Sarasvatī-avatāra-prasaṅgaḥ (Account of Sarasvatī’s Manifestation and the Humbling of the Devas)

Verse 1

मुनय ऊचुः । उमाया भुवनेशान्यास्सूत सर्वार्थवित्तम । अवतारं समाचक्ष्व यतो जाता सरस्वती

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, ସର୍ବାର୍ଥବିଦ୍! ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଉମାଙ୍କ ଯେଉଁ ଅବତାରରୁ ସରସ୍ୱତୀ ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ଅବତାରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହ।

Verse 2

या गीयते परब्रह्ममूलप्रकृतिरीश्वरी । निराकारापि साकारा नित्या नन्दमथी सती

ଯିଏ ପରବ୍ରହ୍ମର ମୂଳପ୍ରକୃତି ଭାବେ ଈଶ୍ୱରୀ ରୂପେ ଗୀତ ହୁଅନ୍ତି—ସେ ନିରାକାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସାକାର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ନିତ୍ୟା ସତୀ, ଆନନ୍ଦକୁ ମଥନ କରୁଥିବା।

Verse 3

सूत उवाच । तापसाः शृणुत प्रेम्णा चरित्रं परमं महत् । यस्य विज्ञानमात्रेण नरो याति परां गतिम्

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ତାପସମାନେ, ପ୍ରେମଭକ୍ତିରେ ଏହି ପରମ ମହାନ ଚରିତ୍ର ଶୁଣ; ଯାହାର ଯଥାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନମାତ୍ରେ ନର ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ।

Verse 4

देवदानवयोर्युद्धमेकदासीत्परस्परम् । महामायाप्रभावेणामराणां विजयोऽभवत्

ଏକଦା ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ମହାମାୟାର ପ୍ରବଳ ପ୍ରଭାବରେ ଅମର ଦେବମାନଙ୍କର ଜୟ ହେଲା।

Verse 5

ततोऽवलिप्ता अमरास्स्वप्रशंसां वितेनिरे । वयं धन्या वयं धन्या किं करिष्यंति नोऽसुराः

ତାପରେ ଜୟରେ ଅହଂକାରିତ ହୋଇ ଦେବମାନେ ନିଜେ ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ— “ଆମେ ଧନ୍ୟ, ଆମେ ଧନ୍ୟ; ଏବେ ଅସୁରମାନେ ଆମକୁ କ’ଣ କରିପାରିବେ?”

Verse 6

ये प्रभावं समालोक्यास्माकं परमदुःसहम् । भीता नागालयं याता यातयातेति वादिनः

ଆମ ପାଇଁ ପରମ ଅସହ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନାଗମାନଙ୍କ ଆଳୟକୁ ପଳାଇଗଲେ; ପୁନଃପୁନଃ— “ତାଡ଼, ପ୍ରହାର କର!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।

Verse 7

अहो बलमहो तेजो दैत्यवंशक्षयंकरम् । अहो भाग्यं सुमनसामेवं सर्वेऽभ्यवर्णयन्

“ଆହା, କି ବଳ! ଆହା, କି ତେଜ—ଦୈତ୍ୟବଂଶକ୍ଷୟକର! ଆହା, ସୁମନସମାନଙ୍କ କି ସୌଭାଗ୍ୟ!”—ଏଭଳି ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 8

तत आविरभूत्तेजः कूटरूपन्तदैव हि । अदृष्टपूर्वं तद्दृष्ट्वा विस्मिता अभवन्सुराः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦ୍ଭୁତ, ପୂର୍ବେ କେବେ ନଦେଖା ରୂପରେ ତେଜ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ସେଇ ଅପୂର୍ବ ଦର୍ଶନ ଦେଖି ଦେବମାନେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 9

किमिदं किमिदं चेति रुद्धकण्ठास्समब्रुवन । अजानन्तः परं श्यामानु भावं मानभञ्जनम्

କଣ୍ଠ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ କହିଲେ—“ଏହା କ’ଣ, ଏହା କ’ଣ?”; କାରଣ ମାନଭଞ୍ଜନୀ ଶ୍ୟାମାଙ୍କ ପରମ, ଗୁହ୍ୟ ଭାବକୁ ସେମାନେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।

Verse 10

तत आज्ञापयद्देवान्देवानामधिनायकः । यात यूयं परीक्षध्वं याथातथ्येन किन्विति

ତାପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଅଧିନାୟକ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ—“ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଯାଅ, ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି ସତ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ କ’ଣ?”

Verse 11

सुरेन्द्रप्रेरितो वायुर्महसः सन्निधिं गतः । कस्त्वं भोरिति सम्बोध्यावोचदेनं च तन्महः

ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବାୟୁ ସେଇ ତେଜୋମୟ ମହାପ୍ରଭାର ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲା। ସେ ତାହାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି—“ହେ ମହାନ୍, ତୁମେ କିଏ?” ବୋଲି ପଚାରିଲା; ତେବେ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ତେଜ ତାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 12

इति पृष्टस्तदा वायुर्महसातिगरीयसा । वायुरस्मि जगत्प्राणस्साभिमानोऽब्रवीदिदम्

ସେଇ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଗରୀୟାନ୍ ମହାପ୍ରଭା ପଚାରିବାରେ ବାୟୁ ଅଭିମାନରେ କହିଲା—“ମୁଁ ବାୟୁ, ଜଗତର ପ୍ରାଣଶ୍ୱାସ।”

Verse 13

जंगमाजंगमं सर्वमोतप्रोतमिदं जगत् । मय्येव निखिलाधारे चालयाम्यखिलं जगत्

ଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଓତପ୍ରୋତ ହୋଇ ରହିଛି। ମୁଁ ନିଖିଳାଧାର; ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୁଁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଚଳାଏ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।

Verse 14

तदोवाच महातेजः शक्तोऽसि यदि चालने । धृतमेतत्तृणं वायो चालयस्व निजेच्छया

ତେବେ ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ କହିଲେ— “ହେ ବାୟୁ! ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଚଳାଇବାରେ ସମର୍ଥ, ମୁଁ ଏହି ତୃଣକୁ ଧରିଛି; ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହାକୁ ହଲାଅ।”

Verse 15

ततः सर्वप्रयत्नेनाकरोद्यत्नं सदागतिः । न चचाल यदा स्थानात्तदासौ लज्जितोऽभवत

ତାପରେ ସଦା ଚଞ୍ଚଳ ବାୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଚେଷ୍ଟା କଲା; କିନ୍ତୁ ତୃଣଟି ସ୍ଥାନରୁ ଏକଦମ ଚଳିଲା ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲା।

Verse 16

तूष्णीं भूत्वा ततो वायुर्जगामेन्द्रं सभां प्रति । कथयामास तद् वृत्तं स्वकीयाभिभवान्वितम्

ତେବେ ବାୟୁ ନିରବ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ନିଜ ପରାଭବ ସହିତ ସମଗ୍ର ଘଟଣା କହିଲା।

Verse 17

सर्वेशत्वं वयं सर्वे मृषैवात्मनि मन्महे । न पारयामहे किंचिद्वि धातुं क्षुद्रवस्त्वपि

ଆମେ ସମସ୍ତେ ମନରେ ମିଥ୍ୟାଭାବେ ‘ସର୍ବେଶ’ ବୋଲି ଭାବୁଛୁ; କିନ୍ତୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଛୋଟ ଜିନିଷଟିଏ ମଧ୍ୟ କରିପାରୁନାହିଁ।

Verse 18

ततश्च प्रेषयामास मरुत्वान्सकलान्सुरान् । न शेकुस्ते यदा ज्ञातुं तदेन्द्रः स्वयमभ्यगात्

ତାପରେ ମରୁତ୍ୱାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ତାହା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 19

मघवन्तमथायान्तं दृष्ट्वा तेजोतिदुःसहम् । बभूवान्तर्हितं सद्यो विस्मितोऽभूच्च वासवः

ମଘବାନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦର୍ଶନକୁ ଅତି ଦୁଃସହ ସେଇ ତେଜ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲା; ଓ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 20

चरित्रमीदृशं यस्य तमेव शरणं श्रये । इति संचिन्तयामास सहस्राक्षः पुनःपुनः

“ଯାହାର ଚରିତ୍ର ଏପରି, ସେହିଁକୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।” ଏଭଳି ଭାବି ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र निर्व्याजकरुणातनुः । तेषामनुग्रहं कर्तुं हर्तुं गर्वं शिवांगना

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ, ନିର୍ବ୍ୟାଜ କରୁଣାର ତନୁ ଥିବା ଶିବାଙ୍ଗନା, ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଓ ଗର୍ବ ହରିବାକୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 22

चैत्रशुक्लनवम्यां तु मध्याह्नस्थे दिवाकरे । प्रादुरासीदुमा देवी सच्चिदानन्दरूपिणी

ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ ଦିନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ଥିବାବେଳେ, ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପିଣୀ ଦେବୀ ଉମା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 23

महोमध्ये विराजन्ती भासयन्ती दिशो रुचा । बोधयन्ती सुरान्सर्वान्ब्रह्मैवाहमिति स्फुटम्

ସେଇ ମହାତେଜର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିରାଜିତା ହୋଇ ସେ ନିଜ ରୁଚିରେ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଲେ—“ମୁଁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ।”

Verse 24

चतुर्भिर्दधती हस्तैर्वरपाशांकुशाभयान् । श्रुतिभिस्सेविता रम्या नवयौवनगर्विता

ଚାରି ହସ୍ତରେ ସେ ବରଦମୁଦ୍ରା, ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଅଭୟମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଶ୍ରୁତିମାନେ (ବେଦ) ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ; ସେ ରମଣୀୟା, ନବଯୌବନର ଗର୍ବରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 25

रक्ताम्बरपरीधाना रक्तमाल्यानुलेपना । कोटिकंदर्प्पसंकाशा चन्द्रकोटिसमप्रभा

ସେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ରକ୍ତମାଳା ଓ ରକ୍ତାନୁଲେପନରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟ କୋଟି କନ୍ଦର୍ପ ସମ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭା କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ।

Verse 26

व्याजहार महामाया सर्वान्तर्य्यामिरूपिणी । साक्षिणी सर्वभूतानां परब्रह्मस्वरूपिणी

ତେବେ ମହାମାୟା କହିଲେ—ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀରୂପେ ବିରାଜିତା, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ସାକ୍ଷିଣୀ ଏବଂ ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 27

उमोवाच । न ब्रह्मा न सुरारातिर्न पुरारातिरीश्वरः । मदग्रे गर्वितुं किंचित्का कथान्यसुपर्वणाम्

ଉମା କହିଲେ—ନ ବ୍ରହ୍ମା, ନ ଦେବଶତ୍ରୁ, ନ ତ୍ରିପୁରବଧକ ଈଶ୍ୱର—ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କେହି ମୋ ସମ୍ମୁଖେ ଅଳ୍ପମାତ୍ର ଗର୍ବ କରିପାରେ ନାହିଁ; ତେବେ ଅନ୍ୟ ଛୋଟମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ?

Verse 28

परं ब्रह्म परं ज्योतिः प्रणवद्वन्द्वरूपिणी । अहमेवास्मि सकलं मदन्यो नास्ति कश्चन

ମୁଁ ପରବ୍ରହ୍ମ, ମୁଁ ପରମ ଜ୍ୟୋତି; ପବିତ୍ର ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଓ ତାହାର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୂପ ମୋର ସ୍ୱରୂପ। ଯାହା କିଛି ଅଛି ସବୁ ମୁଁ; ମୋ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 29

निराकारापि साकारा सर्वतत्त्वस्वरूपिणी । अप्रतर्क्यगुणा नित्या कार्यकारणरूपिणी

ମୁଁ ନିରାକାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସାକାର ହୁଏ; ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ମୁଁ। ମୋର ଗୁଣ ତର୍କାତୀତ; ମୁଁ ନିତ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ।

Verse 30

कदाचिद्दयिताकारा कदाचित्पुरुषाकृतिः । कदाचिदुभयाकारा सर्वाकाराहमीश्वरी

କେବେ ମୁଁ ଦୟିତା-ଆକାରା (ସ୍ତ୍ରୀରୂପ), କେବେ ପୁରୁଷାକୃତି; କେବେ ଉଭୟରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ। ମୁଁ ଈଶ୍ୱରୀ—ସର୍ବାକାରା ମୁଁ ହିଁ।

Verse 31

विरञ्चिः सृष्टिकर्ताहं जगत्पाताहमच्युतः । रुद्रः संहारकर्ताहं सर्वविश्वविमोहिनी

ମୁଁ ବିରଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା)—ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ମୁଁ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ)—ଜଗତର ପାଳକ; ମୁଁ ରୁଦ୍ର—ସଂହାରକର୍ତ୍ତା; ଏବଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ହିଁ।

Verse 32

कालिका कमलावाणी मुखास्सर्वा हि शक्तयः । मदंशादेव संजातास्तथेमास्सकलाः कलाः

କାଳିକା, କମଳା ଓ ବାଣୀ—ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି—ମୋର ଅଂଶରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହିପରି ଏ ସମସ୍ତ କଳା ଓ ଶକ୍ତିମାନେ ମୋର ଭାଗରୁ ହିଁ ପ୍ରକଟ।

Verse 33

मत्प्रभावाज्जितास्सर्वे युष्माभिर्द्दितिनन्दनाः । तामविज्ञाय मां यूयं वृथा सर्वेशमानिनः

ହେ ଦିତିନନ୍ଦନମାନେ! ମୋର ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପରାଜିତ ହୋଇଛ। ମୋତେ ସେହି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱରୂପେ ନ ଜାଣି, ନିଜକୁ ସର୍ବେଶ ଭାବି ତୁମେ ବ୍ୟର୍ଥ ଚେଷ୍ଟା କଲ।

Verse 34

यथा दारुमयीं योषां नर्तयत्यैन्द्रजालिकः । तथैव सर्वभूतानि नर्तयाम्यहमीश्वरी

ଯେପରି ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳିକ ଦାରୁମୟୀ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁତୁଳିକୁ ନଚାଏ, ସେପରି ମୁଁ—ଇଶ୍ୱରୀ—ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଚଳାଇ ନଚାଏ।

Verse 35

मद्भयाद्वाति पवनः सर्वं दहति हव्यभुक् । लोकपालाः प्रकुर्वंति स्वस्वकर्माण्यनारतम्

ମୋର ଭୟରୁ ପବନ ବହେ, ହବ୍ୟଭୁକ୍ ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଦହେ। ମୋର ଭୟରୁ ଲୋକପାଳମାନେ ନିଜ-ନିଜ କର୍ମ ଅନବରତ କରନ୍ତି।

Verse 36

कदाचिद्देववर्गाणां कदाचिद्दितिजन्म नाम् । करोमि विजयं सम्यक्स्वतन्त्रा निजलीलया

କେବେ ମୁଁ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ବିଜୟ ଦେଉଛି, କେବେ ଦିତିଜନ୍ମ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ। ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରା; ନିଜ ଲୀଳାରେ ଏହା ସାଧେ।

Verse 37

अविनाशि परं धाम मायातीतं परात्परम् । श्रुतयो वर्णयन्ते यत्त द्रूपन्तु ममैव हि

ଅବିନାଶୀ ପରମ ଧାମ—ମାୟାତୀତ ଓ ପରାତ୍ପର—ଯାହାକୁ ଶ୍ରୁତିମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି, ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ନିଜ ରୂପ ଅଟେ।

Verse 38

सगुणं निर्गुणं चेति मद्रूपं द्विविधं मतम् । मायाशबलितं चैकं द्वितीयन्तदनाश्रितम्

ମୋର ସ୍ୱରୂପ ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ସଗୁଣ ଓ ନିର୍ଗୁଣ—ବୋଲି ମତ। ଏକ ଅଂଶ ମାୟାଦ୍ୱାରା ଶବଳିତ ହୋଇ ବିଚିତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରତୀତ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ମାୟାନାଶ୍ରିତ, ଅନ୍ୟ କିଛିରେ ନ ଭରସା।

Verse 39

एवं विज्ञाय मां देवास्स्वं स्वं गर्वं विहाय च । भजत प्रणयोपेताः प्रकृतिं मां सनातनीम्

ହେ ଦେବମାନେ, ମୋତେ ଏହିପରି ଜାଣି ନିଜ-ନିଜ ଗର୍ବ ତ୍ୟାଗ କର; ପ୍ରେମଭକ୍ତିସହିତ ମୋ—ସନାତନୀ ପ୍ରକୃତି—କୁ ଭଜ।

Verse 40

इति देव्या वचः श्रुत्वा करुणागर्भितं सुराः । तुष्टुवुः परमेशानीं भक्तिसंनतकन्धराः

ଦେବୀଙ୍କ କରୁଣାଗର୍ଭିତ ବଚନ ଶୁଣି ସୁରମାନେ ପରମେଶାନୀ (ଉମା)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଭକ୍ତିରେ ଗ୍ରୀବା ନମାଇ ସ୍ତୋତ୍ର ଅର୍ପିଲେ।

Verse 41

क्षमस्व जगदीशानि प्रसीद परमेश्वरि । मैवं भूयात्कदाचिन्नो गर्वो मातर्द्दयां कुरु

ହେ ଜଗଦୀଶାନୀ, ଆମକୁ କ୍ଷମା କର; ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ। ହେ ମାତା, ଆମରେ କେବେ ଗର୍ବ ନ ଉଠୁ—ଦୟା କର।

Verse 42

ततःप्रभृति ते दैवा हित्वा गर्वं समाहिताः । उमामाराधयामासुर्यथापूर्वं यथाविधि

ସେଥିଠାରୁ ସେ ଦେବମାନେ ଗର୍ବ ତ୍ୟାଗ କରି ମନକୁ ସମାହିତ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ଉମାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଲେ।

Verse 43

इति वः कथितो विप्रा उमाप्रादुर्भवो मया । यस्य श्रवणमात्रेण परमं पदमश्नुते

ହେ ବିପ୍ରମୁନିମାନେ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଉମାଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବର କଥା କହିଲି। ଯାହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିବାମାତ୍ରେ ପରମ ପଦ—ମୋକ୍ଷର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମ—ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 49

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायामुमाप्रादुर्भाववर्णनं नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ଉମାସଂହିତା’ରେ ‘ଉମା ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଉଣପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।