Bhāratavarṣa–Navabheda-Vyavasthā (The Nine Divisions of Bhāratavarṣa and Its Sacred Geography)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । वक्ष्येऽहं भारतं वर्षं हिमाद्रेश्चैव दक्षिणे । उत्तरे तु समुद्रस्य भारती यत्र संसृतिः

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ମୁଁ ଭାରତବର୍ଷର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଏହା ହିମାଦ୍ରିର ଦକ୍ଷିଣେ ଓ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମାନବଙ୍କ ସଂସାରଗତି (ସଂସୃତି) ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ।

Verse 2

नवयोजनसाहस्रो विस्तारोऽस्य महामुने । स्वर्गापवर्गयोः कर्मभूमिरेषा स्मृता बुधैः

ହେ ମହାମୁନେ, ଏହାର ବିସ୍ତାର ନବ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ) ପ୍ରାପ୍ତିର କର୍ମଭୂମି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ଶିବଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପିତ କର୍ମ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 3

यतस्संप्राप्यते पुंभिस्स्वर्गो नरक एव च । भारतस्यापि वर्षस्य नव भेदान्ब्रवीमि ते

ଏହି (କର୍ମ-ଧର୍ମ) ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭାରତବର୍ଷର ନବ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟ କହୁଛି।

Verse 4

इंद्रद्युम्नः कसेरुश्च ताम्रवर्णो गभस्तिमान् । नागद्वीपस्तथा सौम्यो गन्धर्वस्त्वथ वारुणः

ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, କସେରୁ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗଭସ୍ତିମାନ; ତଥା ନାଗଦ୍ୱୀପ ଓ ସୌମ୍ୟ; ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବାରୁଣ—ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମେ ଗଣାଯାଇଛି।

Verse 5

अयं तु नवमस्तेषां द्वीपस्सागरसंभृतः । योजनानां सहस्रं तु द्वीपोऽयं दक्षिणोत्तरः

ଏହା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନବମ ଦ୍ୱୀପ, ସାଗରଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 6

पूर्वे किराता यस्य स्युर्दक्षिणे यवनाः स्थिताः । पश्चिमे च तथा ज्ञेया उत्तरे हि तपस्विनः

ତାହାର ପୂର୍ବଦିଗରେ କିରାତମାନେ ବସନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ ଯବନମାନେ ଅବସ୍ଥିତ। ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଲୋକମାନେ ଜ୍ଞେୟ; ଉତ୍ତରଦିଗରେ ତପସ୍ୟାରତ ତପସ୍ବୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 7

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भूयशः । इज्या युद्धपणा सेवा वर्तयन्तो व्यवस्थिताः

ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୂଦ୍ର ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଥିଲେ। ନିଜ-ନିଜ ଧର୍ମସ୍ଥିତିରେ ରହି ଯଜ୍ଞ-ପୂଜା, ଯୁଦ୍ଧ-ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ୟାପାର-ଜୀବିକା ଓ ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 8

महेंद्रो मलयस्सह्यः सुदामा चर्क्षपर्वतः । विंध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः

ମହେନ୍ଦ୍ର, ମଲୟ, ସହ୍ୟ, ସୁଦାମା, ଚର୍କ୍ଷ ପର୍ବତ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ପାରିୟାତ୍ର—ଏମାନେ ଏଠାରେ ସାତ କୁଳପର୍ବତ ବୋଲି ଘୋଷିତ।

Verse 9

वेदस्मृतिपुराणाद्याः पारियात्रोद्भवा मुने । सर्वपापहरा ज्ञेया दर्शनात्स्पर्शनादपि

ହେ ମୁନେ, ପାରିୟାତ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ବେଦ, ସ୍ମୃତି, ପୁରାଣ ଆଦି ସମସ୍ତେ ସର୍ବପାପହର; କେବଳ ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ ପାବନ କରନ୍ତି।

Verse 10

नर्मदा सुरसाद्याश्च सप्तान्याश्च सहस्रशः । विंध्योद्भवा महानद्यस्सर्वपापहराश्शुभाः

ନର୍ମଦା, ସୁରସା ଆଦି—ଆଉ ସାତଟି ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ—ବିନ୍ଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ମହାନଦୀମାନେ; ସେମାନେ ଶୁଭସ୍ୱରୂପ ଓ ସର୍ବପାପହର।

Verse 11

गोदावरी भीमरथी तापीप्रमुखनिम्नगाः । गिरेर्विनिर्गता ऋक्षात्सद्यः पापभयापहाः

ଗୋଦାବରୀ, ଭୀମରଥୀ, ତାପୀ ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ନଦୀମାନେ ଋକ୍ଷ ପର୍ବତରୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ବହେ; ସେମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାପ ଓ ପାପଜନ୍ୟ ଭୟ ହରନ୍ତି।

Verse 12

सह्यपादोद्भवा नद्यः कृष्णावेण्यादिकास्तथा । कृतमाला ताम्रपर्णी प्रमुखा मलयोद्भवाः

ସହ୍ୟ ପର୍ବତର ପାଦଦେଶରୁ କୃଷ୍ଣା, ବେଣୀ ଆଦି ନଦୀମାନେ ଉଦ୍ଭବ କରନ୍ତି; ମଲୟ ପର୍ବତରୁ କୃତମାଳା ଓ ତାମ୍ରପର୍ଣୀ ପ୍ରମୁଖ ନଦୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 13

त्रियामा चर्षिकुल्याद्या महेन्द्रप्रभवा स्मृताः । ऋषिकुल्या कुमार्य्याद्याः शुक्तिमत्पादसंभवाः

ତ୍ରିୟାମା, ଚର୍ଷିକୁଲ୍ୟା ଆଦି ନଦୀମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଋଷିକୁଲ୍ୟା, କୁମାର୍ୟା ଆଦି ଶୁକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଦଦେଶରୁ ଉଦ୍ଭବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 14

नानाजनपदास्तेषु मंडलेषु वसन्ति वै । आसां पिबंति पानीयं सरत्सु विविधेषु च

ସେହି ମଣ୍ଡଳମାନଙ୍କରେ ନାନା ଜନପଦର ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ସେଠାର ନାନା ସରୋବରରୁ ସେମାନେ ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 15

चत्वारि भारते वर्षे युगान्यासन्महामुने । कृतादीनि न चान्येषु द्वीपेषु प्रभवंति हि

ହେ ମହାମୁନେ! ଭାରତବର୍ଷରେ ମାତ୍ର କୃତ ଆଦି ଚାରି ଯୁଗ ଅଛି; ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପମାନେରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 16

दानानि चात्र दीयंते सुकृतैश्चात्र याज्ञिकैः । तपस्तपंति यतयः परलोकार्थमादरात्

ଏଠାରେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଯାଜ୍ଞିକମାନେ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି; ଏଠାରେ ଯତିମାନେ ପରଲୋକାର୍ଥେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ତପ ଆଚରଣ କରନ୍ତି।

Verse 17

यतो हि कर्मभूरेषा जम्बूद्वीपे महामुने । अत्रापि भारतं श्रेष्ठमतोऽन्या भोगभूमयः

ହେ ମହାମୁନେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଏହିଏ କର୍ମଭୂମି; ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଭୂଭାଗଗୁଡ଼ିକ ଭୋଗଭୂମି।

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां ब्रह्माण्डकथने सप्तदीपवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଗ୍ରନ୍ଥ ଉମାସଂହିତାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକଥନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ସପ୍ତଦ୍ୱୀପବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 19

स्वर्गापवर्गास्पदमार्गभूते धन्यास्तु ते भारतभूमिभागे । गायंति देवाः किल गीतकानि भवंति भूयः पुरुषास्सुरास्ते

ଭାରତଭୂମିଭାଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେମାନେ ଧନ୍ୟ; କାରଣ ଏହିଏ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ) ପ୍ରାପ୍ତିର ପଥ ଓ ଆଧାର। ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନର ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି; ସେହି ପୁରୁଷମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଶିବଭକ୍ତିରେ ପୁନଃପୁନଃ ଦିବ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 20

अवाप्य मानुष्यमयं कदाचिद्विहृत्य शंभोः परमात्मरूपे । फलानि सर्वाणि तु कर्मजानि यास्याम्यहं तत्तनुतां हि तस्य

କେବେ ମାନବଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପରମାତ୍ମରୂପରେ ଲୀଳା କରି, ମୁଁ କର୍ମଜନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଫଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ସହ ତତ୍ତନୁତା (ଏକାତ୍ମତା) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି।

Verse 21

आप्स्यंति धन्याः खलु ते मनुष्याः सुखैर्युताः कर्मणि सन्निविष्टाः । जनुर्हि येषां खलु भारतेऽस्ति ते स्वर्गमोक्षोभयलाभवन्तः

ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ ସେଇ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଯେମାନେ ସୁଖସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଧର୍ମକର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିବିଷ୍ଟ। ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଉଭୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।

Verse 22

लक्षयोजनविस्तारस्समस्तपरिमण्डलः । जम्बूद्वीपो मया ख्यातः क्षारोदधिसुसंवृतः

ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପ ସମଗ୍ର ବିସ୍ତାରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିମଣ୍ଡଳାକାର ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ; ଏହା କ୍ଷାରୋଦଧି (ଲୁଣ ସମୁଦ୍ର) ଦ୍ୱାରା ସୁଭଳି ଘେରାଯାଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

Verse 23

संवेष्ट्य क्षारमुदधिं शतसाहस्रसम्मितम् । ततो हि द्विगुणो ब्रह्मन्प्लक्षद्वीपः प्रकीर्तितः

ଶତସହସ୍ର ଯୋଜନ ବିସ୍ତାର ଥିବା କ୍ଷାରସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ତାହାର ଦ୍ୱିଗୁଣ ପରିମାଣ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 24

गोमंतश्चैव चन्द्रश्च नारदो दर्दुरस्तथा । सोमकस्सुमनाश्शैलो वैभ्राजश्चैव सत्तमः

ଗୋମନ୍ତ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ନାରଦ ଓ ଦର୍ଦୁର; ତଥା ସୋମକ, ସୁମନା, ଶୈଲ ଓ ବୈଭ୍ରାଜ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୋତା।

Verse 25

वर्षाचलेषु रम्येषु सहितास्सततं प्रजाः । वसंति देवगंधर्वा वर्षेष्वेतेषु नित्यशः

ସେହି ରମ୍ୟ ବର୍ଷ-ପର୍ବତମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସଦା ସହଯୋଗରେ ବସନ୍ତି; ଏହି ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ନିତ୍ୟ ନିବାସ କରନ୍ତି।

Verse 26

नाधयो व्याधयो वापि जनानां तत्र कुत्रचित् । दश वर्षसहस्राणि तत्र जीवंति मानवाः

ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନ ଆଧି ଅଛି, ନ ଵ୍ୟାଧି। ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦଶ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 27

अनुतप्ता शिखी चैव पापघ्नी त्रिदिवा कृपा । अमृता सुकृता चैव सप्तैवात्र च निम्नगाः

ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ସାତଟି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଅଛି—ଅନୁତପ୍ତା, ଶିଖୀ, ପାପଘ୍ନୀ, ତ୍ରିଦିବା, କୃପା, ଅମୃତା ଓ ସୁକୃତା।

Verse 28

क्षुद्रनद्यस्तथा शैलास्तत्र संति सहस्रशः । ताः पिबंति सुसंहृष्टा नदीर्जनपदास्तु ते

ସେଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଛୋଟ ନଦୀ ଓ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି। ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଧରି ସେହି ନଗର ଓ ଜନପଦମାନେ ସେ ନଦୀଜଳ ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 29

न तत्रापि युगावस्था यथास्थानेषु सप्तसु । त्रेतायुगसमः कालस्सर्वदैव महामुने

ହେ ମହାମୁନେ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଯଥାସ୍ଥାନରେ ଥିବା ସାତ ଲୋକ ପରି ଯୁଗବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ; ସେଠାର କାଳ ସଦା ତ୍ରେତାଯୁଗସମ।

Verse 30

विप्रक्षत्रियवैश्यास्ते शूद्राश्च मुनिसत्तम । कल्पवृक्षसमानस्तु तन्मध्ये सुमहातरुः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମାନ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତିମହାନ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୃକ୍ଷ ଅଛି।

Verse 31

प्लक्षस्तन्नामसंज्ञो वै प्लक्षद्वीपो द्विजोत्तम । इज्यते तत्र भगवाञ्छंकरो लोकशंकरः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ‘ପ୍ଲକ୍ଷ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଅଛି। ସେଠାରେ ଲୋକହିତକର ଭଗବାନ ଶଙ୍କର, ଲୋକଶଙ୍କର, ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 32

हरिश्च भगवान्ब्रह्मा यन्त्रैर्मन्त्रैश्च वैदिकैः । संक्षेपेण तथा भूयश्शाल्मलिं त्वं निशामय

ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଏବଂ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଯନ୍ତ୍ର ଓ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା—ସଂକ୍ଷେପରେ ଏବଂ ପୁନଃ ଅଧିକ ବିସ୍ତାରରେ—(ଏହା କଲେ)। ଏବେ ତୁମେ ଶାଲ୍ମଲୀ ବିଷୟ ଶୁଣ।

Verse 33

सप्तवर्षाणि तत्रैव तेषां नामानि मे शृणु । श्वेतोऽथ हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा

ସେଠାରେ ଏହିପରି ସାତଟି ବର୍ଷ (ପ୍ରଦେଶ) ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ—ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜୀମୂତ ଏବଂ ରୋହିତ।

Verse 34

वैकलो मानसश्चैव सुप्रभस्सप्तमो मुने । शाल्मलेन तु वृक्षेण द्वीपः शाल्मलिसंज्ञकः

ହେ ମୁନେ! ବୈକଲ, ମାନସ ଏବଂ ସୁପ୍ରଭ ମଧ୍ୟ (ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ଅଛି। ଶାଲ୍ମଲୀ ବୃକ୍ଷର ନାମରୁ ସପ୍ତମ ଦ୍ୱୀପ ‘ଶାଲ୍ମଲୀ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 35

द्विगुणेन समुद्रेण सततं संवृतः स्थितः । वर्षाभिव्यंजका नद्यस्तासां नामानि मे शृणु

ସେ ନିଜଠାରୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ପରିମାଣର ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ସଦା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରା ରହିଛି। ଏବେ ବର୍ଷାକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ସେହି ନଦୀମାନଙ୍କ ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 36

शुक्ला रक्ता हिरण्या च चन्द्रा शुभ्रा विमोचना । निवृत्तिः सप्तमी तासां पुण्यतोया सुशीतलाः

ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳଧାରାମାନେ—ଶୁକ୍ଲା, ରକ୍ତା, ହିରଣ୍ୟା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ଶୁଭ୍ରା, ବିମୋଚନା, ଏବଂ ସପ୍ତମୀ ନିବୃତ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଜଳ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଅତିଶୟ ଶୀତଳ, ଶୁଦ୍ଧି ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟି।

Verse 37

सप्तैव तानि वर्षाणि चतुर्वर्णायुतानि च । भगवन्तं सदा शंभुं यजंते विविधैर्मखैः

ସେହି ସାତ ବର୍ଷ, ଏବଂ ଅୟୁତ-ଅୟୁତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ନାନାପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞମଖ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଯଜନ କରୁଥିଲେ।

Verse 38

देवानां तत्र सान्निध्यमतीव सुमनोरमे । एष द्वीपस्समुद्रेण सुरोदेन समावृतः

ସେହି ଅତି ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକଟ ଥିଲା। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ, ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରକ୍ଷିତ ଓ ସୀମାବଦ୍ଧ।

Verse 39

द्विगुणेन कुशद्वीपः समंताद्बाह्यतः स्थितः । वसंति तत्र दैतेया मनुजैस्सह दानवाः

ବାହ୍ୟଦିଗରେ ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ତାହାଠାରୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବିସ୍ତୃତ କୁଶଦ୍ୱୀପ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 40

तथैव देवगन्धर्वा यक्षाः किंपुरुषादयः । वर्णास्तत्रैव चत्वारो निजानुष्ठानतत्पराः

ସେହିପରି ସେଠାରେ ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ।

Verse 41

तत्रैव च कुशद्वीपे ब्रह्माणं च जनार्द्दनम् । यजंति च तथेशानं सर्वकामफलप्रदम्

ସେଠାରେ ହିଁ କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଦେବାଳା ଈଶାନ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆରାଧନା କରନ୍ତି।

Verse 42

कुशेशयो हरिश्चैव द्युतिमान्पुष्पवांस्तथा । मणिद्रुमो हेमशैलस्सप्तमो मन्दराचलः

ସେମାନଙ୍କ ନାମ—କୁଶେଶୟ, ହରି, ଦ୍ୟୁତିମାନ, ପୁଷ୍ପବାନ, ମଣିଦ୍ରୁମ, ହେମଶୈଳ; ଏବଂ ସପ୍ତମ ହେଉଛି ମନ୍ଦରାଚଳ।

Verse 43

नद्यश्च सप्त तासां तु नामानि शृणु तत्त्वतः । धूतपापा शिवा चैव पवित्रा संमितिस्तथा

ସେଠାରେ ସାତଟି ନଦୀ ଅଛି; ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ସତ୍ୟତଃ ଶୁଣ—ଧୂତପାପା, ଶିବା, ପବିତ୍ରା ଏବଂ ସଂମିତି।

Verse 44

विद्या दंभा मही चान्या सर्वपापहरास्त्विमाः । अन्यास्सहस्रशस्संति शुभापो हेमवालुकाः

ବିଦ୍ୟା, ସଂୟମ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରୟ—ଏମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ। ଆଉ ହଜାର ହଜାର ଶୁଭ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ଉପାୟ ଅଛି—ପବିତ୍ର ଜଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣବାଲୁକା ପରି।

Verse 45

कुशद्वीपे कुशस्तम्बो घृतोदेन समावृतः । क्रौञ्चद्वीपो महाभाग श्रूयतां चापरो महान्

କୁଶଦ୍ୱୀପରେ କୁଶଘାସର ସ୍ତମ୍ଭସଦୃଶ ଗୁଛ ଅଛି, ଯାହା ଘୃତସମୁଦ୍ରରେ ଘେରା। ହେ ମହାଭାଗ, ଏବେ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାନ ଭୂଭାଗ—ବଳବାନ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ—ଶୁଣ।

Verse 46

द्विगुणेन समुद्रेण दधिमंडेन चावृतः । वर्षाचला महाबुद्धे तेषां नामानि मे शृणु

ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ! ବର୍ଷାଚଳଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱିଗୁଣ ସମୁଦ୍ର ଓ ଦଧିମଣ୍ଡ-ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 47

क्रौञ्चश्च वामनश्चैव तृतीयश्चांधकारकः । दिवावृतिर्मनश्चैव पुण्डरीकश्च दुन्दुभिः

କ୍ରୌଞ୍ଚ, ବାମନ, ତୃତୀୟ ଅନ୍ଧକାରକ; ଏବଂ ଦିବାବୃତି, ମନ, ପୁଣ୍ଡରୀକ, ଦୁନ୍ଦୁଭି—(ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ)।

Verse 48

निवसंति निरातंका वर्षशैलेषु तेषु वै । सर्वसौवर्णरम्येषु सुहृद्देवगणैः प्रजाः

ସେହି ବର୍ଷଶୈଳଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଭୟ ଓ ଆପଦା ବିନା ବସନ୍ତି—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ରମ୍ୟ ପ୍ରଦେଶରେ, ସୁହୃଦ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ।

Verse 49

ब्राह्मणाः क्षत्त्रिया वैश्याश्शूद्राश्चानुक्रमोदिताः । संति तत्र महानद्यस्सप्तान्यास्तु सहस्रशः

ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଏହିମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସେ ଦେଶରେ ମହାନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ସାତଟି ପ୍ରଧାନ, ଏବଂ ତାହାଛଡ଼ା ସହସ୍ରଶଃ ଅନ୍ୟ ନଦୀ।

Verse 50

गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा । शांतिश्च पुंडरीका च याः पिबन्ति पयश्शुभम्

ଗୌରୀ, କୁମୁଦ୍ୱତୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତ୍ରି, ମନୋଜବା, ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ପୟସ୍ ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 51

भगवान्पूज्यते तत्र योगरुद्रस्वरूपवान् । दधिमण्डोदकश्चापि शाकद्वीपेन संवृतः

ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ଯୋଗରୁଦ୍ର-ସ୍ୱରୂପରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଦଧିମଣ୍ଡୋଦକର ଜଳ ଓ ଶାକଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ।

Verse 52

द्विगुणेनाद्रयस्सप्त तेषां नामानि मे शृणु । पूर्वे तत्रोदयगिरिर्जलधारः परे यतः

ତାହାର ଦ୍ୱିଗୁଣ ଭାବେ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ପୂର୍ବେ ଉଦୟଗିରି, ଏବଂ ପଶ୍ଚିମେ ଯେଉଁଠାରୁ ଜଳ ଅବତରେ—ଜଲଧାର (ପର୍ବତ)।

Verse 53

पृष्ठतोऽस्तगिरिश्चैव ह्यविकेशश्च केसरी । शाकस्तत्र महावृक्षस्सिद्धगंधर्वसेवितः

ପଛେ ଅସ୍ତଗିରି ଥିଲା, ଏବଂ ଅବିକେଶ ନାମକ ସିଂହ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଏକ ମହା ଶାକବୃକ୍ଷ ଥିଲା।

Verse 54

तत्र पुण्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यसमन्विताः । नद्यश्चात्र महापुण्यास्सर्वपापभयापहाः

ସେଠାରେ ଜନପଦଗୁଡ଼ିକ ପବିତ୍ର ଓ ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସୁସଂଗଠିତ। ସେଠାର ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ; ସମସ୍ତ ପାପ ହରି ପାପଜନ୍ୟ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି।

Verse 55

सुकुमारी कुमारी च नलिनी वेणुका तथा । इक्षुश्च रेणुका चैव गभस्तिस्सप्तमी तथा

ସେ ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ନଲିନୀ ଓ ବେଣୁକା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ଇକ୍ଷୁ, ରେଣୁକା ଏବଂ ଗଭସ୍ତି—ଏହା ତାଙ୍କର ସପ୍ତମ ନାମ ମଧ୍ୟ।

Verse 56

अन्यास्सहस्रशस्तत्र क्षुद्रनद्यो महामुने । महीधरास्तथा संति शतशोऽथ सहस्रशः

ହେ ମହାମୁନେ! ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ହଜାରେ ହଜାରେ ଛୋଟ ନଦୀ ଅଛି; ଏବଂ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ—ଶତଶଃ ଓ ପୁନଃ ସହସ୍ରଶଃ ଅଛନ୍ତି।

Verse 57

धर्महानिर्न तेष्वस्ति स्वर्गादागत्य मानवाः । वर्षेषु तेषु पृथिवीं विहरन्ति परस्परम्

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମହାନି ନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବତରିତ ସେଇ ମାନବମାନେ ସେ ସେ ବର୍ଷମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପରସ୍ପର ସହମତିରେ ବିହରନ୍ତି।

Verse 58

शाकद्वीपे तु वै सूर्य्यः प्रीत्या जनपदैस्सदा । यथोक्तैरिज्यते सम्यक्कर्मभिर्नियतात्मभिः

ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ସେ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ସଦା ପ୍ରୀତି-ଭକ୍ତିରେ, ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ, ନିୟତାତ୍ମା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଯଥୋକ୍ତ କର୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜନ କରନ୍ତି।

Verse 59

क्षीरोदेनावृतस्सोऽपि द्विगुणेन समंततः । क्षीराब्धिस्सर्वतो व्यास पुष्कराख्येन संवृतः

ହେ ବ୍ୟାସ! ସେ ଅଞ୍ଚଳଟି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବିସ୍ତାର ଥିବା କ୍ଷୀରୋଦ (ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର) ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ; ଏବଂ ସେ କ୍ଷୀରାବ୍ଧି ମଧ୍ୟ ସବୁଦିଗରେ ‘ପୁଷ୍କର’ ନାମକ ବିସ୍ତାରରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ।

Verse 60

द्विगुणेन महावर्षस्तत्र ख्यातोऽत्र मानसः । योजनानां सहस्राणि पंचैवोर्ध्वसमुच्छ्रितः

ସେଠାରେ ‘ମାନସ’ ନାମକ ମହାବର୍ଷା ଦ୍ୱିଗୁଣ ପ୍ରଚୁରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାହା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଦିଗକୁ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠେ।

Verse 61

तानि चैव तु लक्षाणि सर्वतो वलयाकृति । पुष्करद्वीपवलयो मध्येन विभजंति च

ସେହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଏକ ଲକ୍ଷ (ଯୋଜନ) ପରିମାଣର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବଳୟାକାର। ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପର ବଳୟ ତାହାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରେ।

Verse 62

तेनैव वलया कारा द्वीपवर्षसमाकृतिः । दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवंति मानवाः

ସେହି ବଳୟାକାରତା ଦ୍ୱାରା ଏହା ତାହାର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଦ୍ୱୀପ-ଖଣ୍ଡର ଆକୃତି ନେଇ ବଳୟରୂପ ହୁଏ। ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 63

निरामया वीतशोका रागद्वेषविवर्जिताः । अधर्मो न मतस्तेषां न बंधवधकौ मुने

ସେମାନେ ନିରାମୟ, ଶୋକାତୀତ ଓ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷବିହୀନ। ହେ ମୁନି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧର୍ମର ଧାରଣା ନାହିଁ; ନ ବନ୍ଧନ, ନ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧିକାର।

Verse 64

सत्यानृते न तस्यास्तां सदैव वसतिस्सदा । तुल्यवेषास्तु मनुजा हेमवर्णैकरूपिणः

ସେଇ ଲୋକରେ ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟର ଭେଦ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ସଦା ନିତ୍ୟ ନିବାସ ମାତ୍ର। ସେଠାର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମାନ ବେଷର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଏକରୂପ ଦୀପ୍ତ।

Verse 65

वर्षश्चायं तु कालेय भौम स्वर्गोपमो मतः । सर्वस्य सुखदः काले जरारोगविवर्जितः

ହେ କାଲେୟ, ପୃଥିବୀର ଏହି ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗସମ ମନାଯାଏ। ସମୟକ୍ରମେ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖଦାୟକ, ଜରା-ରୋଗବିହୀନ।

Verse 66

पुष्करे धातकीखण्डे महावीते महामुने । न्यग्रोधं पुष्करद्वीपे ब्रह्मणः स्थानमुत्तमम्

ହେ ମହାମୁନେ! ଧାତକୀଖଣ୍ଡସ୍ଥ ପୁଷ୍କରରେ, ମହାବୀଟ ନାମକ ପବିତ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ, ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ (ବଟବୃକ୍ଷ) ଅଛି—ସେହିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟାସନ।

Verse 67

तस्मिन्निवसते ब्रह्मा पूज्यमानस्सुरासुरैः । स्वादूदकेनांबुधिना पुष्करः परिवेष्टितः

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସନ୍ତି, ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଏବଂ ପୁଷ୍କର ଚାରିଦିଗରୁ ମିଠା ଜଳର ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ।

Verse 68

एवं द्वीपास्समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः । द्वीपाश्चैव समुद्राश्च समाना द्विगुणैः परैः

ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ସାତଟି କରି ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ପରସ୍ପର ସମାନ ପ୍ରମାଣର, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀଟି ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ।

Verse 69

उक्तातिरिक्तता तेषां समुद्रेषु समानि वै । पयांसि सर्वदाऽल्पत्वं जायते न कदाचन

ତାଙ୍କର ଯେ ଅତିରିକ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କୁହାଯାଇଛି, ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ସେଠାର ଜଳ ସଦା ରହେ; କେବେ ମଧ୍ୟ କମିଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 70

स्थालीस्थमग्निसंयोगादधःस्थं मुनिसत्तमः । तथेन्दुवृद्धौ सलिलमूर्द्ध्वगं भवति ध्रुवम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଅଗ୍ନିର ସଂଯୋଗରେ ପାତ୍ରସ୍ଥ ବସ୍ତୁ ତଳକୁ ଝୁକେ; ସେହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରବୃଦ୍ଧି (ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ)ରେ ଜଳ ନିଶ୍ଚୟ ଉପରକୁ ଉଠେ।

Verse 71

उदयास्तमनेत्विंदोर्वर्द्धंत्यापो ह्रसन्ति च । अतो न्यूनातिरिक्ताश्च पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହେତୁ ଜଳର ବୃଦ୍ଧି ଓ ହ୍ରାସ ହୁଏ; ତେଣୁ ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ କେବେ ଛୋଟ, କେବେ ବଡ଼ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 72

अपां वृद्धिक्षयौ दृष्टौ शतशस्तु दशोत्तरम् । समुद्राणां मुनिश्रेष्ठो सर्वेषां कथितं तव

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଜଳର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟକୁ ପୁନଃପୁନଃ, ଶତବାରରୁ ଅଧିକ ଦେଖିଛି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ବିଷୟ ତୁମକୁ କହିଛି।

Verse 73

भोजनं पुष्करद्वीपे प्रजास्सर्वाः सदैव हि । खंडस्य कुर्वते विप्र तत्र स्वयमुपस्थितम्

ହେ ବିପ୍ର! ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସଦା ଭୋଜନ କରନ୍ତି; କାରଣ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।

Verse 74

स्वांगदो यस्य पुरतो नास्ति लोकस्य संस्थितिः । द्विगुणा हिरण्मयी भूमिस्सर्वजंतुविवर्जिता

ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଲୋକ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ଟିକି ରହିପାରେ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦୀପ୍ତିମୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 75

लोकालोकस्ततश्शैलस्सहस्राण्यचलो हि सः । उच्छ्रयेण हि तावंति योजनायुतविस्तृतः

ତାହାର ପରେ ଲୋକାଲୋକ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି—ସତ୍ୟରେ ଅଚଳ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ, ଯାହା ସହସ୍ର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଉଚ୍ଚତାରେ ମଧ୍ୟ ସେତେଇ, ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଦଶସହସ୍ର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ।

Verse 76

तमश्चांडकटाहेन सेयमुर्वी महामुने । पंचाशत्कोटिविस्तारा सद्वीपा समहीधरा

ହେ ମହାମୁନେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ‘ତମସ’ ନାମକ ବିଶାଳ ଅନ୍ଧକାର କଟାହରେ ଘେରାଯାଇଛି। ଏହାର ବିସ୍ତାର ପଞ୍ଚାଶ କୋଟି (ଯୋଜନ); ଦ୍ୱୀପସହିତ ଏବଂ ପର୍ବତଧାରିଣୀ।

Verse 77

आधारभूता सर्वेषां सर्वभूतगुणाधिका । सेयं धात्री च कालेय सर्वेषां जगतामिला

ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ମଙ୍ଗଳଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା। ସେଇ ଧାତ୍ରୀ, କାଲେୟା ଓ ଇଳା—ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପୃଥିବୀ।