Adhyaya 9
Uma SamhitaAdhyaya 946 Verses

सामान्यतो नरकगतिवर्णनम् (General Description of the Course of Hell / Naraka-gati)

ଅଧ୍ୟାୟ ୯ରେ ସନତ୍କୁମାର ସାଧାରଣତଃ ନରକଗତିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ପାପୀ ଜୀବମାନେ କର୍ମାନୁରୂପ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରନ୍ତି—ନରକାଗ୍ନିରେ ପକାଯାନ୍ତି ଓ ଶୁଖାଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଧାତୁ ଅଗ୍ନିରେ ପରିଶୋଧିତ ହୁଏ। ଯମଦୂତମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ମହାବୃକ୍ଷରେ ଝୁଲାଇ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦୋଳାଇ ଅଚେତନ କରନ୍ତି; ପାଦରେ ଭାରୀ ଲୋହା ଭାର ବାନ୍ଧି ପୀଡା ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଯାତନା କର୍ମକ୍ଷୟର ପ୍ରକ୍ରିୟା; ଅଶୁଦ୍ଧି କ୍ଷୟ ହୋଇ ଶେଷ କର୍ମଫଳ ପରିପାକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏହାର ଗୁଢ଼ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ବୈରାଗ୍ୟ ଜଗାଇ ଧର୍ମାଚରଣ ଓ ଶୈବଶୁଦ୍ଧି ପଥେ ନେଇ ପାପଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଛେଦ କରିବା।

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एषु पापाः प्रपच्यंते शोष्यंते नरकाग्निषु । यातनाभिर्विचित्राभिरास्वकर्म्मक्षयाद्भृशम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏହି ନରକମାନଙ୍କରେ ପାପ ନରକାଗ୍ନିରେ ପକି ଦହି ଶୁଷ୍କ ହୁଏ। ବିଚିତ୍ର ଘୋର ଯାତନାଦ୍ୱାରା ତାହା ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ କର୍ମ କ୍ଷୟ ନ ହୁଏ।

Verse 2

स्वमलप्रक्षयाद्यद्वदग्नौ धास्यंति धातवः । तत्र पापक्षयात्पापा नराः कर्मानुरूपतः

ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଧାତୁମାନେ ନିଜ ମଳକ୍ଷୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ପାପ କ୍ଷୟ ହେଲେ ପାପୀ ନରମାନେ ନିଜ କର୍ମାନୁରୂପ ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 3

सुगाढं हस्तयोर्बद्ध्वा ततश्शृंखलया नराः । महावृक्षाग्रशाखासु लम्ब्यन्ते यमकिंकरैः

ନରମାନଙ୍କର ଦୁଇ ହାତକୁ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି, ପରେ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଜକଡି, ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ମହାବୃକ୍ଷର ଶୀର୍ଷ ଶାଖାରେ ଝୁଲାଇଦିଅନ୍ତି।

Verse 4

ततस्ते सर्वयत्नेन क्षिप्ता दोलंति किंकरैः । दोलंतश्चातिवेगेन विसंज्ञा यांति योजनम्

ତାପରେ କିଙ୍କରମାନେ ସମସ୍ତ ଯତ୍ନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୋଳାରେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି। ଅତିବେଗରେ ଦୋଳିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 5

अंतरिक्षस्थितानां च लोहभारशतं पुनः । पादयोर्बध्यते तेषां यमदूतैर्महाबलैः

ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଝୁଲିଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଦରେ ଯମଙ୍କ ମହାବଳ ଦୂତମାନେ ପୁନର୍ବାର ଲୋହାର ଶତ ଭାର ବାନ୍ଧିଦିଅନ୍ତି।

Verse 6

तेन भारेण महता प्रभृशं ताडिता नराः । ध्यायंति स्वानि कर्माणि तूष्णीं तिष्ठन्ति निश्चलाः

ସେଇ ମହାଭାରରେ ଭାରିଭାବେ ପ୍ରହାରିତ ନରମାନେ ନିଜ କର୍ମକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି; କର୍ମଭାରରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ସେମାନେ ନୀରବ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ରହନ୍ତି।

Verse 7

ततोंऽकुशैरग्निवर्णैर्लोह दण्डैश्च दारुणैः । हन्यंते किंकरैघोरैस्समन्तात्पापकर्म्मिणः

ତାପରେ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍କୁଶ ଓ କଠୋର ଲୋହଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ, ଘୋର କିଙ୍କରମାନେ ପାପକର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି।

Verse 8

ततः क्षारेण दीप्तेन वह्नेरपि विशेषतः । समंततः प्रलिप्यंते तीवेण तु पुनः पुनः

ତାପରେ ଦୀପ୍ତ କ୍ଷାର ଦ୍ୱାରା—ବିଶେଷତଃ ଅଗ୍ନିର ସହାୟତାରେ—ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେଇ ତୀବ୍ର ପଦାର୍ଥରେ ପୁନଃପୁନଃ ଲେପନ କରାଯାଏ।

Verse 9

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां सामान्यतो नरकगतिवर्णनंनाम नवमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଉମାସଂହିତାରେ ‘ସାମାନ୍ୟତଃ ନରକଗତିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 10

वृताकवत्प्रपच्यंते तप्तलोहकटाहकैः । विष्ठापूर्णे तथा कूपे कृमीणां निचये पुनः

ସେମାନେ ତପ୍ତ ଲୋହ କଡାହରେ ବେଗୁନ ପରି ସିଜାଯାନ୍ତି; ପୁନଃ ବିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ, କୃମିସମୂହରେ ଭରିଥିବା କୂପରେ ନିକ୍ଷେପିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 11

मेदोऽसृक्पूयपूर्णायां वाप्यां क्षिप्यंति ते पुनः । भक्ष्यंते कृमिभिस्तीक्ष्णैर्लोंहतुंडैश्च वायसैः

ପୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ମେଦ, ରକ୍ତ ଓ ପୂୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବାପୀରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ; ସେଠାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୃମି ଓ ଲୋହତୁଣ୍ଡ କାଉମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 12

श्वभिर्द्दंशैर्वृकैर्व्याघ्रैर्रौद्रैश्च विकृताननैः । पच्यंते मत्स्यवच्चापि प्रदीप्तांगारराशिषु

ଉଗ୍ର କୁକୁର, ଦଂଶକାରୀ ହିଂସ୍ର ପଶୁ, ନେଆଳ ଓ ବିକୃତମୁଖ ଭୟଙ୍କର ବାଘମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି; ଏବଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଅଙ୍ଗାରର ଢେର ଉପରେ ମାଛ ପରି ଭୁନାଯାନ୍ତି।

Verse 13

भिन्नाः शूलैस्तु तीक्ष्णैश्च नराः पापेन कर्म्मणा । तैलयन्त्रेषु चाक्रम्य घोरैः कर्म्मभिरात्मनः

ପାପକର୍ମର ଫଳରେ ସେ ନରମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ନିଜ ଘୋର କର୍ମଫଳରୁ ତୈଳଯନ୍ତ୍ରରେ ଠେଲିଦିଆଯାଇ ଚେପାଯାନ୍ତି।

Verse 14

तिला इव प्रपीड्यंते चक्राख्ये जनपिंडकाः । भ्रज्यंते चातपे तप्ते लोहभाण्डेष्वनेकधा

‘ଚକ୍ର’ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦଳ ତିଳ ପରି ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦାହକ ତାପରେ ଲାଲଗରମ ଲୋହ ପାତ୍ରରେ ନାନାପ୍ରକାରେ ଭଜାଯାଏ।

Verse 15

तैलपूर्णकटाहेषु सुतप्तेषु पुनःपुनः । बहुधा पच्यते जिह्वा प्रपीड्योरसि पादयोः

ତେଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପ୍ତ କଡାହରେ ପୁନଃପୁନଃ ଜିଭକୁ ନାନାପ୍ରକାରେ ପକାଯାଏ; ଏବଂ ପାଦଦ୍ୱାରା ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ କଠୋର ଭାବେ ଚାପାଯାଏ।

Verse 16

यातनाश्च महत्योऽत्र शरीरस्याति सर्वतः । निश्शेषनरकेष्वेवं क्रमंति क्रमशो नराः

ଏଠାରେ ଶରୀରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟଙ୍କର ମହାଯାତନା ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି। ଏଭଳି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଶେଷ ସମସ୍ତ ନରକରେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଗତି କରନ୍ତି।

Verse 17

नरकेषु च सर्वेषु विचित्रा यमयातना । याम्यैश्च दीयते व्यास सर्वांगेषु सुकष्टदा

ହେ ବ୍ୟାସ! ସମସ୍ତ ନରକରେ ଯମଙ୍କ ବିଚିତ୍ର ଯାତନା ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଏ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ।

Verse 18

ज्वलदंगारमादाय मुखमापूर्य्य ताड्यते । ततः क्षारेण दीप्तेन ताम्रेण च पुनःपुनः

ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ନେଇ ମୁହଁ ଭରି ଆଘାତ କରାଯାଏ; ତାପରେ ଦୀପ୍ତ କ୍ଷାର ଓ ତପ୍ତ ତାମ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଦଗ୍ଧ କରାଯାଏ।

Verse 19

घृतेनात्यन्ततप्तेन तदा तैलेन तन्मुखम् । इतस्ततः पीडयित्वा भृशमापूर्य्य हन्यते

ତେବେ ତାହାର ମୁହଁ ପ୍ରଥମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପ୍ତ ଘିଅରେ, ପରେ ତେଲରେ, ଏଦିକ-ସେଦିକରୁ ବଳପୂର୍ବକ ଚାପି, ଭଲଭାବେ ଭରି ଦହାଇ, ଘୋର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଏ।

Verse 20

विष्ठाभिः कृमिभिश्चापि पूर्यमाणाः क्वचित्क्वचित् । परिष्वजंति चात्युग्रां प्रदीप्तां लोहशाल्मलीम्

କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ବିଷ୍ଠା ଓ କୃମିରେ ଭରାଯାନ୍ତି; ଆଉ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜ୍ୱଳୁଥିବା ଲୋହ ଶାଲ୍ମଲୀ ବୃକ୍ଷକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆଲିଙ୍ଗନ କରାଯାଏ।

Verse 21

हन्यंते पृष्ठदेशे च पुनर्दीप्तैर्महाघनैः । दन्तुरेणादिकंठेन क्रकचेन बलीसया

ସେମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଏବଂ ଭାରୀ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ପିଠିରେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରହାରିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ କରତ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଆନ୍ତି |

Verse 22

शिरःप्रभृति पीड्यंते घोरैः कर्मभिरात्मजैः । खाद्यंते च स्वमांसानि पीयते शोणितं स्वकम्

ସେମାନେ ନିଜର ଘୋର କର୍ମ ଯୋଗୁଁ ମୁଣ୍ଡରୁ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ନିଜର ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି ଏବଂ ନିଜର ରକ୍ତ ପିଅନ୍ତି |

Verse 23

अन्नं पानं न दत्तं यैस्सर्वदा स्वात्मपोषकैः । इक्षुवत्ते प्रपीड्यंते जर्जरीकृत्य मुद्गरैः

ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନିଜର ଭରଣପୋଷଣ କଲେ ଏବଂ ଅନ୍ନ-ଜଳ ଦାନ କଲେ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଖୁ ପରି ପେଷାଯାଏ ଏବଂ ମୁଦ୍‌ଗର ଦ୍ୱାରା ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ |

Verse 24

असितालवने घोरे छिद्यन्ते खण्डशस्ततः । सूचीभिर्भिन्नसर्वाङ्गास्तप्तशूलाग्ररोपिताः

ଭୟଙ୍କର ଅସିତାଲ ବନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି କଟାଯାଏ | ସେମାନଙ୍କର ସମଗ୍ର ଶରୀରକୁ ଛୁଞ୍ଚିରେ ବିଦ୍ଧ କରାଯାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ତପ୍ତ ଶୂଳ ଉପରେ ଚଢ଼ାଯାଏ |

Verse 25

संचाल्यमाना बहुशः क्लिश्यंते न म्रियन्ति च । तथा च तच्छरीराणि सुखदुःखसहानि च

ବାରମ୍ବାର ଘଉଡ଼ାଇ ଦିଆଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ସହ୍ୟ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କର ସେହି ଶରୀର ସୁଖ ଏବଂ ଦୁଃଖ ଉଭୟ ସହିବାକୁ ସମର୍ଥ |

Verse 26

देहादुत्पाट्य मांसानि भिद्यंते स्वैश्च मुद्गरैः । दंतुराकृतिभिर्र्घोरैर्यमदूतैर्बलोत्कटैः

ଦେହରୁ ମାଂସ ଉପାଡ଼ି ନେଇ, ଦନ୍ତୁରାକୃତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତିବଳୀ ଯମଦୂତମାନେ ନିଜ ମୁଦ୍ଗରରେ ତାହାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।

Verse 27

निरुच्छ्वासे निरुछ्वासास्तिष्ठंति नरके चिरम् । उत्ताड्यंते तथोछ्वासे वालुकासदने नराः

‘ନିରୁଚ୍ଛ୍ୱାସ’ ନାମକ ନରକରେ ସେମାନେ ଶ୍ୱାସହୀନ ହୋଇ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହନ୍ତି। ଏବଂ ‘ଉଚ୍ଛ୍ୱାସ’ ନରକରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଲୁକା-ସଦନରେ ପ୍ରହାରିତ ହୋଇ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 28

रौरवे रोदमानाश्च पीड्यंते विविधै वधैः । महारौरवपीडाभिर्महांतोऽपि रुदंति च

‘ରୌରବ’ ନରକରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବଧ ଓ ଦଣ୍ଡରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି। ‘ମହାରୌରବ’ ଯାତନାରେ ମହାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୋକେ ରୁଦନ କରନ୍ତି।

Verse 29

पत्सु वक्त्रे गुदे मुंडे नेत्रयोश्चैव मस्तके । निहन्यंते घनैस्तीक्ष्णैस्सुतप्तैर्लोह शंकुभिः

ପାଦରେ, ମୁଖରେ, ଗୁଦରେ, ମୁଣ୍ଡିତ ଶିରରେ, ନେତ୍ରଦ୍ୱୟରେ ଏବଂ ମସ୍ତକଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ—ଭାରୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଲାଲତପ୍ତ ଲୋହଶଙ୍କୁଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଆଘାତିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 30

सुतप्तावालुकायां तु प्रयोज्यंते मुहुर्मुहुः । जंतुपंके भृशं तप्ते क्षिप्ताः क्रन्दंति विस्वरम्

ଲାଲତପ୍ତ ବାଲୁକାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଆଯାଏ। ଏବଂ କୀଟପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦହୁଥିବା କାଦୁଆରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇ ସେମାନେ ଭଙ୍ଗା, ବେସୁର ସ୍ୱରରେ ଆର୍ତ୍ତନାଦ କରନ୍ତି।

Verse 31

कुंभीपाकेषु च तथा तप्ततैलेषु वै मुने । पापिनः कूरकर्म्माणोऽसह्येषु सर्वथा पुनः

ହେ ମୁନେ, କ୍ରୂର କର୍ମ କରୁଥିବା ପାପୀମାନେ ପୁନଃପୁନଃ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଏବଂ ତପ୍ତ ତେଲର କଡ଼ାହିରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଅସହ୍ୟ ଯାତନାରେ ପୀଡିତ।

Verse 32

लालाभक्षेषु पापास्ते पात्यंते दुःखदेषु वै । नानास्थानेषु पच्यंते नरकेषु पुनःपुनः

ସେହି ପାପୀମାନେ ‘ଲାଲାଭକ୍ଷ’ ନାମକ ଦୁଃଖଦ ନରକରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେଠାରେ ଆହାର ଭାବେ ଲାଲା ମାତ୍ର। ନାନା ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଯାତନା ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 33

सूचीमुखे महाक्लेशे नरके पात्यते नरः । पापी पुण्यविहीनश्च ताड्यते यमकिंकरैः

ପାପୀ ଓ ପୁଣ୍ୟବିହୀନ ନର ‘ସୂଚୀମୁଖ’ ନାମକ ମହାକ୍ଲେଶକର ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ; ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ତାକୁ ପିଟି ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 34

लौहकुम्भे विनिःक्षिप्ताः श्वसन्तश्च शनैःशनैः । महाग्निना प्रपच्यंते स्वपापैरेव मानवाः

ଲୋହ କୁମ୍ଭରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମହାଗ୍ନିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଚାଯାନ୍ତି—କେବଳ ନିଜ ପାପରେଇ।

Verse 35

दृढं रज्ज्वादिभिर्बद्ध्वा प्रपीड्यंते शिलासु च । क्षिप्यंते चान्धकूपेषु दश्यंते भ्रमरैर्भृशम्

ରଜ୍ଜୁ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ଭାବେ ବାନ୍ଧି ଶିଳା ଉପରେ ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ; ଅନ୍ଧକୂପରେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ାଯାଏ, ଏବଂ ଭ୍ରମରଦଳ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦଂଶେ।

Verse 36

कृमिभिर्भिन्नसर्वांगाश्शतशो जर्जरीकृताः । सुतीक्ष्णक्षारकूपेषु क्षिप्यंते तदनंतरम्

କୃମିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଏବଂ ଶତଶଃ ପ୍ରକାରେ ଜର୍ଜରିତ ହୁଏ; ତାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୂପମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ।

Verse 37

महाज्वालेऽत्र नरके पापाः क्रन्दंति दुःखिताः । इतश्चेतश्च धावंति दह्यमानास्तदर्चिषा

ଏହି ମହାଜ୍ୱାଳା-ନରକରେ ପାପୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ କରୁଣ କ୍ରନ୍ଦନ କରନ୍ତି। ସେଇ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଦହି ଭୟ ଓ ବେଦନାରେ ଏଠି-ସେଠି ଧାଉଥାନ୍ତି।

Verse 38

पृष्ठे चानीय तुण्डाभ्यां विन्यस्त स्कंधयोजिते । तयोर्मध्येन वाकृष्य बाहुपृष्ठेन गाढतः

ଦୁଇ ଦାନ୍ତରେ ତାକୁ ପିଠି ଉପରେ ଉଠାଇ ଆଣି, ଯୁକ୍ତ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବସାଇଲା। ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଟାଣି ଆଣି, ବାହୁର ପଛଭାଗରେ ଗଢ଼ ଭାବେ ଚାପି ଧରିଲା।

Verse 39

बद्ध्वा परस्परं सर्वे सुभृशं पापरज्जुभिः । बद्धपिंडास्तु दृश्यंते महा ज्वाले तु यातनाः

ପାପରଜ୍ଜୁଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରସ୍ପର ଅତ୍ୟନ୍ତ କସି ବାନ୍ଧାଯାଏ; ସେମାନେ ବାନ୍ଧା ପିଣ୍ଡ ପରି ଦିଶନ୍ତି। ମହାଜ୍ୱାଳାରେ ସେମାନେ ଯାତନା ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 40

रज्जुभिर्वेष्टिताश्चैव प्रलिप्ताः कर्द्दमेन च । करीषतुषवह्नौ च पच्यंते न म्रियंति च

ସେମାନେ ରଜ୍ଜୁରେ ବେଷ୍ଟିତ ଓ କାଦୁଆରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଲେପିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଗୋବର-କଣ୍ଡା ଓ ତୁଷର ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଝୁଲସି ପକନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 41

सुतीक्ष्णं चरितास्ते हि कर्कशासु शिलासु च । आस्फाल्य शतशः पापाः पच्यंते तृणवत्ततः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ କର୍କଶ ଶିଳାରେ ଚାଲିବା ଏବଂ ଦେହକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆଘାତ କରିବାରୁ, ଶତଶଃ ପାପ ଶୁଖିଲା ତୃଣ ପରି ‘ପକି’ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ; ସେହି ତପରୁ ମଳ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 42

शरीराभ्यंतरगतैः प्रभूतैः कृमिभिर्नराः । भक्ष्यंते तीक्ष्णवदनैरात्मदेहक्षयाद्भृशम्

ଶରୀର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ବସିଥିବା ଅସଂଖ୍ୟ କୃମି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଖରେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ନିଜ ଦେହର ଭାରି କ୍ଷୟ ହୁଏ—ମଲପାଶରେ ବନ୍ଧିତ ପଶୁ ମୁକ୍ତିଦାତା ପତି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ନ ମୁହାଁ ଫେରାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 43

कृमीणां निचये क्षिप्ताः पूयमांसास्थिराशिषु । तिष्ठंत्युद्विग्नहृदयाः पर्वताभ्यां निपीडिताः

କୃମିମାନଙ୍କ ନିଚୟରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇ, ପୂୟ-ମାଂସ-ଅସ୍ଥିର ଢେରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୃଦୟରେ ରହନ୍ତି; ଦୁଇ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 44

तप्तेन वज्रलेपेन शरीरमनुलिप्यते । अधोमुखोर्ध्वपादाश्च तातप्यंते स्म वह्निना

ତପ୍ତ ବଜ୍ରଲେପରେ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ଲେପିତ କରାଯାଏ; ଏବଂ ଅଧୋମୁଖ ହୋଇ, ପାଦ ଉପରକୁ ରଖି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ତାପିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 45

वदनांतः प्रविन्यस्तां सुप्रतप्तामयोगदाम् । ते खादन्ति पराधीनास्तैस्ताड्यंते समुद्गरैः

ସେମାନଙ୍କ ମୁଖକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଖୋଲି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପ୍ତ ଲୌହ ଲଗାମ ଭିତରେ ପୂରାଇ ଦିଆଯାଏ। ସେମାନେ ପରାଧୀନ ହୋଇ ତାହାକୁ ଚୋବାନ୍ତି ଏବଂ ଭାରୀ ମୁଦ୍ଗରରେ ପ୍ରହାର ପାଆନ୍ତି।

Verse 46

इत्थं व्यास कुकर्म्माणो नरकेषु पचंति हि । वर्णयामि विवर्णत्वं तेषां तत्त्वाय कर्म्मिणाम्

ଏହିପରି, ହେ ବ୍ୟାସ, କୁକର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନରକମାନଙ୍କରେ ଦହିଯାନ୍ତି। ସେହି କର୍ମୀମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱାନୁସାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Frequently Asked Questions

Rather than a single mythic episode, the chapter advances a theological-ethical argument: naraka experiences follow karmic proportionality (karmānurūpataḥ) and function as pāpa-kṣaya (exhaustion of sin), illustrated through standardized punitive scenes administered by Yama’s attendants.

The imagery encodes a pedagogy of moral causality: fire and cutting signify ‘refinement’ and ‘disintegration’ of karmic impurity, while binding, suspension, and weights symbolize the constraining force of one’s own actions. The intended rahasya is practical—generate fear-informed discernment (viveka) and detachment (vairāgya) that turns the agent toward purification and Śaiva sādhanā.

This chapter is not centered on a particular Śiva/Umā manifestation; its focus is moral cosmology (naraka-gati) and karmic mechanics. The Śaiva orientation is implicit: the descriptions serve as a negative-theology prompt steering conduct toward purity and liberation under Śiva-tattva rather than iconographic revelation.