Bhairavaśāpavṛttāntaḥ (The Episode of Bhairava’s Curse and Consolation)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । अथ प्रीत्या शृणु मुनेऽवतारं परमं प्रभोः । शंकरस्यात्मभूपुत्र शृण्वतां सर्वकामदम्

ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମୁନି, ଏବେ ପ୍ରୀତିସହ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପରମ ଅବତାର ଶୁଣ। ହେ ଆତ୍ମଭୂ-ପୁତ୍ର, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆବିର୍ଭାବ ଶ୍ରବଣ କର; ଏହାର ଶ୍ରବଣ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମନା ଦିଏ।

Verse 2

एकदा मुनिशार्दूल गिरिजाशंकरावुभौ । विहर्तुकामौ संजातौ स्वेच्छया परमेश्वरौ

ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ! ଏକଦା ଗିରିଜା ଓ ଶଙ୍କର—ସେଇ ଦୁଇ ପରମେଶ୍ୱର—ନିଜ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଦିବ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହେଲେ।

Verse 3

भैरवं द्वारपालं च कृत्वाभ्यन्तरमागतौ । नानासखिगणैः प्रीत्या सेवितौ नरशीलितौ

ଭୈରବଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରପାଳ କରି ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଅନେକ ସଖୀଗଣ ପ୍ରେମରେ ସେବା କଲେ; ସେମାନେ ଶିଷ୍ଟାଚାରୀ ମହାଜନଙ୍କ ପରି ଦିଶିଲେ।

Verse 4

चिरं विहृत्य तत्र द्वौ स्वतन्त्रौ परमेश्वरौ । बभूवतुः प्रसन्नो तौ नानालीलाकरौ मुने

ହେ ମୁନେ! ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ କ୍ରୀଡ଼ା କରି ସେଇ ଦୁଇ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ଲୀଳା ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 5

अथोन्मत्ताकृतिर्देवी स्वतन्त्रा लीलया शिवा । आगता द्वारि तद्रूपा प्रभोराज्ञामवाप सा

ତେବେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରା ଲୀଳାମୟୀ ଦେବୀ ଶିବା ଉନ୍ମତ୍ତା ନାରୀର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେହି ରୂପରେ ଦ୍ୱାରେ ଆସି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 6

तां देवीं भैरवस्सोथ नारीदृष्ट्या विलोक्य च । निषिषेध बहिर्गन्तुं तद्रूपेण विमोहितः

ତାପରେ ଭୈରବ ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ନାରୀଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ନିଷେଧ କଲା।

Verse 7

नारीदृष्ट्या सुदृष्टा सा भैरवेण यदा मुने । कुद्धाऽभवच्छिवा देवी तं शशाप तदांबिका

ହେ ମୁନେ, ଭୈରବ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନାରୀଦୃଷ୍ଟିରେ—କାମନାପୂର୍ଣ୍ଣ ତନ୍ମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ—ଦେଖିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦେବୀ ଶିବା (ଅମ୍ବିକା) କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 8

शिवोवाच । नारीदृष्ट्या पश्यसि त्वं यतो मां पुरुषाधम । अतो भव धरायां हि मानुषस्त्वं च भैरव

ଶିବ କହିଲେ—“ତୁମେ ମୋତେ ନାରୀଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛ, ହେ ପୁରୁଷାଧମ! ତେଣୁ ଧରାରେ ତୁମେ ମାନବ ହେଉ; ଭୈରବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ।”

Verse 9

नन्दीश्वर उवाच । इत्थं यदाऽभवच्छप्तो भैरवश्शिवया मुने । हाहाकारो महानासीद्दुःखमाप स लीलया

ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର କହିଲେ—“ହେ ମୁନେ, ଏଭଳି ଯେତେବେଳେ ଶିବା ଭୈରବଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ମହା ହାହାକାର ହେଲା; କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଃଖକୁ ମଧ୍ୟ ଲୀଳା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।”

Verse 10

ततश्च शंकरः शीघ्रं तमागत्य मुनीश्वर । अश्वासयद्भैरवं हि नानाऽनुनयकोविदः

ତାପରେ ଶଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରକାର ସାନ୍ତ୍ୱନାମୟ ବଚନରେ ନିପୁଣ ହୋଇ ଭୈରବଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।

Verse 11

तच्छापाद्भैरवस्सोथ क्षिताववतरन्मुने । मनुष्ययोन्यां वैतालसंज्ञकश्शंकरेच्छया

ହେ ମୁନେ, ସେଇ ଶାପର ଫଳରେ ଭୈରବ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ; ଶଙ୍କରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମନୁଷ୍ୟଯୋନିରେ ‘ବୈତାଳ’ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 12

तत्स्नेहतः शिवः सोपि क्षिताववतरद्विभुः । शिवया सह सल्लीलो लौकिकीङ्गतिमाश्रितः

ସେହି ସ୍ନେହ-ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ ଶ୍ରୀଶିବ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ। ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ସହ କୃପାମୟ ଓ ଲୀଳାମୟ ହୋଇ ଲୋକାଚାର ଗ୍ରହଣ କରି ଜୀବହିତାର୍ଥେ ନିଜ ଲୀଳା ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 13

महेशाह्वः शिवश्चासीच्छारदा गिरिजा मुने । सुलीलां चक्रतुः प्रीत्या नाना लीला विशारदौ

ହେ ମୁନି, ଶିବ ‘ମହେଶ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ ଏବଂ ଗିରିଜା ‘ଶାରଦା’ ରୂପେ ପୂଜିତା ଥିଲେ। ନାନା ପ୍ରକାର ଲୀଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ସୁମଧୁର ଦିବ୍ୟଲୀଳା କଲେ।

Verse 14

इति ते कथितं तात महेशचरितं वरम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वकामफलप्रदम्

ହେ ତାତ, ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ମହେଶଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ କହିଲି। ଏହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଯଶଦାୟକ, ଆୟୁଷ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 15

य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्भोगानन्ते मोक्षमवाप्नुयात्

ଯେ ଏହାକୁ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଯଥୋଚିତ ଭୋଗ ଭୋଗି ଶେଷରେ ଶିବକୃପାରେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।

Verse 21

इति श्रीशिव महापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां महेशावतारवर्णनं नामैकविंशोध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବ ମହାପୁରାଣର ତୃତୀୟ ଶତରୁଦ୍ରସଂହିତାରେ ‘ମହେଶାବତାରବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।