
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୂତ–ଶୌନକ ସମ୍ବାଦରେ ସୂତ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପତ୍ନୀମାନେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ସୁରସା, ଇଳା, ଦନୁ, ସୁରଭି, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା ଆଦି—ଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତରଗୁଡ଼ିକରେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ-ପରମ୍ପରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ କୁହାଯାଏ ଯେ ତୁଷିତ ଦେବଗଣ ଲୋକହିତାର୍ଥେ ସମବେତ ହୋଇ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚକ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ଆର୍ୟମା, ଧାତା, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୂଷା, ବିବସ୍ୱାନ, ସବିତା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଂଶ, ଭଗ—ଏହି ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ନାମ ଦେଇ ସୂର୍ୟତତ୍ତ୍ୱ, ଶାସନ-ବ୍ୟବସ୍ଥା, ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ସମୃଦ୍ଧି-ରକ୍ଷାର କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ପରେ ସୋମଙ୍କ ସତାଇଶ ପତ୍ନୀ ଓ ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ଦ୍ୱାରା ନକ୍ଷତ୍ର–କାଳଗଣନା ତତ୍ତ୍ୱ ବିସ୍ତାର ପାଏ। ମନ୍ୱନ୍ତର ଚକ୍ରରେ ନାମ-ରୂପ ବଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟର ଧାରାବାହିକତା କିପରି ରହେ, ତାହା ଏଠାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ।
Verse 1
सूत उवाच । अदितिर्दितिश्च सुरसारिष्टेला दनुरेव च । सुरभिर्विनता चेला ताम्रा क्रोधवशा तथा
ସୂତ କହିଲେ—ଅଦିତି ଓ ଦିତି; ସୁରସା, ଅରିଷ୍ଟା, ଇଳା ଓ ଦନୁ; ସୁରଭି, ବିନତା, ଚେଲା, ତାମ୍ରା ଏବଂ କ୍ରୋଧବଶା—ଏମାନେ କ୍ରମେ।
Verse 2
कदूर्मुनिश्च विप्रेन्द्र तास्वपत्यानि मे शृणु । पूर्वमन्वंतरे श्रेष्ठे द्वादशासन्सुरोत्तमाः
ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର କଦୂର୍ମୁନି, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ କଥା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦେବୋତ୍ତମ ଥିଲେ।
Verse 3
तुषिता नाम तेऽन्योन्यमूचुर्वैवस्वतेंतरे । उपस्थिते सुयशसश्चाक्षुषस्यांतरे मनोः
ତାପରେ ତୁଷିତ ନାମକ ଦେବମାନେ ପରସ୍ପର କହିଲେ—“ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ୱନ୍ତରର ସୁୟଶସ୍ବୀ ମନୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ (ସଭାରେ)…।”
Verse 4
हिताय सर्वलोकानां समागम्य परस्परम् । आगच्छतस्तु तानूचुरदितिं च प्रविश्य वै
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଏକତ୍ର ହୋଇ ପରାମର୍ଶ କଲେ। ପରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, ମାତା ଅଦିତିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 5
मन्वंतरे प्रसूयामस्सतां श्रेयो भविष्यति । एवमुक्तास्तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः
ସେମାନେ କହିଲେ—“ଆସନ୍ତା ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଆମେ ଜନ୍ମ ନେବୁ; ଏହା ସତ୍ଜନଙ୍କ ଶ୍ରେୟସ୍ର କାରଣ ହେବ।” ଏଭଳି କୁହାଯାଇ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତେଣୁହିଁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
Verse 6
मारीचात्कश्यपाज्जातास्तेऽदित्यां दक्षकन्यया । तत्र विष्णुश्च शक्रश्च जज्ञाते पुनरेव हि
ମରୀଚିଠାରୁ କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ କଶ୍ୟପଠାରୁ ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ଅଦିତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଦିବ୍ୟ ଦେବଗଣ ଜନ୍ମିଲେ। ସେଇ ବଂଶରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 7
अर्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा तथैव च । विवस्वान्सविता चैव मित्रावरुण एव च
ଅର୍ୟମା, ଧାତା, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୂଷା, ବିବସ୍ୱାନ, ସବିତା, ଏବଂ ମିତ୍ର-ବରୁଣ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନରେ ଦେବ-ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ଭାବେ କୀର୍ତ୍ତିତ।
Verse 8
अंशो भगश्चातितेजा आदित्या द्वादश स्मृताः । पूर्वमासन्ये तुषितास्सुराः
ଅଂଶ, ଭଗ ଓ ଅତିତେଜ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମୃତ। ପୂର୍ବକାଳରେ ‘ତୁଷିତ’ ନାମକ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
Verse 9
पुरैव तस्यांतरे तु आदित्या द्वादश स्मृताः । इति प्रोक्तानि क्रमशोऽदित्यपत्यानि शौनक
ହେ ଶୌନକ, ସେହି ବୃତ୍ତାନ୍ତରେ ପୂର୍ବରୁ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି; ଏହିପରି ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ କୁହାଗଲେ।
Verse 10
सप्तविंशति याः प्रोक्तास्सोमपत्न्योऽथ सुव्रताः । तासामपत्यान्यभवन्दीप्तयोऽमिततेजसः
ପୂର୍ବେ କଥିତ ସୋମଙ୍କ ସତାଇଶି ସୁବ୍ରତା ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲା—ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅମିତ ତେଜରେ ଭାସ୍ୱର।
Verse 11
अरिष्टनेमिपत्नीनामपत्यानीह षोडश । बहुपुत्रस्य विदुषश्चतस्रो यास्सुताः स्मृताः
ଏଠାରେ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ଷୋଳଟି ସନ୍ତାନ କୁହାଯାଇଛି। ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ ବହୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଚାରି କନ୍ୟା ପରମ୍ପରାରେ ସ୍ମରଣୀୟ।
Verse 12
कृशाश्वस्य तु देवर्षे देवप्रहरणाः स्मृताः । भार्म्यायामर्चिषि मुने धूम्रकेशस्तथैव च
ହେ ଦେବର୍ଷି କୃଶାଶ୍ୱ! ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବପ୍ରହରଣ—ଦିବ୍ୟ ଆୟୁଧ—ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ହେ ମୁନି, ଭାର୍ମ୍ୟା, ଅର୍ଚିଷି ଏବଂ ଧୂମ୍ରକେଶ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଜଣାଶୁଣା।
Verse 13
स्वधा सती च द्वे पत्न्यौ स्वधा ज्येष्ठा सती परा । स्वधासूत पितॄन्वेदमथर्वाङ्गिरसं सती
ସ୍ୱଧା ଓ ସତୀ—ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପତ୍ନୀ; ସ୍ୱଧା ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ସତୀ ଅପରା। ସ୍ୱଧାରୁ ପିତୃଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ସତୀରୁ ଅଥର୍ବାଙ୍ଗିରସ ବେଦ (ଅଥର୍ବ ପରମ୍ପରା) ପ୍ରକଟ ହେଲା।
Verse 14
एते युगसहस्रांते जायंते पुनरेव हि । सर्वदेवनिकायाश्च त्रयस्त्रिंशत्तु कामजाः
ହଜାର ଯୁଗର ଶେଷରେ ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି। ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦେବନିକାୟ—ଅର୍ଥାତ୍ ତେତ୍ରିଶ—କାମ (ଇଚ୍ଛା) ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 15
यथा सूर्य्यस्य नित्यं हि उदयास्तमयाविह । एवं देवानिकास्ते च संभवंति युगेयुगे
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରକଟ ଓ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 16
दित्यां बभूवतुः पुत्रौ कश्यपादिति नः श्रुतम् । हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षश्च वीर्यवान्
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ—ଦିତିରୁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ: ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏବଂ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ।
Verse 17
सिंहिका ह्यभवत्कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः । हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः प्रथितौजसः
ସିଂହିକା ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା; ସେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ (ପରିଗ୍ରହ) ଭାବେ ଗୃହୀତା ହେଲା। ଏବଂ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚାରି ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯେମାନେ ତେଜ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 18
अनुह्रादश्च ह्रादश्च संह्रादश्चैव वीर्यवान् । प्रह्रादश्चानुजस्तत्र विष्णुभक्तिविचारधीः
ସେହି ବଂଶରେ ଅନୁହ୍ରାଦ, ହ୍ରାଦ ଓ ସଂହ୍ରାଦ—ତିନିଜଣେ ମହାପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ କନିଷ୍ଠ ପ୍ରହ୍ରାଦ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି-ବିଚାରରେ ନିବିଷ୍ଟ ଥିଲା।
Verse 19
अनुह्रादस्य सूर्यायां पुलोमा महिषस्तथा । ह्रादस्य धमनिर्भार्यासूत वातापिमिल्वलम्
ଅନୁହ୍ରାଦଙ୍କ ସୂର୍ୟା ନାମକ ପତ୍ନୀରୁ ପୁଲୋମା ମହିଷକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏବଂ ହ୍ରାଦଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଧମନୀ ବାତାପି ଓ ଇଲ୍ୱଳକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
Verse 20
संह्रादस्य कृतिर्भार्यासूतः पंचजनं ततः । विरोचनस्तु प्राह्रादिर्देव्यास्तस्याभवद्बलिः
ସଂହ୍ରାଦଙ୍କ ପତ୍ନୀ କୃତି ତାପରେ ପଞ୍ଚଜନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପ୍ରହ୍ରାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିରୋଚନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦେବୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବଲି ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 21
बलेः पुत्रशतं त्वासीदशनायां मुनीश्वर । बलिरासीन्महाशैवः शिवभक्तिपरायणः
ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଅଶନାରୁ ବଲିଙ୍କର ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ବଲି ସ୍ୱୟଂ ମହାଶୈବ—ଶିବଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ପରାୟଣ।
Verse 22
दानशील उदारश्च पुण्यकीर्ति तपाः स्मृतः । तत्पुत्रो बाणनामा यत्सोऽषि शैववरस्सुधीः । यस्संतोष्य शिवं सम्यग्गाणपत्यमवाप ह
ସେ ‘ତପାଃ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଦାନଶୀଳ, ଉଦାର ଓ ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ବାଣ’ ନାମକ; ସେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈବ ଓ ସୁଧୀ। ଯିଏ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ଗାଣପତ୍ୟ (ଶିବଗଣଙ୍କ ନାୟକପଦ) ଲାଭ କଲା।
Verse 23
सा कथा श्रुतपूर्वा ते बाणस्य हि महात्मनः । कृष्णं यस्समरे वीरस्सुप्रसन्नं चकार ह
ତୁମେ କି ସେ ମହାତ୍ମା ବାଣଙ୍କ ସେଇ କଥା ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛ—ଯେ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲା?
Verse 24
हिरण्याक्षसुताः पंच पंडितास्तु महाबलाः । कुकुरः शकुनिश्चैव भूतसंतापनस्तथा
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ପଣ୍ଡିତ ଓ ମହାବଳୀ—କୁକୁର, ଶକୁନି ଏବଂ ଭୂତସନ୍ତାପନ ଆଦି।
Verse 25
महानादश्च विक्रांतः कालनाभस्तथैव च । इत्युक्ता दितिपुत्राश्च दनोः पुत्रान्मुने शृणु
ମହାନାଦ, ବିକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ କାଳନାଭ—ଏମାନେ ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି କୁହାଗଲା। ଏବେ, ହେ ମୁନି, ଦନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ।
Verse 26
अभवन्दनुपुत्राश्च शतं तीव्रपराक्रमाः । अयोमुखश्शंबरश्च कपोलो वामनस्तथा
ଦନୁଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ତୀବ୍ର ଥିଲା—ଅୟୋମୁଖ, ଶମ୍ବର, କପୋଳ ଏବଂ ବାମନ ଆଦି।
Verse 27
वैश्वानरः पुलोमा च विद्रावणमहाशिरौ । स्वर्भानुर्वृषपर्वा च विप्रचित्तिश्च वीर्यवान्
ଏହାସହ ବୈଶ୍ୱାନର, ପୁଲୋମା, ବିଦ୍ରାବଣ, ମହାଶିର, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ବୃଷପର୍ବା ଏବଂ ବୀର୍ୟବାନ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
Verse 28
एते सर्वे दनोः पुत्राः कश्यपादनुजज्ञिरे । एषां पुत्राञ्च्छृणु मुने प्रसंगाद्वच्मि तेऽनघ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଦନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର; କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ହେ ନିର୍ମଳ ମୁନି, ଏମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ; ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆସିଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
Verse 29
स्वभार्नोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता । उपदानवी हयशिरा शर्म्मिष्ठा वार्षपर्वणी
ସ୍ୱଭାନୁଠାରୁ କନ୍ୟା ପ୍ରଭା ଜନ୍ମିଲା; ପୁଲୋମନଠାରୁ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଶଚୀ ଜନ୍ମିଲା। ଉପଦାନବୀଠାରୁ ହୟଶୀରା ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା (ଜନ୍ମିଲା)।
Verse 30
पुलोमा पुलोमिका चैव वैश्वानरसुते उभे । बह्वपत्ये महावीर्य्ये मारीचेस्तु परिग्रहः
ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟା—ପୁଲୋମା ଓ ପୁଲୋମିକା—ବହୁସନ୍ତାନବତୀ ଓ ମହାବୀର୍ୟଶାଳିନୀ ଥିଲେ; ସେମାନେ ମରୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ।
Verse 31
तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवनन्दनाः । मरीचिर्जनयामास महता तपसान्वितः
ମହାତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ମରୀଚି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନବକୁଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ କରାଇଲେ।
Verse 32
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्या मुमासंहितायां कश्यपवंशवर्णनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଭାଗ ଉମାସଂହିତାରେ ‘କଶ୍ୟପବଂଶବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱାତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 33
पितामहप्रसादेन ये हताः सव्यसाचिना । सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेस्सुतास्तथा
ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ପୁନଃ ସିଂହିକାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ସେହିପରି ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ହେଲେ।
Verse 34
दैत्यदानवसंयोगाज्जातास्तीव्रपराक्रमाः । सैंहिकेया इति ख्यातास्त्रयोदश महाबलाः
ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବଙ୍କ ସଂଯୋଗରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାକ୍ରମୀ, ମହାବଳୀ ତେରଜଣ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ‘ସୈଂହିକେୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
Verse 35
राहुः शल्यो सुबलिनो बलश्चैव महाबलः । वातापिर्नमुचिश्चैवाथेल्वलः स्वसृपस्तथा
ରାହୁ, ଶଲ୍ୟ, ସୁବଲି, ବଲ ଓ ମହାବଲ; ବାତାପି ଓ ନମୁଚି; ତଥା ପରେ ଏଲ୍ୱଲ ଏବଂ ସ୍ୱସୃପ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଗଣିତ।
Verse 36
अजिको नरकश्चैव कालनाभस्तथैव च । शरमाणश्शरकल्पश्च एते वंशविवर्द्धनाः
ଅଜିକ, ନରକ, କାଳନାଭ, ଶରମାଣ ଓ ଶରକଳ୍ପ—ଏମାନେ ହିଁ ବଂଶବିବର୍ଦ୍ଧକ, କୁଳବୃଦ୍ଧିକାରୀ ଥିଲେ।
Verse 37
एषां पुत्राश्च पौत्राश्च दनुवंशविवर्द्धनाः । बहवश्च समुद्भूता विस्तरत्वान्न वर्णिताः
ଏମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନେ ଦନୁ-ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ସେମାନେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବିବରଣୀ ଅତି ବିସ୍ତୃତ ହେବାରୁ ଏଠାରେ କୁହାଯାଇନାହିଁ।
Verse 38
संह्रादस्य तु दैतेया निवातकवचाः कुले । उत्पन्ना मरुतस्तस्मिंस्तपसा भावितात्मनः
ସଂହ୍ରାଦଠାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୈତ୍ୟକୁଳରେ ନିବାତକବଚମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଭାବିତ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଥିବା ସେ ତପସ୍ବୀଠାରୁ ମରୁତଗଣ ପ୍ରକଟ ହେଲେ॥
Verse 39
षण्मुखाद्या महासत्त्वास्ताम्रायाः परिकीर्तिताः । काकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी च शुकी तथा
ଷଣ୍ମୁଖ ଆଦି ମହାସତ୍ତ୍ୱମାନେ ତାମ୍ରାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ। (ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) କାକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗ୍ରୀବୀ ଏବଂ ଶୁକୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି॥
Verse 40
गृद्ध्रिकाश्वी ह्युलूकी च ताम्रा कन्याः प्रकीर्तिताः । काकी काकानजनयदुलूकी प्रत्युलूककान्
ଗୃଦ୍ଧ୍ରିକାଶ୍ୱୀ, ଉଲୂକୀ ଓ ତାମ୍ରା—ଏମାନେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। କାକୀ କାକମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା, ଉଲୂକୀ ପ୍ରତ୍ୟୁଲୂକ (ଉଲ୍ଲୁକର ଏକ ଶ୍ରେଣୀ) ଜନ୍ମ ଦେଲା।
Verse 41
श्येनी श्येनांस्तथा भासी भासा न्गृद्धी तु गृध्रकान् । शुकी शुकानजनयत्सुग्रीवी शुभपक्षिणः
ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ଭାସୀ ଭାସ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ଗୃଦ୍ଧୀ ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କୁ (ଗିଧ) ଜନ୍ମ ଦେଲା। ଶୁକୀ ଶୁକ (ଟିଆ) ଜନ୍ମ ଦେଲା, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବୀ ଶୁଭପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।
Verse 42
अश्वानुष्ट्रान्गर्दभांश्च ताम्रा च कश्यपप्रिया । जनयामास चेत्येवं ताम्रावंशाः प्रकीर्तिताः
କଶ୍ୟପଙ୍କ ପ୍ରିୟା ତାମ୍ରା ଅଶ୍ୱ, ଉଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗର୍ଦ୍ଧଭମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ତାମ୍ରାବଂଶମାନେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।
Verse 43
विनतायाश्च पुत्रौ द्वावरुणो गरुडस्तथा । सुपर्णः पततां श्रेष्ठो नारुणस्स्वेन कर्मणा
ବିନତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ। ‘ସୁପର୍ଣ୍ଣ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗରୁଡ ଉଡୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅରୁଣ ନିଜ ନିୟତ କର୍ମରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାରଥି ଭାବେ, ଖ୍ୟାତ।
Verse 44
सुरसायास्सहस्रं तु सर्पाणाममितौजसाम् । अनेकशिरसां तेषां खेचराणां महात्मनाम्
ସୁରସାଙ୍କର ଏକ ହଜାର ସର୍ପ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ତେଜ ଅପରିମିତ। ସେମାନେ ମହାତ୍ମା, ଆକାଶଚାରୀ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଶିର (ଅନେକ ଫଣା) ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
Verse 45
येषां प्रधाना राजानः शेषवासुकितक्षकाः । ऐरावतो महापद्मः कंबलाश्वतरावुभौ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ନାଗରାଜ ହେଲେ ଶେଷ, ବାସୁକି ଓ ତକ୍ଷକ; ତଥା ଐରାବତ, ମହାପଦ୍ମ ଏବଂ ଦୁଇଜଣ—କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର।
Verse 46
ऐलापुत्रस्तथा पद्मः कर्कोटकधनंजयौ । महानीलमहाकर्णौ धृतराष्ट्रो बलाहकः
ଐଲାପୁତ୍ର ଓ ପଦ୍ମ; କର୍କୋଟକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ; ମହାନୀଳ ଓ ମହାକର୍ଣ୍ଣ; ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବଲାହକ—ଏମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାଗ।
Verse 47
कुहरः पुष्पदन्तश्च दुर्मुखास्सुमुखस्तथा । बहुशः खररोमा च पाणिरित्येवमादयः
କୁହର, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଦୁର୍ମୁଖ ଓ ସୁମୁଖ; ତଥା ବହୁଶ, ଖରରୋମା ଓ ପାଣି—ଏଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ।
Verse 48
गणाः क्रोधवशायाश्च तस्यास्सर्वे च दंष्ट्रिणः । अंडजाः पक्षिणोऽब्जाश्च वराह्याः पशवो मताः
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗଣ କ୍ରୋଧବଶ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ବରାହୀଙ୍କ ପଶୁ ବୋଲି ମନାଗଲେ—ଅଣ୍ଡଜ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଜଳଜ ମଧ୍ୟ।
Verse 49
अनायुषायाः पुत्राश्च पंचाशच्च महाबलाः । अभवन्बलवृक्षौ च विक्षरोऽथ बृहंस्तथा
ଅନାୟୁଷାଙ୍କଠାରୁ ପଞ୍ଚାଶ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାବଳୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଲବୃକ୍ଷ, ବିକ୍ଷର ଏବଂ ବୃହଂସ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
Verse 50
शशांस्तु जनयामास सुररभिर्महिषांस्तथा । इला वृक्षांल्लता वल्लीस्तृणजातीस्तु सर्वशः
ସୁରଭି ଖରାଗୋଶ ଓ ସେହିପରି ମହିଷମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଇଲାଠାରୁ ବୃକ୍ଷ, ଲତା-ବଲ୍ଲୀ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ତୃଣଜାତି ସର୍ବତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
Verse 51
खशा तु यक्षरक्षांसि मुनिरप्सरसस्तथा । अरिष्टासूत सर्पांश्च प्रभावैर्मानवोत्तमान्
ଖଶ, ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସ, ମୁନି ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଏବଂ ଅରିଷ୍ଟାଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ସର୍ପମାନେ—ନିଜ ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ହେଲେ।
Verse 52
एते कश्यपदायादाः कीर्तितास्ते मुनीश्वर । येषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः
ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! କଶ୍ୟପଙ୍କ ଏହି ବଂଶଜମାନଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଯଥାବିଧି କୀର୍ତ୍ତନ କରାଗଲା—ଯାହାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ଶତଶଃ, ସହସ୍ରଶଃ ଅଛନ୍ତି।
The chapter argues through narrative genealogy that divine offices persist across manvantara cycles: the Tuṣitas convene for lokahita, enter Aditi, and are reborn as the twelve Ādityas—linking cosmic administration to cyclical rebirth rather than one-time creation.
Genealogy functions as a symbolic map of cosmic law: Aditi represents an ordering matrix for devas, the Ādityas signify solar governance (ṛta/dharma, sovereignty, prosperity), and the Soma-wives gesture to calendrical/astral structuring—time itself as a theological instrument.
No distinct Śiva/Umā form is foregrounded in the sampled verses; the chapter is primarily cosmological and genealogical. Its Śaiva contribution is contextual: it embeds pan-Indic deities (e.g., Viṣṇu, Indra, Ādityas) within the Śiva Purāṇa’s larger Śaiva interpretive frame.