभक्तिमान्

‘ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେଣୁ ଶିବାର୍ଚ୍ଚନକୁ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରକାଶ କର।’ ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ ସେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଶିବଭକ୍ତ ହେଲା।

Verse 34

अन्वपृच्छं दयापूर्णमरुणाद्रीशमानमन् । अनासाद्यमिदं रूपमग्निरूपं महेश्वरम्

ତାପରେ ମୁଁ କରୁଣାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରୁଣାଚଳେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲି—‘ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏହି ଅଗ୍ନିରୂପ ତ ଅଗମ୍ୟ…।’

Verse 35

कथमद्यार्चयाम्येनं मर्त्यलोकोचितार्चनैः । आदेशमिममन्वर्थं कथं वा कल्पयाम्यहम्

ଆଜି ମୁଁ ମର୍ତ୍ୟଲୋକଯୋଗ୍ୟ ପୂଜାବିଧିଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ କିପରି ଆରାଧନା କରିବି? ଏହି ଆଦେଶକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ମୁଁ କିପରି ସମ୍ପାଦନ କରିବି?

Verse 36

उपायमादिश श्रीमन्नभिगम्यो यथा भवान् । इति विज्ञापितो देवः श्रीमाञ्छोणाचलेश्वरः

‘ହେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଭୋ, ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଭିଗମ୍ୟ କରାଯାଇପାରିବ, ସେହି ଉପାୟ ଆଦେଶ କରନ୍ତୁ।’ ଏଭଳି ଭାବେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶୋଣାଚଲେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ବିନତି କରାଗଲା।

Verse 37

अन्वग्रहीदशेषात्मा प्रणतं मां दयानिधिः । अहं तु सूक्ष्मलिंगानि प्रकाशिष्ये महीतले

ସର୍ବାତ୍ମା କରୁଣାନିଧି ପ୍ରଭୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଦେଖି ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରି କହିଲେ—“ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବି।”

Verse 38

आगमोक्तक्रियाभेदैः पूजां मे प्रतिपादय । पंचावरणसंयुक्तं लिंगं मे सूक्ष्ममद्भुतम्

ଆଗମରେ କଥିତ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟାଭେଦ ଅନୁସାରେ ମୋର ପୂଜା ସ୍ଥାପନ କରି ଆଚରଣ କର। ମୋର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଦ୍ଭୁତ ଲିଙ୍ଗ ପଞ୍ଚାବରଣ-ସଂଯୁକ୍ତ।

Verse 39

अरुणाद्रीश्वराभिख्यं संपूजय तपोबलैः । इत्यादिश्य महादेवः स्वयंभु विमलं महत्

‘ଅରୁଣାଦ୍ରୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ତପୋବଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କର। ଏମିତି ଆଦେଶ ଦେଇ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ମହାନ୍ ଓ ବିମଳ ମହାଦେବ (ପରମ ସନ୍ନିଧିରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ)।

Verse 40

रूपं मे दर्शयामास सूक्ष्मलिंगात्मना शिवः । आलोक्य विमलं लिंगं सूक्ष्मं तत्स्वयमुच्छ्रितम्

ଶିବ ସୂକ୍ଷ୍ମଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ମୋତେ ନିଜ ରୂପ ଦର୍ଶନ କରାଇଲେ। ସେହି ବିମଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ମୁଁ ତାହାକୁ ସ୍ୱୟଂ-ଉଦ୍ଭୂତ ଓ ଉଚ୍ଛ୍ରିତ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖିଲି।

Verse 41

अशेषाऽवरणोपेतं कृतार्थहृदयोऽभवम् । पुनर्व्यज्ञापयं देवं शम्भुमाश्रितवत्सलम्

ସମସ୍ତ ଆବରଣ ନିବୃତ୍ତ ହେବାରୁ ମୋର ହୃଦୟ କୃତାର୍ଥ ହେଲା। ପୁନର୍ବାର ଶରଣାଗତ-ବତ୍ସଳ ଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନିବେଦନ କଲି।

Verse 42

आगमोक्तप्रकाराणामनिरीक्ष्यत्वमागतम् । कथं तु तव रूपाणां नामभेदान्वियोजितान्

ଆଗମରେ କହିଥିବା ଉପାସନା-ପ୍ରକାରଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରିପାରୁନି। ତେବେ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ବିଭକ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ରୂପଭେଦକୁ ମୁଁ କିପରି ବୁଝିବି?

Verse 43

जानीयां करुणामूर्ते स्वयमीश्वर मत्प्रभो । पूजकास्तव के वा स्युर्मंदिरं वात्र कीदृशम्

ହେ କରୁଣାମୂର୍ତ୍ତି, ହେ ସ୍ୱୟମୀଶ୍ୱର, ମୋ ପ୍ରଭୁ—ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ: ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ପୂଜକ କେହେ ହେବେ, ଏବଂ ଏହି ସ୍ଥାନରେ କିପରି ମନ୍ଦିର ହେବ?

Verse 44

कथं स्तोत्रं कथं पूजा के वात्र परिचारकाः । स्थानरक्षा कथं वा स्यात्के वात्मपरिरक्षकाः

ସ୍ତୋତ୍ର କିପରି କରିବା, ପୂଜା କିପରି ହେବ? ଏଠାରେ ପରିଚାରକ କେହେ ରହିବେ? ସ୍ଥାନରକ୍ଷା କିପରି ହେବ—ଏହାର ରକ୍ଷକ ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷକ କେହେ ହେବେ?

Verse 45

कथं वा मानुषी पूजा नित्या संवर्धते तव । आगता बहवो देवाः श्रद्धेयं मनुजैः कथम्

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ନିତ୍ୟ ପୂଜା ଦିନକୁ ଦିନ କିପରି ବଢ଼ିବ ଓ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହେବ? ଅନେକ ଦେବତା ଆସିଛନ୍ତି—ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ କିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧେୟ ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ହେବ?

Verse 46

प्रसीद परमेशान स्वयमाज्ञापयाखिलम् । एवं विज्ञापितो देवः शोणाद्रीशः स्वयं प्रभुः

ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ; ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତ କଥା ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ। ଏଭଳି ନିବେଦିତ ହେବା ପରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଶୋଣାଦ୍ରୀଶ ଦେବ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 47

आज्ञापयत्तदा देवो विश्वकर्माणमागतम् । सृज त्वं नगरं दिव्यमरुणाख्यं गुणाधिकम्

ତେବେ ପ୍ରଭୁ ଆସିଥିବା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା କଲେ— “ତୁମେ ‘ଅରୁଣ’ ନାମର ଦିବ୍ୟ ନଗର ସୃଷ୍ଟି କର; ଯାହା ଗୁଣ ଓ ମଙ୍ଗଳଲକ୍ଷଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ।”

Verse 48

मंदिरं मम दिव्यं च महामणिगणोज्ज्वलम् । तौर्यत्रिकं सपर्यांगं तन्मे सर्वं प्रकल्पय

“ମୋର ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କର; ଯାହା ମହାମଣି-ଗୁଚ୍ଛରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେବ। ଏବଂ ତ୍ରିବିଧ ବାଦ୍ୟନାଦ ଓ ପୂଜାର ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହ— ସେ ସବୁକୁ ମୋ ପାଇଁ ଯଥାବିଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।”

Verse 49

आबभाषे शिवः श्रीमान्नामभेदार्चनक्रमम् । व्रतं च करुणामूर्त्तिररुणाद्रीश्वरः शिवः

ତାପରେ କରୁଣାମୂର୍ତ୍ତି ଅରୁଣାଦ୍ରୀଶ୍ୱର ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶିବ— ନିଜ ନାମଭେଦ, ଅର୍ଚ୍ଚନାର ବିଧିକ୍ରମ ଏବଂ ବ୍ରତବିଧାନ ମଧ୍ୟ କହିଲେ।”

Verse 50

शृणु तन्मे च ये सृष्टा पूजार्थं परिचारकाः । शृणु गौतम सर्वं मे मानुषं पूजनक्रमम्

ପୂଜାର୍ଥେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପରିଚାରକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ହେ ଗୌତମ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ କରୁଥିବା ମୋର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜନକ୍ରମ ଶୁଣ।”

Verse 51

य एष सर्वलोकानां क्षेमाय प्रथते भुवि । इदं तेजोमयं लिंगमतुलं दृश्यते महत्

ଯେ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି— ତାଙ୍କର ଏହି ମହାନ, ଅତୁଲ, ତେଜୋମୟ ଲିଙ୍ଗ ଏଠାରେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ।”

Verse 52

अरुणाद्रीश्वराभिख्यं पूज्यतां सततं त्वया । शक्तिर्ममोत्तरे भागे पूज्या नित्योदया मुदा

ତୁମେ ସଦା ‘ଅରୁଣାଦ୍ରୀଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ଏବଂ ମୋର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ମୋର ଶକ୍ତି ‘ନିତ୍ୟୋଦୟା’ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ନିତ୍ୟ ଆରାଧନା କର।

Verse 53

दधती स्थानमाहात्म्यमपीतकुचनामिका । अरुणाचलराजोयमविभागः प्रियान्वितः

ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଯିଏ ଧାରଣ କରନ୍ତି ସେ ‘ଅପୀତକୁଚା’ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି। ଏହି ରାଜସ୍ୱରୂପ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରିୟାସହିତ ଅବିଭାଜ୍ୟ, ଏକାତ୍ମ।

Verse 54

उत्सवार्थो महादेवः पूज्यो भोगसुतावृतः । बोधदो भक्तलोकस्य दत्ताभयकरः शिवः

ଉତ୍ସବ ନିମିତ୍ତେ ଭୋଗ ଓ ସୁତ ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶିବ ଭକ୍ତଲୋକଙ୍କୁ ବୋଧ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଅଭୟଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 55

सारंगं परशुं विभ्रत्प्रसन्नवदनः सदा । उमास्कन्देश्वरः शम्भुर्दिव्यरत्नविभूषणः

ସଦା ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ, ଧନୁଷ ଓ ପରଶୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନରେ ବିଭୂଷିତ ଶମ୍ଭୁ—ଉମାସ୍କନ୍ଦେଶ୍ୱର—ପୂଜ୍ୟ।

Verse 56

आभया भासयंल्लोकानविकुण्ठश्रियान्वितः । शक्तेरुत्सवभद्रे च संपूज्या सुंदरेश्वरी

ଅଭୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ଏବଂ ଅଚଳ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ସୁନ୍ଦରେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଶକ୍ତିର ଶୁଭ ଉତ୍ସବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 57

सर्वभूषणसंयुक्ता शृङ्गाररसवर्द्धनी । बालो गणपतिः पूज्यः पुरस्ताद्भूतिनन्दनः

ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର-ରସ ବଢ଼ାଇଥିବା ଭୂତିନନ୍ଦନ ବାଳ ଗଣପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖଭାଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 58

मदंतिकमलंकुर्वन्भक्ष्यैर्भोज्यैर्बहूदयैः । मत्पार्श्वमविमुंचंती शोणरेखांचितेक्षणा

ମୋ ନିକଟସ୍ଥ ସ୍ଥାନକୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟରେ ଶୋଭାୟିତ କରି, ଲାଲ ରେଖାଂକିତ ନୟନବତୀ ସେ ମୋ ପାର୍ଶ୍ୱ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 59

उत्सवार्था परा शक्तिरंतिकस्थैव पूज्यताम् । मुखरांघ्रिपतिः श्रीमान्नृत्यंस्तांडवपण्डितः

ଉତ୍ସବ ନିମିତ୍ତେ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରାଶକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ମୁଖର ପଦର ଅଧିପତି, ଶ୍ରୀମାନ୍, ତାଣ୍ଡବ-ନିପୁଣ ନୃତ୍ୟରତ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଆରାଧ୍ୟ।

Verse 60

उत्सवार्थं समभ्यर्च्यश्चक्षुरग्रेऽमृतेश्वरः । शक्तिश्चान्या महाभागा संपूज्या भूविनायका

ଉତ୍ସବ ନିମିତ୍ତେ ଚକ୍ଷୁସାମ୍ନାରେ ଅମୃତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ଅନ୍ୟ ମହାଭାଗା ଶକ୍ତି ଓ ଭୂବିନାୟକ (ଗଣେଶ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 61

द्वारे नन्दी महाकालः पुरस्तात्सूर्यसंनिभः । भक्तानां मम सर्वेषां पूजनं चापि कल्प्यताम्

ଦ୍ୱାରରେ ନନ୍ଦୀ ଓ ମହାକାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଉ; ସମ୍ମୁଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ (ଦେବ) ଅବସ୍ଥିତ। ଏବଂ ମୋ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୂଜନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ।

Verse 62

दक्षिणे मातरः पूज्या विघ्नशास्तृसमन्विताः । संपूज्यो नैरृते कोणे विघ्ननाशो विनायकाः

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବିଘ୍ନଶାସ୍ତା ସହିତ ମାତୃଦେବୀମାନେ ପୂଜ୍ୟ। ନୈଋତ୍ୟ କୋଣରେ ବିଘ୍ନନାଶକ ବିନାୟକଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 63

स्कन्दः शक्तिधरश्चैवैशानकोणे समर्च्यताम् । लिंगानि च मनोज्ञानि पूजनीयान्यनन्तरम्

ଈଶାନ କୋଣରେ ଶକ୍ତିଧର ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ମନୋହର ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 64

मंदिरं मम संपूज्य दक्षिणामूर्ति दक्षिणम् । पश्चिमे विष्णुरूपांकमग्निरूपान्वितं तथा

ମୋ ମନ୍ଦିରକୁ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପଶ୍ଚିମେ ବିଷ୍ଣୁରୂପାଙ୍କିତ ଏବଂ ଅଗ୍ନିରୂପସହିତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି।

Verse 65

उत्तरे ब्रह्मरूपांकं पूर्वे सारंगभूयुतम् । सर्वदेवगुणोपेतं सर्वशक्तिसमन्वितम्

ଉତ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମରୂପାଙ୍କିତ; ପୂର୍ବେ ଶାର୍ଙ୍ଗ (ଧନୁ) ସହିତ ଯୁକ୍ତ। ଏହା ସମସ୍ତ ଦେବଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସର୍ବଶକ୍ତିରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 66

अपीतकुचनाथायाः सर्वशक्तिसमन्वितम् । मंदिरं गुरु संपूज्य दिक्पालकवधूवृतम्

ସର୍ବଶକ୍ତିସମନ୍ୱିତ ଅପୀତକୁଚନାଥାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁମନ୍ଦିରକୁ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦିକ୍ପାଳମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ।

Verse 67

मंदिरस्यावनार्थाय देवीर्वैभवनायकाः

ମନ୍ଦିରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବୈଭବର ଅଧିକାରିଣୀ ଦେବୀମାନେ ବିରାଜମାନ ଅଛନ୍ତି।

Verse 68

क्षेत्रपालं तु संपूज्य सर्वावरणसंयुतम् । पुत्रस्य त्राणमायाता पूज्यारुणगिरीश्वरी

ସମସ୍ତ ଆବରଣ ସହିତ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂଜନୀୟା ଅରୁଣାଗିରୀଶ୍ୱରୀ ପୁତ୍ରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଲେ।

Verse 69

काली बहुविधाश्चान्या देवता विधिपालकाः । उत्सवा विविधाः कल्प्याः प्रतिमासमहोदयाः

ଅନେକ ରୂପଧାରିଣୀ କାଳୀ ଏବଂ ବିଧିପାଳକ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୂଜା ତଥା ପ୍ରତିମାସରେ ବିବିଧ ମହାନ ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।

Verse 70

सृजस्व कन्यका दिव्याः शिवदेवार्हणे रताः । नृत्तगीतकलाभिज्ञा रूपसौभाग्यसंयुताः

ଶିବଙ୍କ ପୂଜାରେ ରତ, ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ କଳାରେ ନିପୁଣା ଏବଂ ରୂପ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କର।

Verse 71

चारुविभ्रमसंयुक्ताः कामदा नित्यपावनाः । शिष्यानादिश वेदज्ञान्सदाचारसमुज्ज्वलान्

ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ହାବଭାବଯୁକ୍ତ, କାମନା ପୂରଣକାରୀ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତୁ; ତଥା ସଦାଚାରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବେଦଜ୍ଞ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କର।

Verse 72

दिव्योपचारसंसिद्ध्यै सुभगाञ्छुद्धचेतसः । दीक्षितान्विमलाञ्छुद्धाञ्छैवागमविशारदान्

ଦିବ୍ୟ ଉପଚାରର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ, ଦୀକ୍ଷିତ, ନିର୍ମଳ ଓ ପବିତ୍ର—ଶୈବ ଆଗମରେ ପାରଙ୍ଗତମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କର।

Verse 73

शैवाचारप्रसिद्ध्यर्थमादिशाभ्यर्चने मम । मार्द्दलाञ्छांखिकान्वैणांस्तालिकान्वेणुवादकान्

ଶୈବାଚାରର ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏବଂ ମୋର ପୂଜାରେ ମୃଦଙ୍ଗବାଦକ, ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିକାର, ବୀଣାବାଦକ, ତାଳଧାରକ ଓ ବେଣୁବାଦକମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କର।

Verse 74

शौल्बिकान्सृज सद्विद्यांश्चतुर्विद्याविशारदान् । क्षत्रियान्विविधान्वैश्याञ्छूद्रांश्च शिवसंमतान्

ଶୌଲ୍ବିକମାନଙ୍କୁ (ମାପଜୋଖ ଓ ବେଦୀ/ମନ୍ଦିର ଜ୍ୟାମିତିର ନିପୁଣ) ସୃଷ୍ଟି କର—ସଦ୍ବିଦ୍ୟାଯୁକ୍ତ, ଚତୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶିବସମ୍ମତ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କର।

Verse 75

चत्वारश्च मठाः कल्प्याश्चतुर्दिक्तीर्थवासिनाम् । मुनीनां शिवभक्तानां निराशानां निवासतः

ଚାରି ଦିଗର ତୀର୍ଥରେ ବସୁଥିବା ଶିବଭକ୍ତ, ନିରାଶ (ବୈରାଗ୍ୟଯୁକ୍ତ) ମୁନିମାନଙ୍କ ନିବାସ ପାଇଁ ଚାରିଟି ମଠ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।

Verse 76

तेषु स्थिता मुनींद्रा मे रक्षंतु शिवपूजनम् । भिक्षमाणाः पुनः शैवा भक्ताः पाशुपता अपि

ସେହି ମଠମାନଙ୍କରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋର ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶିବପୂଜାକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଭିକ୍ଷାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଶୈବ ଭକ୍ତ—ପାଶୁପତମାନେ ମଧ୍ୟ—ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 77

पालयंतु सदान्ये च युक्ताः कापालिका अपि । सर्वेषां जायमानानां जातानां संभविष्यताम्

ଅନ୍ୟମାନେ ଏବଂ ସର୍ବଦା ନିୟମାନୁବର୍ତ୍ତୀ କାପାଳିକମାନେ ମଧ୍ୟ, ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା, ଜନ୍ମ ହୋଇସାରିଥିବା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆସିବାକୁ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାର ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Verse 78

अव्याहताज्ञमारक्ष्यमिदं स्थानं महीभृताम् । बकुलश्च महानत्र दृश्यते दिव्यभूरुहः

ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅବ୍ୟାହତ, ସେହି ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ ରକ୍ଷା କରାଯିବା ଉଚିତ୍; ଏଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ବକୁଳ ବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 79

अत्र भक्ता वितन्वन्तु शिवकार्यविनिश्चयम् । अत्र मे दीयते द्रव्यमप्रेक्षितपराप्तये

ଏଠାରେ ଭକ୍ତମାନେ ଶିବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମୋତେ ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ଭାବରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।

Verse 80

यत्तदक्षय्यफलदमारक्ष्यं शिवसेवकैः । भक्तैर्विज्ञापितं चार्थं श्रोष्यामि पुरतः स्थितैः

ସେହି ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଏବଂ ଶିବ ସେବକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷଣୀୟ ଯେଉଁ ନିବେଦନ ଭକ୍ତମାନେ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ମୁଁ ମୋ ସାମନାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିବି।

Verse 81

सर्वं संपादयिष्यामि तेषां चित्तानुकूलकम् । अपराधसहस्राणि क्षंस्ये मां स्वर्चतामहम्

ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମନ ମୁତାବକ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବି। ମୋତେ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ଅପରାଧ ମୁଁ କ୍ଷମା କରିଦେବି।

Verse 82

आगमोक्ता च पूजेयं मानुषी निर्मिता यतः । ग्रहीष्ये तामहं सर्वामर्चां सर्वागमोदिताम्

ଏହି ପୂଜା ଆଗମରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ ମାନବହସ୍ତେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଆଗମେ ଉପଦିଷ୍ଟ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଚ୍ଚନା-ବିଧିକୁ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବି।

Verse 83

संकल्पितं भवेत्कर्म प्रीतिकृन्मम सेवकैः । आगमार्थानशेषांस्त्वमालोक्य समयोचितान्

ମୋ ସେବକମାନେ ସଂକଳ୍ପ କରିଥିବା କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ହେଉ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେଉ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଆଗମାର୍ଥ/ବିଧାନ ଦେଖି, ସମୟ-ପରିସ୍ଥିତିଅନୁଯାୟୀ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।

Verse 84

विधायाभ्यर्चनाभेदांल्लोकरक्षाकृते मुने । कर्तव्या महती पूजा पौर्णमास्यां तु सादरम्

ହେ ମୁନେ, ଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥେ ଅର୍ଚ୍ଚନାର ଭେଦ ଓ ବିଧିଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନ ସାଦରେ ଏକ ମହାନ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 85

सत्राणि विविधान्यत्र कर्तव्यानि सहस्रशः । विविधानि च दानानि शक्त्या चैवास्य सन्निधौ

ଏଠାରେ ସହସ୍ରଶଃ ବିଭିନ୍ନ ସତ୍ର (ଧର୍ମାର୍ଥ ଅନ୍ନଦାନ-ସେବା) କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ, ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 86

अव्युच्छिन्नप्रदीपस्य दातारो मम सन्निधौ । तेजोमयमिदं रूपं मम यांति न संशयः

ମୋ ସନ୍ନିଧିରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ (ଅଖଣ୍ଡ) ପ୍ରଦୀପ ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକେ ମୋର ତେଜୋମୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 87

जलजं तरुजं पुष्पं कक्षजं च लतोद्भवम् । ददते ये च भक्त्या मे ते भविष्यंति भूभृतः

ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ଜଳଜ, ତରୁଜ, କକ୍ଷଜ କିମ୍ବା ଲତୋଦ୍ଭବ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭବିଷ୍ୟତେ ଭୂଭୃତ—ରାଜା ହେବେ।

Verse 88

तेषां पुरोगतः साक्षादहं जेष्यामि विद्विषः । यस्य यस्य तु देशस्य यो यो राजा तपोधिकः

ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରେ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଯାଇ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବି। ଏବଂ ଯେଯେ ଦେଶରେ ଯେଯେ ରାଜା ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—

Verse 89

तत्तत्समर्द्धितं रम्यं संभवं ददतेऽत्र मे । मत्संनिधिमुपागत्य दुरात्मानोऽपि भूमिपाः

ଏଠାରେ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ସେହି ସମୃଦ୍ଧ ଓ ରମ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପାଆନ୍ତି। ମୋ ସମୀପକୁ ଆସି ଦୁରାତ୍ମା ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ—

Verse 90

शिवभक्ता भृशं पूर्णा भविष्यंति न संशयः

ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଶିବଭକ୍ତମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କୃତାର୍ଥ ହେବେ।

Verse 91

इति शंभुमुखोत्थितं वचः समुपश्रुत्य विधूतकल्मषः । अहमानतवान्व्यजिज्ञपं कुतुकाच्छोणगिरीश्वरं शिवम्

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଦ୍ଗତ ବଚନ ଶୁଣି ମୋର କଲ୍ମଷ ଧୁଇଁଗଲା। ତାପରେ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରି କୁତୁହଳରେ ଶୋଣଗିରିଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି।