Śiva-nāma-smaraṇa and Śambhu’s Protective Manifestation (Dāruka Episode)

Verse 1

सूत उवाच । कदाचित्सेवकस्तस्य राक्षसस्य दुरात्मनः । तदग्रे सुंदरं रूपं शंकरस्य ददर्श ह

ସୂତ କହିଲେ—ଏକଦା ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ରାକ୍ଷସର ଜଣେ ସେବକ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଦେଖିଲା।

Verse 2

तस्मै निवेदितं राज्ञे राक्षसानां यथार्थकम् । सर्वं तच्चरितं तेन सकौतुकमथाद्भुतम्

ତାପରେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଯଥାର୍ଥ ବିବରଣୀ—ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଚରିତ—କୌତୁହଳ ସହ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ନିବେଦନ କଲା।

Verse 3

राजापि तत्र चागत्य राक्षसानां स दारुकः । विह्वलस्सबलश्शीघ्रं पर्यपृच्छच्च तं शिवम्

ତେବେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ଦାରୁକ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲା। ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ସେନାସହିତ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା।

Verse 4

दारुक उवाच । किं ध्यायसि हि वैश्य त्वं सत्यं वद ममाग्रतः । एवं सति न मृत्युस्ते मम वाक्यं च नान्यथा

ଦାରୁକ କହିଲେ—ହେ ବୈଶ୍ୟ, ତୁମେ କାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ? ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସତ୍ୟ କହ। ଏମିତି ହେଲେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ ନାହିଁ; ମୋ କଥା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।

Verse 5

सूत उवाच । तेनोक्तं च न जानामि तच्छ्रुत्वा कुपितस्य वै । राक्षसान्प्रेरयामास हन्यतां राक्षसा अयम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେ କ’ଣ କହିଥିଲା ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତାହା ଶୁଣି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା। ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି କହିଲା—“ହେ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଏହାକୁ ହତ୍ୟା କର!”

Verse 6

तदुक्तास्ते तदा हंतुं नानायुधधरा गताः । द्रुतं तं वैश्यशार्दूलं शंकरासक्तचेतसम्

ସେହି ଆଦେଶ ପାଇ ସେମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ତାକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଗଲେ। ଶଙ୍କରରେ ଦୃଢ଼ ଆସକ୍ତ ଚିତ୍ତ ଥିବା ସେହି ବୈଶ୍ୟ-ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କ ଦିଗକୁ ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଧାଇଲେ।

Verse 7

तानागतांस्तदा दृष्ट्वा भयवित्रस्तलोचनः । शिवं सस्मार सुप्रीत्या तन्नामानि जगौ मुहुः

ସେମାନେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କମ୍ପିତ ହେଲା। ତେବେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା।

Verse 8

वैश्यपतिरुवाच । पाहि शंकर देवेश पाहि शंभो शिवेति च । दुष्टादस्मात्त्रिलोकेश खलहन्भक्तवत्सल

ବୈଶ୍ୟପତି କହିଲେ— ହେ ଶଙ୍କର, ଦେବେଶ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଶୁଭମୟ ଶିବ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ହେ ତ୍ରିଲୋକେଶ, ଦୁଷ୍ଟନାଶକ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ—ଏହି ଦୁଷ୍ଟଠାରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।

Verse 9

सर्वस्वं च भवानद्य मम देव त्वमेव हि । त्वदधीनस्त्वदीयोऽहं त्वत्प्राणस्सर्वदा प्रभो

ହେ ଦେବ, ସତ୍ୟରେ ତୁମେ ହିଁ ମୋର ସର୍ବସ୍ୱ। ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ଅଧୀନ, ତୁମର ହିଁ; ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୋର ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ସଦା ତୁମରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 10

सूत उवाच । इति संप्रार्थितश्शंभुर्विवरान्निर्गतस्तदा । भवनेनोत्तमेनाथ चतुर्द्वारयुतेन च

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥିତ ହୋଇ ଶମ୍ଭୁ ସେତେବେଳେ ସେଇ ଛିଦ୍ରରୁ ବାହାରିଲେ; ଏବଂ ଚାରି ଦ୍ୱାରଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ଭବନ ସହ ନାଥ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 11

मध्यज्योतिस्स्वरूपं च शिवरूपं तदद्भुतम् । परिवारसमायुक्तं दृष्ट्वा चापूजयत्स वै

ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟୋତିସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିବରୂପକୁ, ଦିବ୍ୟ ପରିବାରସହିତ ଦେଖି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପୂଜା କଲା।

Verse 12

पूजितश्च तदा शंभुः प्रसन्नो ह्यभवत्स्वयम् । अस्त्रं पाशुपतं नाम दत्त्वा राक्षसपुंगवान्

ତେବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିତ ଶମ୍ଭୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ‘ପାଶୁପତ’ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ।

Verse 13

जघान सोपकरणांस्तान्सर्वान्सगणान्द्रुतम् । अरक्षच्च स्वभक्तं वै दुष्टहा स हि शंकरः

ଦୁଷ୍ଟହନ୍ତା ଶଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରସହିତ ସେ ସମସ୍ତ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନିହତ କଲେ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

Verse 14

सर्वांस्तांश्च तदा हत्वा वरं प्रादाद्वनस्य च । अत्यद्भुतकरश्शंभुस्स्वलीलात्तसुविग्रहः

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରି, ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତକର୍ମା ଶମ୍ଭୁ ସେଇ ବନକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବର ଦେଲେ।

Verse 15

अस्मिन्वने सदा वर्णधर्मा वै संभवंतु च । ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां हि तथैव च

“ଏହି ବନରେ ସଦା ବର୍ଣ୍ଣଧର୍ମ ପ୍ରବଳ ହେଉ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ନିୟତ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ନିରନ୍ତର ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।”

Verse 16

भवत्वत्र मुनिश्रेष्ठास्तामसा न कदाचन । शिवधर्मप्रवक्तारश्शिवधर्मप्रवर्तकाः

“ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆପଣମାନେ ଏଠାରେ କେବେ ତମସରେ ପତିତ ହେବେ ନାହିଁ; ଆପଣମାନେ ଶିବଧର୍ମର ପ୍ରବକ୍ତା ଓ ଶିବମାର୍ଗର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ହୁଅନ୍ତୁ।”

Verse 17

सूत उवाच । एतस्मिन्समये सा वै राक्षसी दारुकाह्वया । देव्याः स्तुतिं चकारासौ पार्वत्या दीनमानसा

ସୂତ କହିଲେ—ସେ ସମୟରେ ଦାରୁକା ନାମକ ସେଇ ରାକ୍ଷସୀ, ଦୀନ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ମନେ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 18

प्रसन्ना च तदा देवी किं करोमीत्युवाच हि । साप्युवाच पुनस्तत्र वंशो मे रक्ष्यतां त्वया

ତେବେ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ— “ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” ପୁଣି ସେଠାରେ କହିଲେ— “ତୁମେ ମୋ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କର।”

Verse 19

रक्षयिष्यामि ते वंशं सत्यं च कथ्यते मया । इत्युक्त्वा च शिवेनैव विग्रहं सा चकार ह

“ମୁଁ ତୁମ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବି—ଏହି ସତ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି।” ଏମିତି କହି, ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ପ୍ରକଟ ଦେହରୂପ ଧାରଣ କଲା।

Verse 20

शिवोपि कुपितां देवीं दृष्ट्वा वरवशः प्रभुः । प्रत्युवाचेति सुप्रीत्या यथेच्छसि तथा कुरु

କ୍ରୋଧିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ବରର ବନ୍ଧନରେ ଥିବା ପରମ ପ୍ରଭୁ ଶିବ ସ୍ନେହରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଯେପରି, ସେପରି କର।”

Verse 21

सूत् उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य स्वपतेश्शंकरस्य वै । सुप्रसन्ना विहस्याशु पार्वती वाक्यमब्रवीत्

ସୂତ କହିଲେ—ନିଜ ପତି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ପରମ ପ୍ରସନ୍ନା ପାର୍ବତୀ ତୁରନ୍ତ ହସି ଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 22

पार्वत्युवाच । भवदीयं वचस्तथ्यं युगांते संभविष्यति । तावच्च तामसी सृष्टिर्भवत्विति मतं मम

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ସତ୍ୟ; ଯୁଗାନ୍ତେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ। ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତାମସ ଭାବରେ ରହୁ—ଏହା ମୋର ନିଶ୍ଚୟ।

Verse 23

अन्यथा प्रलयस्स्याद्वै सत्यं मे व्याहृतं शिव । प्रमाणीक्रियतां नाथ त्वदीयास्मि त्वदाश्रया

ନହେଲେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଳୟ ହେଇଯାଏ। ହେ ଶିବ, ମୁଁ କହିଥିବା କଥା ସତ୍ୟ। ହେ ନାଥ, ଏହାକୁ ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର, କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣାଗତ।

Verse 24

इयं च दारुका देवी राक्षसी शक्तिका मम । बलिष्ठा राक्षसीनां च रक्षोराज्यं प्रशास्तु च

ଏହି ଦାରୁକା ଦେବୀ ମୋର ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ରାକ୍ଷସୀ ପତ୍ନୀ। ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବାଧିକ ବଳବତୀ; ତେଣୁ ସେ ରାକ୍ଷସ-ରାଜ୍ୟକୁ ଶାସନ କରୁ।

Verse 25

इमा राक्षसपत्न्यस्तु प्रसविष्यंति पुत्रकान् । ते सर्वे मिलिताश्चैव वने वासाय मे मताः

ଏହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସବ କରିବେ। ସେହି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଏକତ୍ର ହୋଇ—ମୋର ସଙ୍କଳ୍ପ ଅନୁସାରେ—ବନରେ ବାସ କରିବେ।

Verse 26

सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा पार्वत्यास्स्वस्त्रियाः प्रभुः । प्रसन्नमानसो भूत्वा शंकरो वाक्यमब्रवीत्

ସୂତ କହିଲେ: ପାର୍ବତୀଙ୍କ ନିଜ ସଖୀର ଏହିପରି ବଚନ ଶୁଣି ପ୍ରଭୁ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନମନ ହୋଇ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 27

शङ्कर उवाच । इति ब्रवीषि त्वं वै चेच्छृणु मद्वचनं प्रिये । स्थास्याम्यस्मिन्वने प्रीत्या भक्तानां पालनाय च

ଶଙ୍କର କହିଲେ: ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଯଦି ଏପରି କହୁଛ, ତେବେ ମୋର ବଚନ ଶୁଣ। ମୁଁ ପ୍ରୀତିସହିତ ଏହି ବନରେ ରହିବି ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପାଳନ-ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରହିବି।

Verse 28

अत्र मे वर्णधर्मस्थो दर्शनं प्रीतिसंयुतम् । करिष्यति च यो वै स चक्रवर्ती भविष्यति

ଯେ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ହୋଇ ଏଠାରେ ପ୍ରେମଭକ୍ତିସହିତ ମୋ ଦର୍ଶନ କରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେବ।

Verse 29

अन्यथा कलिपर्याये सत्यस्यादौ नृपेश्वर । महासेनसुतो यो वै वीरसेनेति विश्रुतः

ହେ ନୃପେଶ୍ୱର! କଳିଯୁଗର ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହା ଅନ୍ୟଥା; କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ମହାସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ବୀରସେନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 30

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां नागेश्वरज्योतिर्लिंगोद्भवमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ—କୋଟିରୁଦ୍ରସଂହିତାରେ—‘ନାଗେଶ୍ୱର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗର ଉଦ୍ଭବ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 31

सूत उवाच । इत्येवं दंपती तौ च कृत्वा हास्यं परस्परम् । स्थितौ तत्र स्वयं साक्षान्महत्त्वकारकौ द्विजाः

ସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି ସେ ଦମ୍ପତି ପରସ୍ପର ହାସ୍ୟ-ପରିହାସ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ରହିଲେ; ସେଇ ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ମହତ୍ତ୍ୱ (ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହିମା)ର କାରଣ ହେଲେ।

Verse 33

ऋषय ऊचुः । वीरसेनः कथं तत्र यास्यते दारुकावने । कथमर्चिष्यति शिवं त्वं तद्वद महामते

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ବୀରସେନ ସେଠାକୁ ଦାରୁକାବନକୁ କିପରି ଯିବ? ଏବଂ ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ କିପରି ଆରାଧନା କରିବ? ହେ ମହାମତେ, ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 34

सूत उवाच । निषधे सुंदरे देशे क्षत्रियाणां कुले च सः । महासेनसुतो वीरसेनश्चैव शिवप्रियः

ସୂତ କହିଲେ—ସୁନ୍ଦର ନିଷଧ ଦେଶରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁଳରେ ମହାସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୀରସେନ ନାମକ ଜଣେ ଥିଲେ; ସେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ (ଶିବଭକ୍ତ) ଥିଲେ।

Verse 35

पार्थिवेशार्चनं कृत्वा तपः परमदुष्करम् । चकार वीरसेनो वै वर्षाणां द्वादशावधिः

ପାର୍ଥିବଲିଙ୍ଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କରି ବୀରସେନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ଚାଲାଇଲେ।

Verse 36

ततः प्रसन्नो देवेशः प्रत्यक्षं प्राह शंकरः । काष्ठस्य मत्स्यिकां कृत्वा त्रपुधातु विलेपनाम्

ତାପରେ ଦେବେଶ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କହିଲେ— “କାଠରୁ ଛୋଟ ମାଛ ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ତାହାକୁ ତିନି ଧାତୁର ମିଶ୍ରଣରେ ଲେପନ କର।”

Verse 37

विधाय योगमायां च दास्यामि वीरसेनक । तां गृहीत्वा प्रविश्यैतं नृभिस्सह व्रजाधुना

“ଯୋଗମାୟାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଦେବି, ହେ ବୀରସେନ! ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଏବେଇ ଶୀଘ୍ର ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କର।”

Verse 38

ततस्त्वं तत्र गत्वा च विवरे च कृते मया । प्रविश्य च तदा पूजां कृत्वा नागेश्वरस्य च

“ତାପରେ ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ; ମୋ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଛିଦ୍ର ସଜା ହେଲେ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ସମୟରେ ନାଗେଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କର।”

Verse 39

ततः पाशुपतं प्राप्य हत्वा च राक्षसीमुखान् । मयि दृष्टे तदा किंचिन्न्यूनं ते न भविष्यति

ତାପରେ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରି ରାକ୍ଷସୀମୁଖ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋର ଦର୍ଶନ କରିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛିମାତ୍ର ଅଭାବ ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 40

पार्वत्याश्च बलं चैव संपूर्णं वै भविष्यति । अन्ये च म्लेच्छरूपा ये भविष्यंति वने शुभाः

ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବଳ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ—ମ୍ଲେଚ୍ଛରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା—ସେଇ ଶୁଭ ବନରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବେ।

Verse 41

सूत उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र वीरसेनं हि दुःखह । कृत्वा कृपां च महतीं तत्रैवांतर्द्दधे प्रभुः

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି ଦୁଃଖହର ଶଙ୍କର ସେଠାରେ ବୀରସେନଙ୍କ ପ୍ରତି ମହାକୃପା କରି, ପ୍ରଭୁ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 42

इति दत्तवरस्सोऽपि शिवेन परमात्मना । शक्तस्स वै तदा कर्तुं संबभूव न संशयः

ଏପରି ପରମାତ୍ମା ଶିବଙ୍କ ଠାରୁ ବର ପାଇ ସେ ସେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲା—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 43

एवं नागेश्वरो देव उत्पन्नो ज्योतिषां पतिः । लिंगरूपस्त्रिलोकस्य सर्वकामप्रदस्सदा

ଏପରି ନାଗେଶ୍ୱର ଦେବ—ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କର ପତି—ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତ୍ରିଲୋକ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗରୂପ ହୋଇ ସେ ସଦା ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 44

एतद्यश्शृणुयान्नित्यं नागेशोद्भवमादरात् । सर्वान्कामानियाद्धीमान्महापातकनाशनान्

ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭକ୍ତ ଆଦରପୂର୍ବକ ନାଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରାକଟ୍ୟର ଏହି କଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ପାଏ ଏବଂ ତାହାର ମହାପାତକ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 352

ज्योतिर्लिंगस्वरूपो हि नाम्ना नागेश्वरश्शिवः । नागेश्वरी शिवा देवी बभूव च सतां प्रियौ

ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ-ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ ଶିବ ‘ନାଗେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେଠାରେ ‘ନାଗେଶ୍ୱରୀ’ ନାମକ ଶିବା ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ; ଉଭୟେ ସତ୍ପୁରୁଷ-ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ।