Viśveśvara-māhātmya and the Nirguṇa–Saguṇa Emergence of Śiva (Śakti–Puruṣa/Prakṛti Discourse)

Verse 1

सूत उवाच । अतःपरं प्रवक्ष्यामि श्रूयतामृषिसत्तमाः । विश्वेश्वरस्य माहात्म्यं महापातकनाशनम्

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହାପରେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ମହାପାତକକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର (ଭଗବାନ ଶିବ)ଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ଏବେ କହିବି।

Verse 2

यदिदं दृश्यते किंचिज्जगत्यां वस्तुमात्रकम् । चिदानन्द स्वरूपं च निर्विकारं सनातनम्

ଏହି ଜଗତରେ ‘ବସ୍ତୁ’ ମାତ୍ର ଭାବେ ଯାହା କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ଚିଦାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ନିର୍ବିକାର ଓ ସନାତନ ଅଟେ।

Verse 3

तस्यैव कैवल्यरतेर्द्वितीयेच्छा ततोभवत् । स एव सगुणो जातश्शिव इत्यभिधीयते

କୈବଲ୍ୟରେ ରତ ସେହି ପରମତତ୍ତ୍ୱରେ ତେବେ ‘ଦ୍ୱିତୀୟ’ ଇଚ୍ଛା ଉଦିତ ହେଲା; ତାହାରୁ ସେଇ ନିଜେ ସଗୁଣରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ‘ଶିବ’ ବୋଲି ଅଭିଧିତ ହେଲେ।

Verse 4

स एव हि द्विधा जातः पुंस्त्रीरूपप्रभेदतः । यः पुमान्स शिवः ख्यातः स्त्रीशक्तिस्सा हि कथ्यते

ସେଇ ଏକ ନିଜେ ପୁରୁଷ-ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପଭେଦରେ ଦ୍ୱିଧା ହେଲେ; ପୁରୁଷ ରୂପ ‘ଶିବ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପ ହିଁ ତାଙ୍କ ‘ଶକ୍ତି’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 5

चिदानन्देस्वरूपाभ्यां पुरुषावपि निर्मितौ

ଚିତ୍ ଓ ଆନନ୍ଦ—ଏହି ଦୁଇ ତତ୍ତ୍ୱସ୍ୱରୂପରୁ ସେଇ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 6

अदृष्टाभ्यां तदा ताभ्यां स्वभावान्मुनिसत्तमाः । तावदृष्ट्वा तदा तौ च स्वमातृपितरौ द्विजाः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଦୁଇଜଣ ସ୍ୱଭାବବଶତଃ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ସେ ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜ ମାତା-ପିତା ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ।

Verse 7

महासंशयमापन्नौ प्रकृतिः पुरुषश्च तौ । तदा वाणी समुत्पन्ना निर्गुणात्परमात्मनः । तपश्चैव प्रकर्तव्यं ततस्सृष्टिरनुत्तमा

ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ମହାସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଲେ। ତେବେ ନିର୍ଗୁଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବିଲା—“ତପସ୍ୟା ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ ହେବ; ତାହାରୁ ଅନୁତ୍ତମ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକଟ ହେବ।”

Verse 8

प्रकृतिपुरुषाबूचतुः । तपसस्तु स्थलंनास्ति कुत्रावाभ्यां प्रभोऽधुना । स्थित्वा तपः प्रकर्तव्यं तव शासनतश्शिव

ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମ ଦୁହେଁ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାର ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ହେ ଶିବ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ କେଉଁଠି ରହି ତପ କରିବୁ?

Verse 9

ततश्च तेजसस्सारं पंचक्रोशात्मकं शुभम् । सर्वोपकरणैर्युक्तं सुंदरं नगरं तथा

ତେବେ ଦିବ୍ୟ ତେଜର ସାରରୁ ପଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ଶୁଭ ଓ ଭବ୍ୟ ନଗର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ସେହି ନଗର ସମସ୍ତ ଉପକରଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 10

निर्माय प्रेषितं तत्स्वं निर्गुणेन शिवेन च । अंतरिक्षे स्थितं तच्च पुरुषस्य समीपतः

ତାହା ନିର୍ମାଣ କରି, ନିର୍ଗୁଣ ପରମେଶ୍ୱର ଶିବ ନିଜ ଏହି ପ୍ରକାଶକୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ; ଏବଂ ସେହିଟି ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ପୁରୁଷଙ୍କ ସମୀପରେ ରହିଲା।

Verse 11

तदधिष्ठाय हरिणा सृष्टिकामनया ततः । बहुकालं तपस्तप्तं तद्ध्यानमवलंब्य च

ତାପରେ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେହି ପବିତ୍ର ଆଧାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସେହି ପରମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନକୁ ଅବଲମ୍ବନ କରି, ଦୀର୍ଘକାଳ ତପ କଲେ।

Verse 12

श्रमेण जलधारश्च विविधाश्चाभवंस्तदा । ताभिर्व्याप्तं च तच्छून्यं नान्यत्किंचिददृश्यत

ତେବେ ଶ୍ରମରୁ ଜଳର ବିଭିନ୍ନ ଧାରାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ସେଇ ଶୂନ୍ୟ ବିସ୍ତାରକୁ ବ୍ୟାପି ଦେଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।

Verse 13

ततश्च विष्णुना दृष्टं किमेतद्दृश्यतेऽद्भुतम् । इत्याश्चर्यं तदा दृष्ट्वा शिरसः कम्पनं कृतम्

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଖିଲେ—“ଏହା କି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି?” ଏମିତି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଦେଖି ସେ ବିସ୍ମୟରେ ଶିର ହଲାଇଲେ।

Verse 14

ततश्च पतितः कर्णान्मणिश्च पुरतः प्रभो । तद्बभूव महत्तीर्थं नामतो मणिकर्णिका

ତାପରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, (ଶିବଙ୍କ) କାନରୁ ମଣି ସମ୍ମୁଖରେ ପଡ଼ିଲା। ସେହି ଘଟଣାରୁ ‘ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା’ ନାମରେ ଏକ ମହାତୀର୍ଥ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 15

जलौघे प्लाव्यमाना सा पंचक्रोशी यदाभवत । निर्गुणेन शिवेनाशु त्रिशूलेन धृता तदा

ଯେତେବେଳେ ସେଇ ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶୀ ଅଞ୍ଚଳ ଜଳପ୍ରବାହର ବେଗରେ ଭାସିଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ନିର୍ଗୁଣ ଶିବ ଶୀଘ୍ର ତାହାକୁ ନିଜ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଧାରଣ କରି ରକ୍ଷା କଲେ।

Verse 16

विष्णुस्तत्रैव सुष्वाप प्रकृत्या स्वस्त्रिया सह । तन्नाभिकमलाज्जातो ब्रह्मा शंकरशासनात्

ସେଠାରେଇ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରକୃତି ସହ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କଲେ। ତାଙ୍କ ନାଭିକମଳରୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 17

शिवाज्ञां स समासाद्य सृष्टिचक्रेऽद्भुता तदा । चतुर्द्दशमिता लोका ब्रह्मांडे यत्र निर्मिताः

ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ସେତେବେଳେ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ସୃଷ୍ଟିଚକ୍ରକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କଲେ। ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକ ନିର୍ମିତ ଓ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।

Verse 18

योजनानां च पंचाशत्कोटिसंख्याप्रमाणतः । ब्रह्मांडस्यैव विस्तारो मुनिभिः परिकीर्तितः

ଯୋଜନର ପରିମାଣରେ ପଞ୍ଚାଶ କୋଟି ସଂଖ୍ୟା-ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିସ୍ତାରକୁ ମୁନିମାନେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 19

ब्रह्मांडे कर्मणा बद्धा प्राणिनो मां कथं पुनः । प्राप्स्यंतीति विचिन्त्यैतत्पंचक्रोशी विमोचिता

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବଦ୍ଧ ଜୀବମାନେ ପୁନଃ କିପରି ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ—ଏହା ଚିନ୍ତା କରି ଭଗବାନ ‘ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶୀ’ ନାମକ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ ପୁଣ୍ୟଭୂମିକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 20

इयं च शुभदा लोके कर्म नाशकरी मता । मोक्षप्रकाशिका काशी ज्ञानदा मम सुप्रिया

ଏହି କାଶୀ ଲୋକରେ ଶୁଭଦାୟିନୀ ଏବଂ କର୍ମବନ୍ଧନ ନାଶକାରିଣୀ ବୋଲି ମତ। କାଶୀ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗ ପ୍ରକାଶ କରେ, ସତ୍ୟଜ୍ଞାନ ଦେଏ, ଏବଂ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 21

अविमुक्तं स्वयं लिंगं स्थापितं परमात्मना । न कदाचित्त्वया त्याज्यमिदं क्षेत्रं ममांशक

ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରମାତ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ମୋର ଅଂଶ, ତୁମେ କେବେବି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 22

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां विश्वेश्वरमाहात्म्ये काश्यां रुद्रागमनवर्णनंनाम द्वाविंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଚତୁର୍ଥ କୋଟିରୁଦ୍ରସଂହିତାର ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘କାଶୀରେ ରୁଦ୍ରାଗମନ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱାବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 23

ब्रह्मणश्च दिने सा हि न विनश्यति निश्चितम् । तदा शिवस्त्रिशूलेन दधाति मुनयश्च ताम्

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନକାଳରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେତେବେଳେ ଶିବ ତାହାକୁ ନିଜ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 24

पुनश्च ब्रह्मणा सृष्टौ कृतायां स्थाप्यते द्विजाः । कर्मणा कर्षणाच्चैव काशीति परिपठ्यते

ପୁନର୍ବାର ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏବଂ ନିଜ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କର୍ମଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବାରୁ ତାହା ‘କାଶୀ’ ନାମରେ ପରମ୍ପରାରେ ପଢ଼ାଯାଏ।

Verse 25

अविमुक्तेश्वरं लिंगं काश्यां तिष्ठति सर्वदा । मुक्तिदातृ च लोकानां महापातकिनामपि

ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ କାଶୀରେ ସଦା ବିରାଜିତ; ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ, ମହାପାତକୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତି ଦିଏ।

Verse 26

अन्यत्र प्राप्यते मुक्तिस्सारूप्यादिर्मुनीश्वराः । अत्रैव प्राप्यते जीवैः सायुज्या मुक्तिरुत्तमा

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ, ଅନ୍ୟତ୍ର ସାରୂପ୍ୟାଦି ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ହିଁ ଜୀବମାନେ ପରମୋତ୍ତମ ସାୟୁଜ୍ୟ-ମୁକ୍ତି—ଶ୍ରୀଶିବଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ—ପାଆନ୍ତି।

Verse 27

येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी पुरी । पंचक्रोशी महापुण्या हत्याकोटिविनाशनी

ଯାହାଙ୍କର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଗତି କିମ୍ବା ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାରାଣସୀ ପୁରୀ ହିଁ ଶରଣ। ସେଠାର ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶୀ ମହାପୁଣ୍ୟ, କୋଟି ହତ୍ୟାସମ ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 28

अमरा मरणं सर्वे वांछतीह परे च के । भुक्तिमुक्तिप्रदा चैषा सर्वदा शंकरप्रिया

ଅମର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାର ଏହି ‘ମରଣ’କୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି; ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ କିଏ ଆକାଙ୍କ୍ଷା ନ କରିବ? କାରଣ ଏହା ସଦା ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପ୍ରିୟ।

Verse 29

ब्रह्मा च श्लाघते चामूं विष्णुस्सिद्धाश्च योगिनः । मुनयश्च तथैवान्ये त्रिलोकस्था जनाः सदा

ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ; ସିଦ୍ଧ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ। ମୁନିମାନେ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକବାସୀ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ସଦା ତାହାର ମହିମା ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 30

काश्याश्च महिमानं वै वक्तुं वर्षशतैरपि । शक्नोम्यहं न सर्वं हि यथाशक्ति ब्रुवे ततः

ନିଶ୍ଚୟ, ଶତବର୍ଷ ଧରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ କାଶୀର ମହିମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୋର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ମାତ୍ର ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 31

कैलासस्य पतिर्यो वै ह्यंतस्सत्त्वो बहिस्तमाः । कालाग्निर्नामतः ख्यातो निर्गुणो गुणवान्भवः । प्रणिपातैरनेकैश्च वचनं चेदमब्रवीत्

ତେବେ କୈଲାସପତି—‘କାଳାଗ୍ନି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଯିଏ ଅନ୍ତରେ ସତ୍ତ୍ୱଶୁଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ବାହ୍ୟରେ ତମସାବୃତ; ଏବଂ ସ୍ୱରୂପତଃ ନିର୍ଗୁଣ ହୋଇ ମଧ୍ୟ କୃପାର୍ଥେ ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ବହୁ ପ୍ରଣିପାତ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 32

रुद्र उवाच । विश्वेश्वर महेशान त्वदीयोऽस्मि न संशयः । कृपां कुरु महादेव मयि त्वं साम्ब आत्मजे

ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ହେ ମହେଶାନ! ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କର ହିଁ। ହେ ମହାଦେବ, ମୋପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ; ହେ ସାମ୍ବ, ନିଜ ପୁତ୍ର ଭାବେ ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।

Verse 33

स्थातव्यं च सदात्रैव लोकानां हितकाम्यया । तारयस्व जगन्नाथ प्रार्थयामि जगत्पते

ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ଆପଣ ସଦା ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ। ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ତାରନ୍ତୁ; ହେ ଜଗତ୍ପତେ, ଏହି ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା।

Verse 34

सूत उवाच । अविमुक्तेऽपि दान्तात्मा तं संप्रार्थ्य पुनः पुनः । नेत्राश्रूणि प्रमुच्यैव प्रीतः प्रोवाच शंकरम्

ସୂତ କହିଲେ—ଅବିମୁକ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦାନ୍ତାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା; ଏବଂ ନୟନାଶ୍ରୁ ଝରାଇ, ପ୍ରୀତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 35

अविमुक्त उवाच । देवदेव महादेव कालामयसुभेषज । त्वं त्रिलोकपतिस्सत्यं सेव्यो ब्रह्माच्युतादिभिः

ଅବିମୁକ୍ତ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, କାଳରୋଗର ପରମ ଔଷଧ! ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ରିଲୋକପତି; ବ୍ରହ୍ମା, ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ଆଦି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା-ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 36

काश्यां पुर्यां त्वया देव राजधानी प्रगृह्यताम् । मया ध्यानतया स्थेयमचिंत्य सुखहेतवे

ହେ ଦେବ! କାଶୀପୁରୀରେ ଆପଣ ରାଜସିଂହାସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ସୁଖର ହେତୁ ଧ୍ୟାନରେ ସ୍ଥିର ରହିବି।

Verse 37

मुक्तिदाता भवानेव कामदश्च न चापरः । तस्मात्त्वमुपकाराय तिष्ठोमासहितस्सदा

ମୁକ୍ତିଦାତା ଆପଣ ଏକା, କାମନାଦାତା ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଏକା—ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଉମାସହିତ ସଦା ବିରାଜିତ ରୁହନ୍ତୁ।

Verse 38

जीवान्भवाब्धेरखिलांस्तारय त्वं सदाशिव । भक्तकार्य्यं कुरु हर प्रार्थयामि पुनःपुनः

ହେ ସଦାଶିବ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଭବସାଗରରୁ ପାର କରାଅ। ହେ ହର, ଭକ୍ତଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କର; ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି।

Verse 39

सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितस्तेन विश्वनाथेन शंकरः । लोकानामुपकारार्थं तस्थौ तत्रापि सर्वराट्

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବେ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାର୍ଥିତ ହୋଇ, ସର୍ବରାଟ୍ ଶଙ୍କର ଲୋକମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 40

यद्दिनं हि समारभ्य हरः काश्यामुपागतः । तदारभ्य च सा काशी सर्वश्रेष्ठतराभवत्

ଯେ ଦିନଠାରୁ ହର କାଶୀକୁ ଆସିଲେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ କାଶୀ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲା।