नरकयातनावर्णनम् / Description of Hell-Torments for Specific Transgressions

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । मिथ्यागमं प्रवृत्तस्तु द्विजिह्वाख्ये च गच्छति । जिह्वार्द्धकोशविस्तीर्णहलैस्तीक्ष्णः प्रपीड्यते

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଯେ ମିଥ୍ୟା ଆଗମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ, ସେ ‘ଦ୍ୱିଜିହ୍ୱା’ ନାମକ ନରକକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ଅର୍ଧକୋଶ ପ୍ରସ୍ଥ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହଳଦ୍ୱାରା ତାହାର ଜିହ୍ୱାକୁ ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ।

Verse 2

निर्भर्त्सयति यः क्रूरो मातरं पितरं गुरुम् । विष्ठाभिः कृमिमिश्राभिर्मुखमापूर्य्य हन्यते

ଯେ କ୍ରୂର ବ୍ୟକ୍ତି ମାତା, ପିତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ତାହାର ମୁଖକୁ କୃମିମିଶ୍ରିତ ବିଷ୍ଠାରେ ପୂରି ତାକୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଏ—ଏହାହିଁ ସେ ପାପର ଘୋର ଫଳ।

Verse 3

ये शिवायतनारामवापीकूपतडागकान् । विद्रवंति द्विजस्थानं नरास्तत्र रमंति च

ଯେ ନରମାନେ ଶିବାଳୟ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଉଦ୍ୟାନ, ବାପୀ, କୂଆ, ପୋଖରୀ ଓ ତଡାଗ ସ୍ଥାପନ କରି ପାଳନ କରନ୍ତି—ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ନିବାସଯୋଗ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନରେ—ସେମାନେ ନିଜେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସମୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।

Verse 4

कामायोद्वर्तनाभ्यंग स्नानपानाम्बुभोजनम् । क्रीडनं मैथुनं द्यूतमाचरन्ति मदोद्धता

କାମନାରେ ପ୍ରେରିତ ଓ ମଦଗର୍ବରେ ଉଦ୍ଧତ ସେମାନେ ଉଦ୍ୱର୍ତ୍ତନ, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ, ସ୍ନାନ, ପାନ, ଜଳ-ଭୋଜନ, କ୍ରୀଡା, ମୈଥୁନ ଓ ଦ୍ୟୂତରେ ଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 5

पेचिरे विविधैर्घेरैरिक्षुयंत्रादिपीडनैः । निरयाग्निषु पच्यंते यावदाभूतसंप्लवम्

ସେମାନେ ଇକ୍ଷୁଯନ୍ତ୍ର ଆଦି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରରେ ଚେପାଯିବା ପରି ବିଭିନ୍ନ ଘୋର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି। ନରକାଗ୍ନିରେ ସେମାନେ ଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ (ପ୍ରଳୟ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଚିଥାନ୍ତି।

Verse 6

ये शृण्वंति सतां निंदां तेषां कर्णप्रपूरणम् । अग्निवर्णैरयःकीलैस्तप्तैस्ताम्रादिनिर्मितैः

ଯେମାନେ ସତ୍ଜନଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କାନ ଦଣ୍ଡସ୍ୱରୂପ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ତପ୍ତ ଲୋହାର କୀଳ—ତାମ୍ର ଆଦି ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ—ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରାଯାଏ।

Verse 7

पूर्वाकाराश्च पुरुषाः प्रज्वलन्ति समंततः । दुश्चारिणीं स्त्रियं गाढमालिंगंति रुदंति च

ପୂର୍ବାକାରଧାରୀ ପୁରୁଷମାନେ ସମସ୍ତଦିଗରେ ଜ୍ୱଳିଉଠନ୍ତି; ଏବଂ ସେଇ ଦୁଶ୍ଚାରିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦୃଢ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କାନ୍ଦନ୍ତି ମଧ୍ୟ।

Verse 9

त्रपुसीसारकूटाद्भिः क्षीरेण च पुनःपुनः । सुतप्ततीक्ष्णतैलेन वज्रलेपेन वा पुनः

ତ୍ରପୁସୀ ଓ ସାରକର ସାର/କ୍ୱାଥ ଏବଂ କ୍ଷୀର ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଅତିତପ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଲ, ଅଥବା କଠିନ ‘ବଜ୍ର-ଲେପ’ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां नरकगतिभोगवर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଭାଗ ‘ଉମାସଂହିତା’ରେ ‘ନରକଗତିଭୋଗବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 11

सर्वेन्द्रियाणामप्येवं क्रमात्पापेन यातनाः । भवंति घोराः प्रत्येकं शरीरेण कृतेन च

ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ ପାପଜନିତ ଯାତନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଶରୀରଦ୍ୱାରା କୃତ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଣ୍ଡ ଘୋର ହୋଇଯାଏ।

Verse 12

स्पर्शदोषेण ये मूढास्स्पृशंति च परस्त्रियम् । तेषां करोऽग्निवर्णाभिः पांशुभिः पूर्य्यते भृशम्

ସ୍ପର୍ଶଦୋଷରେ ଯେ ମୂଢମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ (ଅନୁଚିତଭାବେ) ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ହାତ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମସଦୃଶ ଧୂଳିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭରିଯାଏ—ସେ ଅପରାଧର ଦାହଚିହ୍ନ ପରି।

Verse 13

तेषां क्षारादिभिस्सर्वैश्शरीरमनुलिप्यते । यातनाश्च महाकष्टास्सर्वेषु नरकेषु च

ତାଙ୍କ ଶରୀର କ୍ଷାର ଆଦି ଦାହକ ପଦାର୍ଥରେ ସର୍ବତ୍ର ଲେପିତ କରାଯାଏ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ନରକରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଯାତନା ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 14

कुर्वन्ति पित्रोर्भृकुटिं करनेत्राणि ये नरा । वक्त्राणि तेषां सांतानि कीर्य्यंते शंकुभिर्दृढम्

ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ପିତାମାତାଙ୍କ ଭୃକୁଟି ଚଢ଼ାନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ କର୍ଣ୍ଣ-ନେତ୍ରକୁ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି, ପରଲୋକରେ ସେମାନଙ୍କ ମୁଖ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶଙ୍କୁଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ଭାବେ ବିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 15

यैरिन्द्रियैर्नरा ये च कुर्वन्ति परस्त्रियम् । इन्द्रियाणि च तेषां वै विकुर्वंति तथैव च

ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଦ୍ୱାରା ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ଅନୁସରଣ/ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ବିକୃତ ଓ ବିକଳ ହୋଇଯାଏ।

Verse 16

परदारांश्च पश्यन्ति लुब्धास्स्तब्धेन चक्षुषा । सूचीभिश्चाग्निवर्णाभिस्तेषां नेत्रप्रपूरणम्

ଯେ ଲୋଭୀ ପୁରୁଷମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ନିର୍ଲଜ୍ଜ, କଠୋର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନେତ୍ର ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ସୂଚୀସଦୃଶ ଉପକରଣରେ ପୂରି ଛିଦ୍ରିତ କରାଯାଏ।

Verse 17

क्षाराद्यैश्च क्रमात्सर्वा इहैव यमयातनाः । भवंति मुनिशार्दूल सत्यंसत्यं न संशयः

କ୍ଷାର ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟଦ୍ୱାରା କ୍ରମେ ଯମଙ୍କ ସମସ୍ତ ଯାତନା ଏହି ଜୀବନରେ ହିଁ ଭୋଗ ହୁଏ। ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ଏହା ସତ୍ୟ—ସତ୍ୟ ହିଁ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 18

देवाग्निगुरुविप्रेभ्यश्चानिवेद्य प्रभुंजते । लोहकीलशतैस्तप्तैस्तज्जिह्वास्यं च पूर्य्यते

ଯେ ଦେବ, ଅଗ୍ନି, ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ ନକରି ଭୋଜନ କରେ, ପରଲୋକରେ ତାହାର ମୁଖ ଓ ଜିଭା ତପ୍ତ ଲୋହାର ଶତଶତ କୀଳରେ ପୂରି ଭେଦିତ ହୁଏ।

Verse 19

ये देवारामपुष्पाणि लोभात्संगृह्य पाणिना । जिघ्रंति च नरा भूयः शिरसा धारयंति च

ଯେ ନରମାନେ ଲୋଭବଶେ ଦେବ-ଉଦ୍ୟାନର ପୁଷ୍ପ ହାତେ ସଂଗ୍ରହ କରି, ପୁନଃପୁନଃ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଘ୍ରାଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶିରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ପୂଜାର୍ଥ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସ୍ୱାମିତ୍ୱଭାବ ଧରନ୍ତି।

Verse 20

आपूर्य्यते शिरस्तेषां तप्तैर्लोहस्य शंकुभिः । नासिका वातिबहुलैस्ततः क्षारादिभिर्भृशम्

ସେମାନଙ୍କ ଶିର ଲାଲଗରମ ଲୋହ ଶଙ୍କୁଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ବିଦ୍ଧ କରି ଭରାଯାଏ; ପରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବାୟୁପ୍ରବାହରେ ନାସିକାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, କ୍ଷାର ଆଦି ଦାହକ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡ଼ା ଦିଆଯାଏ।

Verse 21

ये निंदन्ति महात्मानं वाचकं धर्म्मदेशिकम् । देवाग्निगुरुभक्तांश्च धर्मशास्त्रं च शाश्वतम्

ଯେମାନେ ମହାତ୍ମା ଧର୍ମଦେଶକ ବାଚକଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତା, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଗୁରୁ, ଭକ୍ତମାନେ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅବମାନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଘୋର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୋଷରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 22

तेषामुरसि कण्ठे च जिह्वायां दंतसन्धिषु । तालुन्योष्ठे नासिकायां मूर्ध्नि सर्वाङ्गसन्धिषु

ସେମାନଙ୍କ ଉରସି ଓ କଣ୍ଠରେ, ଜିହ୍ୱାରେ ଓ ଦାନ୍ତ-ସନ୍ଧିସ୍ଥାନରେ; ତାଳୁ ଓ ଓଷ୍ଠରେ, ନାସିକାରେ, ମୂର୍ଧ୍ନି ଏବଂ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିସ୍ଥାନରେ।

Verse 23

अग्निवर्णास्तु तप्ताश्च त्रिशाखा लोहशंकवः । आखिद्यंते च बहुशः स्थानेष्वेतेषु मुद्गरैः

ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦୀପ୍ତ, ତପ୍ତ ଏବଂ ତ୍ରିଶାଖା ଲୋହ ଶଙ୍କୁ—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ମୁଦ୍ଗର (ହାତୁଡ଼ି) ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଘୁସାଇ ଦିଆଯାଏ।

Verse 24

ततः क्षारेण दीप्तेन पूर्यते हि समं ततः । यातनाश्च महत्यो वै शरीरस्याति सर्वतः

ତାପରେ ଦୀପ୍ତ କ୍ଷାର ଦ୍ୱାରା ସେ ସମଭାବେ ସର୍ବତ୍ର ପୂରିତ ହୁଏ; ସେହି କ୍ଷଣରୁ ଦେହର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ମହାୟାତନା ଉଦ୍ଭବେ।

Verse 25

अशेषनरकेष्वेव क्रमंति क्रमशः पुनः । ये गृह्णन्ति परद्रव्यं पद्भ्यां विप्रं स्पृशंति च

ଯେ ପରଦ୍ରବ୍ୟ ହରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେ ପାଦଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ସମସ୍ତ ନରକରେ ଗମନ କରନ୍ତି।

Verse 26

शिवोपकरणं गां च ज्ञानादिलिखितं च यत् । हस्तपादादिभिस्तेषामापूर्य्यंते समंततः

ଶିବପୂଜାର ଉପକରଣ, ଗାଈ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନାଦି ଲିଖିତ ଯାହା କିଛି—ସେସବୁ ତାଙ୍କର ହସ୍ତପାଦ ଆଦି ଅଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ଘେରି ଭରିଯାଏ।

Verse 27

नरकेषु च सर्वेषु विचित्रा देहयातनाः । भवंति बहुशः कष्टाः पाणिपादसमुद्भवाः

ସମସ୍ତ ନରକରେ ଦେହର ବିଚିତ୍ର ଯାତନା ହୁଏ—ବହୁବାର—ହସ୍ତପାଦରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଦୁଃଖଦ କଷ୍ଟ।

Verse 28

शिवायतनपर्य्यंते देवारामेषु कुत्रचित् । समुत्सृजंति ये पापाः पुरीषं मूत्रमेव च

ଶିବାୟତନର ପରିସୀମାରେ ଏବଂ ଦେବାରାମମାନଙ୍କରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଯେ ପାପୀମାନେ ପୁରୀଷ ଓ ମୂତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଧାମର ପବିତ୍ରତାକୁ ଘୋର ଅପରାଧ କରନ୍ତି।

Verse 29

तेषां शिश्नं सवृषणं चूर्ण्यते लोहमुद्गरैः । सूचीभिरग्निवर्णाभिस्कथा त्वापूर्य्यते पुनः

ସେମାନଙ୍କର ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଅଣ୍ଡକୋଷ ସହିତ ଲୁହା ମୁଦ୍‌ଗରରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ; ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ଅଗ୍ନି ପରି ତପ୍ତ ଛୁଞ୍ଚିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିଦ୍ଧ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ ।

Verse 30

ततः क्षारेण महता तीव्रेण च पुनः पुनः । द्रुतेन पूर्यते गाढं गुदे शिश्ने च देहिनः

ତା’ପରେ ବାରମ୍ବାର, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର କ୍ଷାର ଦ୍ୱାରା, ସେହି ଦେହଧାରୀର ଗୁଦା ଏବଂ ଲିଙ୍ଗକୁ ବଳପୂର୍ବକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଏ ।

Verse 31

मनस्सर्वेन्द्रियाणां च यस्मा द्दुःखं प्रजायते । धने सत्यपि ये दानं न प्रयच्छंति तृष्णया

ମନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ଦୁଃଖ ଜନ୍ମ ହୁଏ । ଧନ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ତୃଷ୍ଣା ହେତୁ ଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇ ରହନ୍ତି ।

Verse 32

अतिथिं चावमन्यते काले प्राप्ते गृहाश्रमे । तस्मात्ते दुष्कृतं प्राप्य गच्छंति निरयेऽशुचौ

ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ସଠିକ୍ ସମୟ ଆସିଲେ ଯଦି କେହି ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରେ, ତେବେ ସେ ପାପ କର୍ମ କରି ଶୀଘ୍ର ଅପବିତ୍ର ନରକକୁ ଯାଏ ।

Verse 33

येऽन्नं दत्त्वा हि भुंजंति न श्वभ्यस्सह वायसैः । तेषां च विवृतं वक्त्रं कीलकद्वयताडितम्

ଯେମାନେ ଅନ୍ନ ଦାନ କରି ପରେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି ଏବଂ କୁକୁର ଓ କାଉ ସହ ଭୋଜନ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ମୁଖ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଖୋଲା ହୁଏ—ଯେନେ ଦୁଇଟି କୀଳର ଆଘାତରେ ଖୋଲିଗଲା, ଭୋଜନ ପାଇଁ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ସମର୍ଥ।

Verse 34

कृमिभिः प्राणिभिश्चोग्रैर्लोहतुण्डैश्च वायसैः । उपद्रवैर्बहुविधैरुग्रैरंतः प्रपीड्यते

ସେ ଅନ୍ତରେ ଉଗ୍ର କୃମି ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ, ଏବଂ ଲୋହତୁଣ୍ଡ କାକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ; ବହୁବିଧ ଘୋର ଉପଦ୍ରବ ଭିତରୁ ଚାପି ଧରେ।

Verse 35

श्यामश्च शबलश्चैव यममार्गानुरोधकौ । यौ स्तस्ताभ्यां प्रयच्छामि तौ गृह्णीतामिमं बलिम्

‘ଶ୍ୟାମ’ ଓ ‘ଶବଳ’—ଯେ ଦୁଇଜଣ ଯମମାର୍ଗରେ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ବଳି ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ସେମାନେ ଏହି ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 36

ये वा वरुणवायव्या याम्या नैरृत्यवायसाः । वायसा पुण्यकर्माणस्ते प्रगृह्णंतु मे बलिम्

ବରୁଣ ଓ ବାୟୁ ଦିଗର, ଯମ ଦିଗର, ଏବଂ ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗର ପୁଣ୍ୟକର୍ମା କାକମାନେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଏହି ବଳି ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 37

शिवामभ्यर्च्य यत्नेन हुत्वाग्नौ विधिपूर्वकम् । शैवैर्मन्त्रैर्बलिं ये च ददंते न च ते यमम्

ଯେମାନେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଶିବା (ଦେବୀ)ଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶୈବ ମନ୍ତ୍ରରେ ବଳି ନିବେଦନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଯମର ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 38

पश्यंति त्रिदिवं यांति तस्माद्दद्याद्दिनेदिने । मण्डलं चतुरस्रं तु कृत्वा गंधादिवासितम्

ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ଦିନେଦିନେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଚତୁରସ୍ର ମଣ୍ଡଳ କରି ଗନ୍ଧାଦି ସୁଗନ୍ଧରେ ସୁବାସିତ କର।

Verse 39

धन्वन्तर्यर्थमीशान्यां प्राच्यामिन्द्राय निःक्षिपेत् । याम्यां यमाय वारुण्यां सुदक्षोमाय दक्षिणे

ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଈଶାନ କୋଣରେ ନିବେଦନ ରଖିବ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ରଖିବ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମଙ୍କ ପାଇଁ, ପଶ୍ଚିମ (ବାରୁଣ) ଦିଗରେ, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣେ ସୁଦକ୍ଷୋମାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିକ୍ଷେପ କରିବ।

Verse 40

पितृभ्यस्तु विनिक्षिप्य प्राच्यामर्यमणे ततः । धातुश्चैव विधातुश्च द्वारदेशे विनिःक्षिपेत्

ପ୍ରଥମେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ ରଖି, ତାପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅର୍ୟମଣଙ୍କ ପାଇଁ ରଖିବ। ତଦନନ୍ତରେ ଦ୍ୱାର-ପ୍ରଦେଶରେ ଧାତା ଓ ବିଧାତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିକ୍ଷେପ କରିବ।

Verse 41

श्वभ्यश्च श्वपतिभ्यश्च वयोभ्यो विक्षिपेद्धुवि । देवैः पितृमनुष्यैश्च प्रेतैर्भूतैस्सगुह्यकै

କୁକୁର, କୁକୁର-ରକ୍ଷକ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖି, ତାହାକୁ ଭୂମିରେ ଛିଟାଇ/ଫେଙ୍ଗିଦେବ। ଯେପରି ଦେବ, ପିତୃ, ମନୁଷ୍ୟ, ପ୍ରେତ, ଭୂତ ଓ ଗୁହ୍ୟକ—କାହା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାହା ଅପବିତ୍ର ନ ହେଉ।

Verse 42

वयोभिः कृमिकीटैश्च गृहस्थश्चोपजीव्यते । स्वाहाकारः स्वधाकारो वषट्कारस्तृतीयकः

ଗୃହସ୍ଥ ପକ୍ଷୀ ଓ କୃମି‑କୀଟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜୀବିକା ପାଏ। ‘ସ୍ୱାହା’, ‘ସ୍ୱଧା’ ଏବଂ ତୃତୀୟ ‘ବଷଟ୍’—ଏହି ପବିତ୍ର ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ପ୍ରୟୋଗ ହୁଏ।

Verse 43

हंतकारस्तथैवान्यो धेन्वा स्तनचतुष्टयम् । स्वाहाकारं स्तनं देवास्स्वधां च पितरस्तथा

ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଚ୍ଚାର ‘ହନ୍ତ୍କାର’ ଅଟେ; ଧେନୁର ଚାରିଟି ସ୍ତନ କୁହାଯାଇଛି। ଦେବମାନେ ‘ସ୍ୱାହା’ ରୂପ ଏକ ସ୍ତନରୁ, ଏବଂ ପିତୃମାନେ ‘ସ୍ୱଧା’ ରୂପ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 44

वषट्कारं तथैवान्ये देवा भूतेश्वरास्तथा । हंतकारं मनुष्याश्च पिबंति सततं स्त नम्

କେହି ‘ବଷଟ୍’କାରକୁ ପାନ କରନ୍ତି; ଦେବମାନେ ଓ ଭୂତେଶ୍ୱରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ‘ହନ୍ତ’କାର ନାମକ ସ୍ତନ-ରସକୁ ପିଇ ଚାଲନ୍ତି।

Verse 45

यस्त्वेतां मानवो धेनुं श्रद्धया ह्यनुपूर्विकाम् । करोति सततं काले साग्नित्वायोपकल्प्यते

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଧେନୁ-ବ୍ରତକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଯଥାକ୍ରମେ ଓ ଯଥାକାଳେ ନିରନ୍ତର କରେ, ସେ ସାଗ୍ନିତ୍ୱ ପଦବୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ—ବିଧିପୂର୍ବକ ଶିବପୂଜା ଓ ବୈଦିକ-ଶୈବ ଆଚାରରେ ଉପଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 46

यस्तां जहाति वा स्वस्थस्तामिस्रे स तु मज्जति । तस्माद्दत्त्वा बलिं तेभ्यो द्वारस्थश्चिंतयेत्क्षणम्

ଯେ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମର୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପବିତ୍ର ଆଚାରବିଧିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ତାମିସ୍ର ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଯାଏ। ତେଣୁ ସେଇ ଭୂତଗଣଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ, ଦ୍ୱାରେ ଦାଁଡ଼ି କ୍ଷଣମାତ୍ର ସ୍ଥିରଚିତ୍ତରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ।

Verse 47

क्षुधार्तमतिथिं सम्यगेकग्रामनिवासिनम् । भोजयेत्तं शुभान्नेन यथाशक्त्यात्मभोजनात्

କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ଅତିଥି—ବିଶେଷକରି ସେଇ ଗାଁର ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନନୀୟ ନିବାସୀ—ଆସିଲେ, ଶୁଭ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅନ୍ନରେ, ଯଥାଶକ୍ତି, ନିଜ ଭୋଜନ ଭାଗରୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 48

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । स तस्मै दुष्कृतं दत्त्वा पुण्यमा दाय गच्छति

ଯାହାର ଘରୁ ଅତିଥି ଆଶାଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଫେରିଯାଏ, ସେ ଅତିଥି ତାହାକୁ ନିଜ ଦୁଷ୍କୃତ ଦେଇ ଯାଏ ଏବଂ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ନେଇ ଚାଲିଯାଏ।

Verse 49

ततोऽन्नं प्रियमेवाश्नन्नरः शृंखलवान्पुनः । जिह्वावेगेन विद्धोत्र चिरं कालं स तिष्ठति

ତାପରେ କେବଳ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣି ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ହୁଏ। ଜିହ୍ୱାର ବେଗରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହେ।

Verse 50

यतस्तं मांसमुद्धत्य तिलमात्रप्रमाणतः । खादितुं दीयते तेषां भित्त्वा चैव तु शोणितम्

ସେଠାରେ ତିଳମାତ୍ର ପରିମାଣରେ ମାଂସ ଉଦ୍ଧତ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ତାହା ଖାଇବାକୁ ଦିଆଯାଏ; ଏବଂ ରକ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦି ଉତ୍ତୋଳନ କରାଯାଏ।

Verse 51

निश्शेषतः कशाभिस्तु पीड्यते क्रमशः पुनः । बुभुक्षयातिकष्टं हि तथायाति पिपासया

ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନିର୍ଦୟ କଶାଘାତରେ ସେ ପୀଡିତ ହୁଏ। ଭୁଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ପାଏ, ଏବଂ ସେହିପରି ପିଆସରେ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗେ।

Verse 52

एवमाद्या महाघोरा यातनाः पापकर्मणाम् । अंते यत्प्रतिपन्नं हि तत्संक्षेपेण संशृणु

ଏପରି ପାପକର୍ମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଯାତନା। ଏବେ ଶେଷରେ ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।

Verse 53

यः करोति महापापं धर्म्मं चरति वै लघु । धर्म्मं गुरुतरं वापि तथावस्थे तयोः शृणु

ଯେ କେହି ମହାପାପ କରେ, ତଥାପି ଅଳ୍ପ ଧର୍ମ ଆଚରେ—କିମ୍ବା ଗୁରୁତର ଧର୍ମକର୍ମ ମଧ୍ୟ କରେ—ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଦୁଇଟିର ଫଳ ଶୁଣ।

Verse 54

सुकृतस्य फलं नोक्तं गुरुपा पप्रभावतः । न मिनोति सुखं तत्र भोगैर्बहुभिरन्वितः

ଗୁରୁ ପାପର ପ୍ରବଳ ପ୍ରଭାବରୁ ସୁକୃତର ଫଳ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ବହୁ ଭୋଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ୟ, ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ସୁଖ ପାଉନାହିଁ।

Verse 55

तथोद्विग्नोतिसंतप्तो न भक्ष्यैर्मन्यते सुखम् । अभावादग्रतोऽन्यस्य प्रतिकल्पं दिनेदिने

ଏପରି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ଓ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ସେ ରୁଚିକର ଭକ୍ଷ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ମାନେ ନାହିଁ; କାରଣ ଦିନେଦିନେ, ପ୍ରତିକ୍ଷଣ, ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁର ଅଭାବ ଭାର ପରି ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହେ।

Verse 56

पुमान्यो गुरुधर्म्माऽपि सोपवासो यथा गृही । वित्तवान्न विजानाति पीडां नियमसंस्थितः

ନିୟମରେ ସ୍ଥିତ ମନୁଷ୍ୟ—ଗୁରୁ ଉପଦିଷ୍ଟ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି ଉପବାସ କଲେ ମଧ୍ୟ—କଠୋର ବ୍ରତବନ୍ଧନରେ ଥିବା ଲୋକର ପୀଡା ଜାଣେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଧନୀ ଗୃହସ୍ଥ କଷ୍ଟ ବୁଝେ ନାହିଁ।

Verse 57

तानि पापानि घोराणि संति यैश्च नरो भुवि । शतधा भेदमाप्नोति गिरिर्वज्रहतो यथा

ଯେ ପାପଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ଶତଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ—ବଜ୍ରାଘାତରେ ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗିବା ପରି।