यममार्गे सुखदायकधर्माः (Dharmas that Grant Ease on the Path to Yama)

Verse 1

व्यास उवाच । कृतपापा नरा यांति दुःखेन महतान्विताः । यममार्गे सुखं यैश्च तान्धर्मान्वद मे प्रभो

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ପାପକର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ନରମାନେ ମହାଦୁଃଖର ଭାର ସହିତ ଯମମାର୍ଗରେ ଯାଆନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେ ଧର୍ମରେ ଯମପଥରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ-କୁଶଳ ମିଳେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । अवश्यं हि कृतं कर्म भोक्तव्यमविचारतः । शुभाशुभमथो वक्ष्ये तान्धर्म्मान्सुखदायकान्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—କରାଯାଇଥିବା କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗିବାକୁ ପଡେ, କୌଣସି ଅପବାଦ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମସମ୍ବନ୍ଧୀୟ, ସୁଖଦାୟକ ଧର୍ମମାନଙ୍କୁ କହିବି।

Verse 3

अत्र ये शुभकर्म्माणः सौम्यचित्ता दयान्विताः । सुखेन ते नरा यांति यममार्गं भयावहम्

ଏଠାରେ ଯେମାନେ ଶୁଭ କର୍ମ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ସୌମ୍ୟ ଏବଂ ଯେମାନେ ଦୟାସମ୍ପନ୍ନ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟାବହ ଯମମାର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଖେ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

Verse 4

यः प्रदद्याद् द्विजेन्द्राणामुपानत्काष्ठपादुके । स नरोऽश्वेन महता सुखं याति यमालयम्

ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ପାଦରକ୍ଷା—ଚପ୍ପଲ କିମ୍ବା କାଠ ପାଦୁକା—ଦାନ କରେ, ସେ ନର ମହା ଅଶ୍ୱରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ସୁଖେ ଯମାଳୟକୁ ଯାଏ।

Verse 5

छत्रदानेन गच्छंति यथा छत्रेण देहिनः । शिबिकायाः प्रदानेन तद्रथेन सुखं व्रजेत्

ଛତ୍ରଦାନରେ ଯେପରି ଦେହଧାରୀ ଛତ୍ରର ଆଶ୍ରୟରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେପରି ଦାତା ମଧ୍ୟ ସେହି ରକ୍ଷା ପାଏ। ଶିବିକା (ପାଳଙ୍କି) ଦାନରେ ରଥସୁଖ ପରି ସୁଖେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

Verse 6

शय्यासनप्रदानेन सुखं याति सुविश्रमम् । आरामच्छायाकर्तारो मार्गे वा वृक्षरोपकाः । व्रजन्ति यमलोकं च आतपेऽति गतक्लमाः

ଶୟ୍ୟା ଓ ଆସନ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁଖ ଓ ଗଭୀର ବିଶ୍ରାମ ପାଏ। ଯେମାନେ ଆରାମସ୍ଥାନ ଓ ଛାୟା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ପଥରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାପର କ୍ଲାନ୍ତି ନିବାରି ପୁଣ୍ୟଫଳ ସହ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 7

यांति पुष्पगयानेन पुष्पारामकरा नराः । देवायतनकर्तारः क्रीडंति च गृहोदरे

ଯେ ନର ପୁଷ୍ପ-ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଷ୍ପ-ବିମାନରେ ଗମନ ପାଆନ୍ତି; ଯେ ଦେବାଳୟ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦମଧ୍ୟରେ କ୍ରୀଡା-ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

Verse 8

कर्तारश्च तथा ये च यतीनामाश्रमस्य च । अनाथमण्डपानां तु क्रीडंति च गृहोदरे

ଯେମାନେ ଯତିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତା ଓ ପାଳକ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଅନାଥମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ-ମଣ୍ଡପ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥଜୀବନର ସୀମାରେ ରହି କ୍ରୀଡା-ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

Verse 9

देवाग्निगुरुविप्राणां मातापित्रोश्च पूजकाः । पूज्यमाना नरा यांति कामुकेन यथासुखम्

ଯେ ପୁରୁଷ ଦେବମାନେ, ଅଗ୍ନି, ଗୁରୁ, ବିପ୍ରମାନେ ଏବଂ ନିଜ ମାତା-ପିତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି—ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି—ସେମାନେ ଇଷ୍ଟ କାମ୍ୟଫଳ ପାଇ, ଯଥୋଚିତ ସୁଖାନୁସାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିଚରନ୍ତି।

Verse 10

द्योतयंतो दिशस्सर्वा यांति दीपप्रदायिनः । प्रतिश्रयप्रदानेन सुखं यांति निरामयाः

ଦୀପଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବାର ପୁଣ୍ୟରେ, ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ସେମାନେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି ଓ ନିରାମୟ ରହନ୍ତି।

Verse 11

विश्राम्यमाणा गच्छंति गुरुशुश्रूषका नराः । आतोद्यविप्रदातारस्सुखं यांति स्वके गृहे

ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ନିଷ୍ଠ ନରମାନେ ଯେନ ଵିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ପରି ଶାନ୍ତିରେ ଗମନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବାଦ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁଖରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

Verse 12

सर्वकामसमृद्धेन यथा गच्छंति गोप्रदाः । अत्र दत्तान्नपानानि तान्याप्नोति नरः पथि

ଯେପରି ଗୋଦାନକାରୀ ସର୍ବ କାମନାର ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେପରି ନର ପରଲୋକ ପଥରେ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ-ପାନକୁ ହିଁ ପାଏ।

Verse 13

पादशौचप्रदानेन सजलेन पथा व्रजेत् । पादाभ्यंगं च यः कुर्यादश्वपृष्ठेन गच्छति

ପାଦଶୌଚ ପାଇଁ ଜଳଦାନ କଲେ ନର ଜଳସିକ୍ତ (ଶୀତଳ) ପଥରେ ଯାଏ। ଏବଂ ଯେ ପାଦାଭ୍ୟଙ୍ଗ—ପାଦମର୍ଦ୍ଦନ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱପୃଷ୍ଠରେ ଗମନର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 14

पादशौचं तथाभ्यंगं दीपमन्नं प्रतिश्रयम् । यो ददाति सदा व्यास नोपसर्पति तं यमः

ହେ ବ୍ୟାସ! ଯେ ସଦା ପାଦଶୌଚ ପାଇଁ ଉପକରଣ, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ପାଇଁ ତେଲ, ଦୀପ, ଅନ୍ନ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯମ ଆସେ ନାହିଁ।

Verse 15

हेमरत्नप्रदानेन याति दुर्गाणि निस्तरन् । रौप्यानडुत्स्रग्दानेन यमलोकं सुखेन सः

ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ କଷ୍ଟ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ରୌପ୍ୟାଳଙ୍କୃତ ବୃଷଭକୁ ମୁକ୍ତ କରି ଦାନ କଲେ ସେ ସୁଖେ ଯମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 16

इत्येवमादिभिर्दानैस्सुखं यांति यमालयम् । स्वर्गे तु विविधान्भोगान्प्राप्नुवंति सदा नराः

ଏପରି ଓ ଏପରି ଦାନଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ସୁଖରେ ଯମାଳୟକୁ ଯାଆନ୍ତି; ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନାନାପ୍ରକାର ଭୋଗ ସଦା ପାଆନ୍ତି।

Verse 17

सर्वेषामेव दानानामन्नदानं परं स्मृतम् । सद्यः प्रीतिकरं हृद्यं बलबुद्धिविवर्धनम्

ସମସ୍ତ ଦାନମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ନଦାନକୁ ପରମ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି। ଏହା ତୁରନ୍ତ ପ୍ରୀତି ଦେଏ, ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରେ, ଏବଂ ବଳ-ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼ାଏ।

Verse 18

नान्नदानसमं दानं विद्यते मुनिसत्तम । अन्नाद्भवंति भूतानि तदभावे म्रियंति च

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ନଦାନ ସମାନ କୌଣସି ଦାନ ନାହିଁ। ଅନ୍ନରୁ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୂତ (ଜୀବ) ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ତାହା ନଥିଲେ ମରିଯାଆନ୍ତି।

Verse 19

रक्तं मांसं वसा शुक्रं क्रमादन्नात्प्रवर्धते । शुक्राद्भवंति भूतानि तस्मादन्नमयं जगत्

ଅନ୍ନରୁ କ୍ରମେ ରକ୍ତ, ମାଂସ, ମେଦ ଓ ଶୁକ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ପୋଷିତ ହୁଏ। ଶୁକ୍ରରୁ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମେ; ତେଣୁ ଏହି ଜଗତ ଅନ୍ନମୟ।

Verse 20

हेमरत्नाश्वनागेन्द्रैर्नारीस्रक्चंदनादिभिः । समस्तैरपि संप्राप्तैर्न रमंति बुभुक्षिताः

ସୁନା, ରତ୍ନ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଗଜେନ୍ଦ୍ର, ନାରୀ, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଆଦି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ପ୍ରଚୁର ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୁଖା ଲୋକ ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହାନ୍ତି।

Verse 21

गर्भस्था जायमानाश्च बालवृद्धाश्च मध्यमाः । आहारमभिकांक्षंति देवदानवराक्षसाः

ଗର୍ଭସ୍ଥ, ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ମଧ୍ୟବୟସ୍କ—ଦେବ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସ ସମସ୍ତେ ଆହାରକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 22

क्षुधा निश्शेषरोगाणां व्याधिः श्रेष्ठतमः स्मृतः । स चान्नौषधिलेपेन नश्यतीह न संशयः

ସମସ୍ତ ରୋଗମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୁଧାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ବ୍ୟାଧି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ଏହା ଏଠାରେ ଅନ୍ନ, ଔଷଧ ଓ ଲେପ-ଚିକିତ୍ସାରେ ନିଶ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 23

नास्ति क्षुधासमं दुःखं नास्ति रोगः क्षुधासमः । नास्त्यरोगसमं सौख्यं नास्ति क्रोधसमो रिपुः

କ୍ଷୁଧା ସମ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, କ୍ଷୁଧା ସମ ରୋଗ ନାହିଁ। ନିରୋଗତା ସମ ସୁଖ ନାହିଁ, କ୍ରୋଧ ସମ ଶତ୍ରୁ ନାହିଁ।

Verse 24

अतएव महत्पुण्यमन्नदाने प्रकीर्तितम् । तथा क्षुधाग्निना तप्ता म्रियंते सर्वदेहिनः

ଏହିହେତୁ ଅନ୍ନଦାନକୁ ମହାପୁଣ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ କରାଯାଇଛି; କାରଣ କ୍ଷୁଧାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେହୀ ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 25

अन्नदः प्राणदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः । तस्मादन्नप्रदानेन सर्वदानफलं लभेत्

ଅନ୍ନଦାତାକୁ ପ୍ରାଣଦାତା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ପ୍ରାଣଦାତା ହେଉଛି ସର୍ବଦାତା। ତେଣୁ ଅନ୍ନପ୍ରଦାନରେ ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 26

यस्यान्नपानपुष्टाङ्गः कुरुते पुण्यसंचयम् । अन्नप्रदातुस्तस्यार्द्धं कर्तुश्चार्द्धं न संशयः

ଯାହାର ଦେହ ଅନ୍ୟର ଅନ୍ନ-ପାନରେ ପୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଅର୍ଧ ଅନ୍ନଦାତାଙ୍କର ଓ ଅର୍ଧ କର୍ତ୍ତାଙ୍କର—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 27

त्रैलोक्ये यानि रत्नानि भोगस्त्रीवाहनानि च । अन्नदानप्रदस्सर्वमिहामुत्र च तल्लभेत्

ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେତେ ରତ୍ନ, ଭୋଗ, ସତୀ-ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ବାହନ ଅଛି—ଅନ୍ନଦାତା ସେ ସବୁ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ପାଏ।

Verse 28

धर्म्मार्थकाममोक्षाणां देहः परमसाधनम् । तस्मादन्नेन पानेन पालयेद्देहमात्मनः

ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଦେହ ହେଉଛି ପରମ ସାଧନ; ତେଣୁ ଅନ୍ନ ଓ ପାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଦେହକୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

अन्नमेव प्रशंसंति सर्वमेव प्रतिष्ठितम् । अन्नेन सदृशं दानं न भूतं न भविष्यति

ସେମାନେ କେବଳ ଅନ୍ନକୁ ହିଁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, କାରଣ ସବୁକିଛି ଅନ୍ନ ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଅନ୍ନଦାନ ସମାନ ଦାନ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଆଗକୁ ହେବ।

Verse 30

अन्नेन धार्य्यते सर्वं विश्वं जगदिदं मुने । अन्नमूर्जस्करं लोके प्राणा ह्यन्ने प्रतिष्ठिताः

ହେ ମୁନେ! ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ—ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ—ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ। ଲୋକରେ ଅନ୍ନ ହିଁ ବଳ ଓ ଊର୍ଜା ଦେଉଛି; କାରଣ ପ୍ରାଣ ଅନ୍ନରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 31

दातव्यं भिक्षवे चान्नं ब्राह्मणाय महात्मने । कुटुंबं पीडयित्वापि ह्यात्मनो भूतिमिच्छता

ଯେ ନିଜର ସତ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ଚାହେ, ସେ ଭିକ୍ଷୁକଙ୍କୁ ଓ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ଏଥିପାଇଁ କୁଟୁମ୍ବ ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 32

विददाति निधिश्रेष्ठं यो दद्यादन्नमर्थिने । ब्राह्मणायार्तरूपाय पारलौकिकमात्मनः

ଯେ ଦରିଦ୍ର ଆବଶ୍ୟକୀଙ୍କୁ—ବିଶେଷତଃ କଷ୍ଟପୀଡ଼ିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ—ଅନ୍ନଦାନ କରେ, ସେ ନିଜ ପାଇଁ ପରଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଧି ଲାଭ କରେ।

Verse 33

अर्चयेद्भूतिमन्विच्छन्काले द्विजमुपस्थितम् । श्रांतमध्वनि वृत्त्यर्थं गृहस्थो गृहमागतम्

ଶୁଭ ସମୃଦ୍ଧି ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଗୃହସ୍ଥ, ଯଥାସମୟରେ, ପଥଶ୍ରମେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଜୀବିକାର୍ଥେ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର‑ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 34

अन्नदः पूजयेद्व्यासः सुशीलस्तु विमत्सरः । क्रोधमुत्पतितं हित्वा दिवि चेह महत्सुखम्

ଯେ ଅନ୍ନଦାନ କରେ, ବ୍ୟାସସଦୃଶ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସୁଶୀଳ ଓ ନିର୍ମତ୍ସର ରହେ, ଏବଂ ଉଦ୍ଭବମାତ୍ରେ କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ସେ ଇହଲୋକ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମହାସୁଖ ପାଏ।

Verse 35

नाभिनिंदेदधिगतं न प्रणुद्यात्कथंचन । अपि श्वपाके शुनि वा नान्नदानं प्रणश्यति

ଯଥାବିଧି ଅଧିଗତ ଜ୍ଞାନକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କେବେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କୁକୁର କିମ୍ବା ଶ୍ୱପାକ (ଚାଣ୍ଡାଳ)କୁ ଅନ୍ନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନଦାନର ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 36

श्रांतायादृष्टपूर्वाय ह्यन्नमध्वनि वर्तते । यो दद्यादपरिक्लिष्टं स समृद्धिमवाप्नुयात

ପଥରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅପରିଚିତ (ଅତିଥି) ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ହିଁ ଯାତ୍ରାର ସତ୍ୟ ଆଧାର। ଯେ କେହି କଷ୍ଟ ନଦେଇ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଅନ୍ନଦାନ କରେ, ସେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 37

पितॄन्देवांस्तथा विप्रानतिथींश्च महामुने । यो नरः प्रीणयत्यन्नैस्तस्य पुण्यफलं महत्

ହେ ମହାମୁନେ, ଯେ ନର ପିତୃଗଣ, ଦେବଗଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦ୍ୱାରା ପ୍ରୀତ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ମହାନ। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଅନ୍ନଦାନ ପାଶବନ୍ଧନକୁ ଶିଥିଳ କରେ ଏବଂ ଶିବାନୁଗ୍ରହ ଦିଗକୁ ଜୀବର ଗତିକୁ ସହାୟ କରେ।

Verse 38

अन्नं पानं च शूद्रेऽपि ब्राह्मणे च विशिष्यते । न पृच्छेद्गोत्रचरणं स्वाध्यायं देशमेव च

ଅନ୍ନ ଓ ପାନ ସତ୍କାର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ—ଗ୍ରହୀତା ଶୂଦ୍ର ହେଉ କି ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଅତିଥିଙ୍କୁ ଗୋତ୍ର, ବେଦଶାଖା, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଦେଶ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 39

भिक्षितो ब्राह्मणेनेह दद्यादन्नं च यः पुमान् । स याति परमं स्वर्गं यावदाभूतसंप्लवम्

ଏହି ଲୋକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାଚନା କଲେ ଯେ ପୁରୁଷ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବସେ।

Verse 40

अन्नदस्य च वृक्षाश्च सर्वकामफलान्विताः । भवंतीह यथा विप्रा हर्षयुक्तास्त्रिविष्टपे

ଅନ୍ନଦାତା ପାଇଁ ଏଠାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଯେପରି ହର୍ଷଯୁକ୍ତ ବିପ୍ରମାନେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ସ୍ୱର୍ଗେ ପରଲୋକରେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।

Verse 41

अन्नदानेन ये लोकास्स्वर्गे विरचिता मुने । अन्नदातुर्महादिव्यास्ताञ्छृणुष्व महामुने

ହେ ମୁନେ, ଅନ୍ନଦାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେ ଲୋକମାନେ ରଚିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ନଦାତାଙ୍କ ମହାଦିବ୍ୟ ଧାମ; ହେ ମହାମୁନେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣ।

Verse 42

भवनानि प्रकाशंते दिवि तेषां महात्मनाम् । नानासंस्थानरूपाणि नाना कामान्वितानि च

ସ୍ୱର୍ଗରେ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଭବନଗୁଡ଼ିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ସେଗୁଡ଼ିକ ନାନା ଗଠନ-ରୂପରେ ବିଚିତ୍ର ଏବଂ ନାନା କାମ୍ୟ ଭୋଗରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 43

सर्वकामफलाश्चापि वृक्षा भवनसंस्थिताः । हेमवाप्यः शुभाः कूपा दीर्घिकाश्चैव सर्वशः

ଭବନ ଚାରିପାଖରେ ସର୍ବକାମଫଳଦାୟକ ବୃକ୍ଷମାନେ ଥିଲେ। ସବୁଠାରେ ଶୁଭ କୂପ, ଦୀର୍ଘିକା ଓ ହେମମୟ ବାପୀମାନେ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲେ।

Verse 44

घोषयंति च पानानि शुभान्यथ सहस्रशः । भक्ष्यभोज्यमयाश्शैला वासांस्याभरणानि च

ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଶୁଭ ପାନୀୟ ସେଠାରେ ଯେନ ଘୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟରେ ଗଢ଼ା ପର୍ବତ ଥିଲା, ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 45

क्षीरं स्रवंत्यस्सरितस्तथैवाज्यस्य पर्वताः । प्रासादाः पाण्डुराभासाश्शय्याश्च कनकोज्ज्वलाः

ସେଠାରେ ସରିତମାନେ କ୍ଷୀର ପ୍ରବାହିତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଆଜ୍ୟର ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ପ୍ରାସାଦଗୁଡ଼ିକ ପାଣ୍ଡୁର ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୟ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ସୁବର୍ଣ୍ଣସମ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ।

Verse 46

तानन्नदाश्च गच्छंति तस्मादन्नप्रदो भवेत् । यदीच्छेदात्मनो भव्यमिह लोके परत्र च

ଅନ୍ନଦାତାମାନେ ସେହି ଶୁଭ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ଅନ୍ନପ୍ରଦ ହେବା ଉଚିତ। ଯଦି କେହି ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ନଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 47

एते लोकाः पुण्यकृतामन्नदानां महाप्रभाः । तस्मादन्नं विशेषेण दातव्यं मानवैर्ध्रुवम्

ଏହି ଲୋକମାନେ ଅନ୍ନଦାନ କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କର—ମହାପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ନଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

अन्नं प्रजापतिस्साक्षादन्नं विष्णुस्स्वयं हरः । तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति

ଅନ୍ନ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରଜାପତି; ଅନ୍ନ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ; ଅନ୍ନ ହେଉଛି ସ୍ୱୟଂ ହର (ଶିବ)। ତେଣୁ ଅନ୍ନଦାନ ସମାନ ଦାନ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।

Verse 49

कृत्वापि सुमहत्पापं यः पश्चादन्नदो भवेत् । विमुक्तस्सर्वपापेभ्यस्स्वर्गलोकं स गच्छति

ଅତିମହା ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ପରେ ଅନ୍ନଦାତା ହୁଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 50

अन्नपानाश्वगोवस्त्रशय्याच्छत्रासनानि च । प्रेतलोके प्रशस्तानि दानान्यष्टौ विशेषतः

ଅନ୍ନ-ପାନ, ଅଶ୍ୱ, ଗୋ, ବସ୍ତ୍ର, ଶୟ୍ୟା, ଛତ୍ର ଓ ଆସନ—ଏହି ଆଠଟି ଦାନ ପ୍ରେତଲୋକରେ ବିଶେଷତଃ ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହିତକର।

Verse 51

एवं दानविशेषेण धर्मराजपुरं नरः । यस्माद्याति विमानेन तस्माद्दानं समाचरेत्

ଏହି ବିଶେଷ ଦାନଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପୁରକୁ ବିମାନରେ ଯାଏ; ତେଣୁ ଏପରି ଦାନ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 52

एतदाख्यानमनघमन्नदानप्रभावतः । यः पठेत्पाठयेदन्यान्स समृद्धः प्रजायते

ଅନ୍ନଦାନର ପ୍ରଭାବରୁ ଏହି ଅନଘ ଆଖ୍ୟାନ ଫଳଦାୟକ। ଯେ ଏହା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଏ, ସେ ସମୃଦ୍ଧିସହିତ ଜନ୍ମ ନେଏ।

Verse 53

शृणुयाच्छ्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्यो महामुने । अक्षय्यमन्नदानं च पितॄणामुपतिष्ठति

ହେ ମହାମୁନେ! ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯେ ନିଜେ ଶୁଣେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଏ, ତାହା ପାଇଁ ଅନ୍ନଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି-ଆଧାର ଭାବେ ସ୍ଥିର ରହେ।